ജീവിതം എന്താണ്? നമ്മൾ എന്തിനാണ് ഇവിടെ ജീവിക്കുന്നത്? എന്താണ് ശരിയും തെറ്റും? രാത്രി ഉറങ്ങാൻ കിടക്കുമ്പോൾ ഇത്തരം ചിന്തകൾ നിങ്ങളെ അലത്താറുണ്ടോ? എങ്കിൽ നിങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കല്ല. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി മനുഷ്യർ ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളാണിവ. സോക്രട്ടീസ് മുതൽ ആധുനിക കാലത്തെ ചിന്തകർ വരെ ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സങ്കീർണ്ണമായ വാക്കുകളില്ലാതെ, 60 തത്വചിന്തകരുടെ വിപ്ലവകരമായ ആശയങ്ങൾ നമുക്ക് ലളിതമായി പരിചയപ്പെടാം.
1. ഫ്രെഡറിക് നീച്ച (Friedrich Nietzsche): ദൈവത്തിന്റെ മരണം
“ദൈവം മരിച്ചു” എന്നത് നീച്ചയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വാചകമാണ്. അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത് ഒരു വ്യക്തിയെയല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യൻ നൂറ്റാണ്ടുകളായി വിശ്വസിച്ചിരുന്ന മതപരമായ മൂല്യങ്ങളെയാണ്. പഴയ വിശ്വാസങ്ങൾ തകരുമ്പോൾ സമൂഹം അരാജകത്വത്തിലേക്ക് പോകാതിരിക്കാൻ, മനുഷ്യൻ സ്വന്തമായി പുതിയ മൂല്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കണം. അങ്ങനെ സ്വന്തം വിധി സ്വയം എഴുതുന്ന ‘അതിമാനുഷനെ’ (Ubermensch) അദ്ദേഹം വിഭാവനം ചെയ്തു.
2. പ്ലേറ്റോ (Plato): ഗുഹയിലെ നിഴലുകൾ
നമ്മൾ കാണുന്ന ലോകം യഥാർത്ഥമല്ലെങ്കിലോ? പ്ലേറ്റോയുടെ ‘ഗുഹയുടെ ഉപമ’ (Allegory of the Cave) വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. ഒരു ഗുഹയിൽ ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യർ ചുവരിൽ കാണുന്ന നിഴലുകളെ സത്യമായി കരുതുന്നു. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ സത്യം ഗുഹയ്ക്ക് പുറത്താണ്. നമ്മൾ കാണുന്ന ഭൗതിക ലോകം യഥാർത്ഥമായ, മാറ്റമില്ലാത്ത ലോകത്തിന്റെ വെറും നിഴൽ മാത്രമാണെന്ന് പ്ലേറ്റോ വിശ്വസിച്ചു.
3. അരിസ്റ്റോട്ടിൽ (Aristotle): സുവർണ്ണ മധ്യം
പ്ലേറ്റോയുടെ ശിഷ്യനായിരുന്നെങ്കിലും അരിസ്റ്റോട്ടിൽ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിക്കാണ് പ്രാധാന്യം നൽകിയത്. സന്തോഷം എന്നത് കഠിനമായ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതിലല്ല, മറിച്ച് മിതത്വത്തിലാണ് (Golden Mean). ഉദാഹരണത്തിന്, അമിതമായ ധൈര്യം എടുത്തുചാട്ടമാണ്, ഒട്ടും ധൈര്യമില്ലാത്തത് ഭീരുത്വമാണ്. ഇതിന്റെ രണ്ടിന്റെയും ഇടയിലുള്ളതാണ് യഥാർത്ഥ ധൈര്യം.
