ഹോഗൻ എന്ന സെൻ ഗുരുവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനും കൂടി ഒരു യാത്ര പോവുകയായിരുന്നു. നാടും കാടും താണ്ടി അവർ നടന്നു. വഴിയിലുടനീളം ഗുരു ശിഷ്യന് പല കാര്യങ്ങളും ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തു.
അവരുടെ ചർച്ചയുടെ പ്രധാന വിഷയം “മനസ്സ്” എന്നതായിരുന്നു.
“നോക്കൂ, ഈ ലോകത്ത് കാണുന്നതെല്ലാം മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയാണ്. മനസ്സില്ലെങ്കിൽ ഈ ലോകമില്ല. പുറത്ത് കാണുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് സ്വന്തമായി നിലനിൽപ്പില്ല, അവ നമ്മുടെ മനസ്സിനുള്ളിലാണ് ഉള്ളത്.” ഗുരു പറഞ്ഞു.
ശിഷ്യൻ അത് വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു. താൻ വലിയൊരു സത്യം പഠിച്ചുവെന്ന് അവന് തോന്നി.
കുറെ ദൂരം നടന്നപ്പോൾ അവർ ഒരു വലിയ പാടത്തെത്തി. ആ പാടത്തിന്റെ നടുക്കായി വലിയൊരു പാറക്കല്ല് കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നു. അനക്കാൻ പോലും കഴിയാത്തത്ര വലിപ്പമുള്ള, ഭാരമേറിയ ഒരു പാറ.
ആ പാറയെ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട് ഗുരു ശിഷ്യനോട് ചോദിച്ചു: “നീ നേരത്തെ പറഞ്ഞല്ലോ, എല്ലാം മനസ്സിന്റെ ഉള്ളിലാണെന്ന്. എങ്കിൽ പറയൂ, ഈ കാണുന്ന വലിയ പാറക്കല്ല് നിന്റെ മനസ്സിന്റെ ഉള്ളിലാണോ, അതോ പുറത്താണോ ഇരിക്കുന്നത്?”
ശിഷ്യൻ ആലോചിച്ചു. ഗുരു പഠിപ്പിച്ചു തന്ന തത്വം വെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ, ആ പാറയും മനസ്സിന്റെ ഭാഗം തന്നെയാകണം. അവൻ വലിയ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ പറഞ്ഞു:
“ഗുരോ, ഈ പാറ എന്റെ മനസ്സിന്റെ ഉള്ളിലാണ് ഇരിക്കുന്നത്.”
ഇതുകേട്ട ഗുരു ഹോഗൻ ഉറക്കെ ചിരിച്ചു. എന്നിട്ട് പരിഹാസരൂപേണ പറഞ്ഞു:
“അല്ലയോ ശിഷ്യനേ, ഇത്രയും ഭാരമുള്ള ഒരു വലിയ പാറക്കല്ല് മനസ്സിനുള്ളിൽ വെച്ചുകൊണ്ട് നടക്കാൻ നിനക്ക് നല്ല ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കുമല്ലോ അല്ലേ?”
ശിഷ്യൻ ഉത്തരം മുട്ടി നിന്നുപോയി.
ഗുരു തുടർന്നു: “നീ വാചകങ്ങൾ കൊണ്ട് തത്വം പറയുന്നു എന്നല്ലാതെ, സത്യം മനസ്സിലാക്കിയിട്ടില്ല. ഒരു വസ്തുവിനെ കാണുമ്പോൾ അത് ഉള്ളിലാണെന്നോ പുറത്താണെന്നോ ചിന്തിച്ച് തല പുകയ്ക്കാതെ, അതിനെ വെറുമൊരു പാറയായി കാണാൻ പഠിക്കൂ. അതാണ് യഥാർത്ഥ സെൻ. സിദ്ധാന്തങ്ങളെ തലയിൽ ചുമന്ന് നടക്കുന്നത് ഈ പാറ ചുമക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ ഭാരമാണ്.”
ഈ കഥ “അകത്തേക്ക് തുറക്കുന്ന വാതിൽ: സെൻ കഥകൾ” എന്ന പുസ്തകത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. കൂടുതൽ കഥകൾക്ക് സെൻ കഥകൾ മലയാളത്തിൽ കാണുക.
