വിമാനത്തിൽ കയറാൻ പലർക്കും പേടിയാണ്. “ഇത് എങ്ങാനും താഴെ വീണാലോ?” എന്നാണ് ചിന്ത. എന്നാൽ അതേ ആളുകൾ ഒരു ഹെൽമറ്റ് പോലും വെക്കാതെ ബൈക്കിൽ ചീറിപ്പായി പോകും. കണക്കുകൾ നോക്കിയാൽ, വിമാനാപകടത്തിൽ മരിക്കാനുള്ള സാധ്യത കോടികളിൽ ഒന്ന് മാത്രമാണ്. എന്നാൽ റോഡപകടത്തിൽ മരിക്കാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്. എന്നിട്ടും നമ്മൾ വിമാനത്തെ പേടിക്കുകയും വണ്ടിയെ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്തുകൊണ്ട്?
ഇതിനെയാണ് ‘അവൈലബിലിറ്റി ഹ്യൂറിസ്റ്റിക്’ (Availability Heuristic) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പെട്ടെന്ന് ഓർമ്മ വരുന്നത് സത്യമാണെന്ന് തോന്നും നമ്മുടെ തലച്ചോറ് ഒരു കാര്യത്തിന്റെ സാധ്യത കണക്കാക്കുന്നത് കണക്കുകൾ നോക്കിയല്ല. ആ കാര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മകൾ എത്ര പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലേക്ക് വരുന്നു എന്ന് നോക്കിയാണ്. ഒരു വിമാനം വീണാൽ അത് ലോകം മുഴുവൻ വലിയ വാർത്തയാകും. ചാനലുകൾ ഒരാഴ്ച അത് തന്നെ കാണിക്കും. ആ ചിത്രങ്ങൾ നമ്മുടെ മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കും. അതുകൊണ്ട് വിമാനം എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ “അപകടം” എന്ന ഓർമ്മ തലച്ചോറ് എടുത്തു തരും.
എന്നാൽ റോഡപകടങ്ങൾ ദിവസവും നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അത് വലിയ വാർത്തയാകാറില്ല. അതുകൊണ്ട് ബൈക്ക് എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ “അപകടം” എന്ന് പെട്ടെന്ന് ഓർമ്മ വരില്ല.
ലോകം വഷളാവുകയാണോ? പത്രവും ചാനലും കാണുന്ന ഒരാൾക്ക് തോന്നും ലോകം മുഴുവൻ കൊലപാതകവും മോഷണവും ആണെന്ന്. സത്യത്തിൽ പണ്ടത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ലോകം ഇപ്പോൾ എത്രയോ സമാധാനപരമാണ്. പക്ഷേ “ഇന്ന സ്ഥലത്ത് സമാധാനം ഉണ്ട്” എന്ന് ആരും വാർത്ത കൊടുക്കില്ല. “ഇവിടെ ബോംബ് പൊട്ടി” എന്നേ വാർത്ത വരൂ. നെഗറ്റീവ് കാര്യങ്ങളാണ് പെട്ടെന്ന് അവൈലബിൾ ആകുന്നത്. അത് വെച്ച് നമ്മൾ ലോകത്തെ അളക്കുന്നു.
ടിവിയിലെ വാർത്തകൾ കണ്ട് ലോകത്തെ വിധിക്കരുത്. നിങ്ങളുടെ പേടികൾ പലതും യഥാർത്ഥമല്ല, അത് നിങ്ങളുടെ ഓർമ്മകളുടെ കളി മാത്രമാണ്.