4. കൺഫ്യൂഷസ് (Confucius): ബന്ധങ്ങളുടെ വില
ചൈനീസ് ചിന്തകനായ കൺഫ്യൂഷസ് സമാധാനപരമായ ഒരു സമൂഹത്തിന് വേണ്ടത് നല്ല ബന്ധങ്ങളാണെന്ന് പറഞ്ഞു. ഭരണാധികാരിയും പ്രജയും, അച്ഛനും മകനും, ഭർത്താവും ഭാര്യയും തമ്മിലുള്ള കടമകൾ കൃത്യമായി പാലിച്ചാൽ ലോകത്ത് കുഴപ്പങ്ങളുണ്ടാകില്ല.
5. ലാവോ സു (Lao Tzu): ഒഴുക്കിനൊപ്പം നീങ്ങുക
തിരക്കിട്ട ജീവിതത്തിൽ വെറുതെ ഇരിക്കാൻ ആർക്കെങ്കിലും കഴിയുമോ? ലാവോ സുവിന്റെ ‘താവോയിസം’ (Taoism) പഠിപ്പിക്കുന്നത് അതാണ്. ഒരു നദി ഒഴുകുന്നതുപോലെ പ്രകൃതിയോട് ചേർന്ന് ജീവിക്കുക. ഒന്നിനെയും ബലമായി നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കാതെ, കാര്യങ്ങളെ അതിന്റെ വഴിക്കു വിടുന്നതാണ് (Wu Wei) ഏറ്റവും വലിയ ജ്ഞാനം.
6. എപ്പിക്യൂറസ് (Epicurus): ലളിതമായ സന്തോഷങ്ങൾ
സന്തോഷം എന്നത് വലിയ സമ്പത്തോ പദവിയോ അല്ല. എപ്പിക്യൂറസ് തന്റെ പൂന്തോട്ടത്തിൽ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ലളിതമായ ജീവിതം നയിച്ചു. വിശക്കുമ്പോൾ ഭക്ഷണം, ദാഹിക്കുമ്പോൾ വെള്ളം, നല്ല സൗഹൃദം – ഇതാണ് യഥാർത്ഥ സന്തോഷം. മരണത്തെ ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യമില്ലെന്നും, നമ്മൾ ഉള്ളപ്പോൾ മരണം ഇല്ലെന്നും മരണം വരുമ്പോൾ നമ്മൾ ഇല്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
7. സീനോ (Zeno of Citium): നിയന്ത്രിക്കാവുന്നത് മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുക
കപ്പൽ തകർന്ന് എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട സീനോ കണ്ടെത്തിയ മാർഗ്ഗമാണ് സ്റ്റോയിസിസം (Stoicism). ലോകത്ത് നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന് കാലാവസ്ഥ, മറ്റുള്ളവരുടെ പെരുമാറ്റം) നമുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ അതിനോടുള്ള നമ്മുടെ പ്രതികരണം നമുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാം. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ശക്തി.
8. പൈറോ (Pyrrho): ഒന്നും ഉറപ്പില്ല
നമുക്ക് ഒന്നിനെക്കുറിച്ചും 100% ഉറപ്പു പറയാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പൈറോ വിശ്വസിച്ചു. നമ്മുടെ പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾ നമ്മളെ പറ്റിച്ചേക്കാം. അതുകൊണ്ട് “ഇതാണ് സത്യം” എന്ന് വാശിപിടിക്കാതെ, “എനിക്കൊന്നും അറിയില്ല” എന്ന നിലപാട് എടുക്കുന്നതാണ് മനഃസമാധാനത്തിന് നല്ലത്.
9. ഡയോജനിസ് (Diogenes): സമൂഹത്തെ വെല്ലുവിളിച്ച മനുഷ്യൻ
ഒരു വലിയ വീപ്പയ്ക്കുള്ളിൽ ജീവിച്ച, സമ്പത്തിനെയും അധികാരത്തെയും പുച്ഛിച്ച ചിന്തകൻ! മഹാനായ അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി എന്തെങ്കിലും വരം ചോദിച്ചപ്പോൾ, “എന്റെ വെയിൽ മറയ്ക്കാതെ മാറി നിൽക്കൂ” എന്ന് പറയാൻ മാത്രം ധൈര്യം കാണിച്ച ആളാണ് ഡയോജനിസ്. സമൂഹത്തിലെ കൃത്രിമമായ നിയമങ്ങളെ അദ്ദേഹം വെല്ലുവിളിച്ചു.
10. ക്രിസിപ്പസ് (Chrysippus): വിധിയെ സ്നേഹിക്കുക
വിധി എന്നത് മാറ്റാൻ കഴിയാത്ത ഒന്നാണ്. ഒരു കുന്നിൻ മുകളിൽ നിന്ന് ഉരുളുന്ന പന്ത് പോലെയാണ് കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് വിധിയെ എതിർക്കുന്നതിന് പകരം, അതിനെ സ്നേഹിക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക (Amor Fati) എന്നതായിരുന്നു ക്രിസിപ്പസിന്റെ ഉപദേശം.
11. അഗസ്റ്റിൻ (Augustine): തിന്മയുടെ അർത്ഥം
ദൈവം എല്ലാം തികഞ്ഞവനാണെങ്കിൽ പിന്നെ എന്തിനാണ് ലോകത്ത് തിന്മയും ദുരിതവും? അഗസ്റ്റിൻ അതിനൊരു ഉത്തരം കണ്ടെത്തി. തിന്മ എന്നത് ഒരു വസ്തുവല്ല, അത് നന്മയുടെ അഭാവമാണ് (Absence of Good). വെളിച്ചമില്ലാത്ത അവസ്ഥയെ നമ്മൾ ഇരുട്ട് എന്ന് വിളിക്കുന്നത് പോലെ.
12. ബോത്തിയസ് (Boethius): വിധിയുടെ ചക്രം
രാജകൊട്ടാരത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ബോത്തിയസ്, ഒടുവിൽ തടവറയിൽ മരണത്തെ കാത്തിരിക്കുമ്പോഴാണ് ‘കൺസൊലേഷൻ ഓഫ് ഫിലോസഫി’ എഴുതിയത്. ഭാഗ്യം എന്നത് ഒരു ചക്രം പോലെയാണ്, അത് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും തിരിയാം. അതുകൊണ്ട് ബാഹ്യമായ കാര്യങ്ങളിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കരുത് എന്ന് അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു.
13. അവിസെന്ന (Avicenna): പറക്കുന്ന മനുഷ്യൻ
ഇസ്ലാമിക സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിലെ ചിന്തകനായ അവിസെന്ന ‘പറക്കുന്ന മനുഷ്യൻ’ (Floating Man) എന്നൊരു ചിന്താപരീക്ഷണം നടത്തി. കാഴ്ചയോ കേൾവിയോ സ്പർശനമോ ഒന്നുമില്ലാതെ ശൂന്യതയിൽ ഒഴുകി നടക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് ശരീരം ഇല്ലെങ്കിലും “ഞാൻ ഉണ്ട്” എന്ന ബോധം ഉണ്ടാകും. ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതാണെന്ന് ഇതിലൂടെ അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
14. അവറോസ് (Averroes): യുക്തിയാണ് വലുത്
മതഗ്രന്ഥങ്ങളും ശാസ്ത്രീയമായ യുക്തിയും തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടായാൽ എന്ത് ചെയ്യണം? അവറോസ് (ഇബ്നു റുഷ്ദ്) പറഞ്ഞു, യുക്തിക്കാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടത്. മതഗ്രന്ഥങ്ങളെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ എടുക്കാതെ, യുക്തിക്കനുസരിച്ച് വ്യാഖ്യാനിക്കണം.
15. മൂസ മൈമോനിഡിസ് (Maimonides): സംശയമുള്ളവർക്ക് വഴിവിളക്ക്
മതഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ദൈവത്തിന് ദേഷ്യം, അസൂയ എന്നൊക്കെ പറയുന്നത് മനുഷ്യർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ഉദാഹരണങ്ങൾ മാത്രമാണ്. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സത്യം കണ്ടെത്താൻ അന്ധമായ വിശ്വാസമല്ല, മറിച്ച് യുക്തിയാണ് വേണ്ടതെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
16. വില്യം ഓഫ് ഒക്കാം (William of Ockham): ലളിതമായതാണ് സത്യം
ഒരു കാര്യത്തിന് സങ്കീർണ്ണമായ പല കാരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഏറ്റവും ലളിതമായ വിശദീകരണമായിരിക്കും മിക്കവാറും സത്യം. ഇതിനെ ‘ഒക്കാംസ് റേസർ’ (Occam’s Razor) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വാതിൽ അടയുന്നത് കണ്ടാൽ അത് കാറ്റടിച്ചതാണെന്ന് കരുതുന്നതാണ് പ്രേതമാണെന്ന് കരുതുന്നതിനേക്കാൾ യുക്തി.
17. ഡൺസ് സ്കോട്ടസ് (Duns Scotus): ഓരോന്നും അനന്യമാണ്
രണ്ട് ആപ്പിളുകൾ കണ്ടാൽ ഒരേപോലെ ഇരിക്കാം. എന്നാൽ ഓരോന്നിനും അതിന്റേതായ സവിശേഷതയുണ്ട്. ഒരു വസ്തുവിനെ അത് മാത്രമായി നിലനിർത്തുന്ന ആ സവിശേഷതയെ അദ്ദേഹം ‘ഹെക്സിറ്റി’ (Haecceity) അഥവാ ‘ഈ അവസ്ഥ’ (Thisness) എന്ന് വിളിച്ചു.
18. മൈസ്റ്റർ എക്കാർട്ട് (Meister Eckhart): ദൈവം ഉള്ളിലുണ്ട്
ദൈവത്തെ പള്ളികളിലോ ആകാശത്തോ അല്ല അന്വേഷിക്കേണ്ടത്. ദൈവം ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും ഉള്ളിലെ ആത്മാവിലുണ്ട് (Divine Spark). ദൈവത്തെ കണ്ടെത്താൻ സ്വന്തം സ്വാർത്ഥതയും ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം.
19. തോമസ് അക്വിനാസ് (Thomas Aquinas): ദൈവത്തെ തെളിയിക്കാം
വിശ്വാസവും യുക്തിയും ശത്രുക്കളല്ല എന്ന് അക്വിനാസ് വിശ്വസിച്ചു. ദൈവമുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ യുക്തിപരമായ അഞ്ച് വഴികൾ (Five Ways) അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചു. ഉദാഹരണത്തിന്, എല്ലാ ചലനത്തിനും പിന്നിൽ ഒരു ചാലകശക്തി വേണം, ആ ആദ്യത്തെ ചാലകശക്തിയാണ് ദൈവം.
20. ആൻസെം (Anselm): ദൈവത്തിന്റെ ചിന്ത
ദൈവമുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ പരീക്ഷണങ്ങൾ ആവശ്യമില്ല, വെറും യുക്തി മതി. “സങ്കൽപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി” എന്നാണ് അദ്ദേഹം ദൈവത്തെ നിർവചിച്ചത്. മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും അത് ഉണ്ടായിരിക്കണം, ഇല്ലെങ്കിൽ അത് ഏറ്റവും വലിയ ശക്തിയാകില്ലല്ലോ?
21. റെനെ ഡെക്കാർട്ട് (René Descartes): ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു
നമ്മൾ കാണുന്നതെല്ലാം ഒരു സ്വപ്നമാണെങ്കിലോ? അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പിശാച് നമ്മളെ പറ്റിക്കുന്നതാണെങ്കിലോ? ഡെക്കാർട്ട് സകലതിനെയും സംശയിച്ചു. ഒടുവിൽ ഒരുകാര്യം അദ്ദേഹത്തിന് ഉറപ്പായി: സംശയിക്കാൻ ഒരാൾ വേണം. “ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഉണ്ട്” (Cogito, ergo sum).
22. ജോൺ ലോക്ക് (John Locke): ശൂന്യമായ സ്ലേറ്റ്
രാജാക്കന്മാർ ദൈവത്താൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരാണെന്ന പഴയ വിശ്വാസത്തെ ലോക്ക് എതിർത്തു. മനുഷ്യൻ ജനിക്കുന്നത് അറിവുകളൊന്നും ഇല്ലാതെയാണ് (Tabula Rasa). നമ്മുടെ മനസ്സ് ഒരു ‘ശൂന്യമായ സ്ലേറ്റ്’ പോലെയാണ്. അനുഭവങ്ങളാണ് അതിൽ അറിവുകൾ എഴുതിച്ചേർക്കുന്നത്.
23. ഡേവിഡ് ഹ്യൂം (David Hume): സൂര്യൻ നാളെ ഉദിക്കുമോ?
ഇന്നലെ വരെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചു എന്നതുകൊണ്ട് നാളെയും ഉദിക്കുമെന്ന് യുക്തിപരമായി തെളിയിക്കാൻ കഴിയില്ല. കാര്യകാരണങ്ങൾ (Cause and Effect) എന്നത് നമ്മുടെ ശീലം മാത്രമാണെന്നും, ശാസ്ത്രീയ നിയമങ്ങൾക്ക് പോലും 100% ഉറപ്പില്ലെന്നും ഹ്യൂം വാദിച്ചു.
24. ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ് (Immanuel Kant): ലോകത്തെ നാം നിർമ്മിക്കുന്നു
നമ്മൾ കാണുന്ന ലോകം യഥാർത്ഥ ലോകമല്ല. നമ്മുടെ മനസ്സ് കണ്ണട വെച്ചതുപോലെയാണ് ലോകത്തെ കാണുന്നത്. സമയം, സ്ഥലം എന്നിവയൊക്കെ നമ്മുടെ മനസ്സ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന അളവുകോലുകളാണ്. യഥാർത്ഥ ലോകം (Noumenal world) നമുക്ക് ഒരിക്കലും അറിയാൻ കഴിയില്ല.
25. ബറൂക്ക് സ്പിനോസ (Baruch Spinoza): പ്രകൃതിയാണ് ദൈവം
ദൈവം വേറെ, പ്രകൃതി വേറെ എന്നില്ല. പ്രകൃതി തന്നെയാണ് ദൈവം (Pantheism). പ്രപഞ്ചത്തിലെ നിയമങ്ങളെല്ലാം ദൈവത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മനുഷ്യന് സ്വതന്ത്രമായ ഇച്ഛാശക്തിയില്ല, എല്ലാം പ്രകൃതിനിയമങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.
26. ലൈബ്നിസ് (Gottfried Wilhelm Leibniz): ഏറ്റവും നല്ല ലോകം
ഈ ലോകത്ത് കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ദൈവം സൃഷ്ടിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളതിൽ വെച്ച് ‘ഏറ്റവും നല്ല ലോകത്താണ്’ (Best of all possible worlds) നമ്മൾ ജീവിക്കുന്നത്. കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് പോലും ഒരു വലിയ ഉദ്ദേശ്യമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.
27. ഫ്രാൻസിസ് ബേക്കൺ (Francis Bacon): അറിവ് അധികാരമാണ്
പഴയ പുസ്തകങ്ങളിലെ അറിവല്ല, പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയും നിരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയും കിട്ടുന്ന അറിവാണ് സത്യം. ശാസ്ത്രീയമായ കണ്ടുപിടുത്തങ്ങൾക്ക് അടിത്തറയിട്ടത് ബേക്കൺ ആണ്. “അറിവ് അധികാരമാണ്” (Knowledge is Power) എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
28. ജോർജ്ജ് ബെർക്ക്ലി (George Berkeley): കാണുന്നതേ ഉള്ളൂ
ഒരു മരം ആരും നോക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അവിടെ ഉണ്ടാകുമോ? ഇല്ല എന്നാണ് ബെർക്ക്ലി പറഞ്ഞത്. ഭൗതിക വസ്തുക്കൾ ഇല്ല, എല്ലാം നമ്മുടെ മനസ്സിലെ കാഴ്ചകൾ (Perception) മാത്രമാണ്. എന്നാൽ നമ്മൾ കാണാത്തപ്പോൾ ദൈവം അത് കാണുന്നുണ്ടെന്നും അതുകൊണ്ട് ലോകം നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
29. മിഷേൽ ഡി മോണ്ടെയ്ൻ (Michel de Montaigne): എനിക്കെന്തറിയാം?
തനിക്ക് ഒന്നും അറിയില്ല എന്ന് സമ്മതിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ അറിവ്. മറ്റുള്ളവരെ വിധിക്കുന്നതിന് പകരം സ്വന്തം കുറവുകളെ മനസ്സിലാക്കാനും, ജീവിതത്തെ കൗതുകത്തോടെ കാണാനും അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു.
30. നിക്കോളോ മാക്കിയവെല്ലി (Niccolò Machiavelli): ഭയമാണ് നല്ലത്
ഒരു ഭരണാധികാരി സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നതിനേക്കാൾ ഭയപ്പെടേണ്ടവനായിരിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. സ്നേഹം എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മാറാം, എന്നാൽ ഭയം നിലനിൽക്കും. അധികാരം നിലനിർത്താൻ ധാർമ്മികത നോക്കേണ്ടതില്ലെന്നും, ഫലം മാത്രമാണ് പ്രധാനമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
31. തോമസ് ഹോബ്സ് (Thomas Hobbes): മനുഷ്യൻ സ്വാർത്ഥനാണ്
നിയമങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യർ പരസ്പരം തല്ലിക്കൊല്ലും. മനുഷ്യജീവിതം “ഏകാന്തവും, ദരിദ്രവും, മൃഗീയവും” ആയിരിക്കും. അതുകൊണ്ട് കുഴപ്പങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ ശക്തമായ ഒരു ഭരണകൂടം (Leviathan) അത്യാവശ്യമാണ്.
32. ജീൻ ജാക്ക് റൂസ്സോ (Jean-Jacques Rousseau): പൊതു ഇച്ഛ
മനുഷ്യൻ സ്വതന്ത്രനായി ജനിക്കുന്നു, എന്നാൽ എവിടെയും അവൻ ചങ്ങലയിലാണ്. ഭരണം ജനങ്ങളുടെ പൊതുവായ നന്മയ്ക്ക് (General Will) വേണ്ടിയാകണം. നിയമങ്ങൾ ജനങ്ങൾ തന്നെ ഉണ്ടാക്കുന്നതാകണം.
33. കാൾ മാർക്സ് (Karl Marx): സാമ്പത്തികമാണ് എല്ലാം
ചരിത്രത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ആശയങ്ങളല്ല, പണവും വർഗ്ഗസമരവുമാണ്. മുതലാളിത്തം തൊഴിലാളികളെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നുവെന്നും, തൊഴിലാളികൾ സംഘടിച്ച് വിപ്ലവം നടത്തി കമ്മ്യൂണിസം കൊണ്ടുവരുമെന്നും മാർക്സ് പ്രവചിച്ചു.
34. ജോൺ സ്റ്റുവർട്ട് മിൽ (John Stuart Mill): സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ അതിരുകൾ
നിങ്ങൾക്ക് എന്തും ചെയ്യാം, പക്ഷേ അത് മറ്റൊരാൾക്ക് ദോഷം ചെയ്യരുത് (Harm Principle). അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം ജനാധിപത്യത്തിന് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് മിൽ വാദിച്ചു.
35. ജോൺ റൗൾസ് (John Rawls): അറിവില്ലായ്മയുടെ മൂടുപടം
നീതിപൂർവ്വമായ ഒരു സമൂഹം എങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കാം? നിങ്ങൾ ജനിക്കാൻ പോകുന്നത് പണക്കാരനായിട്ടാണോ പാവപ്പെട്ടവനായിട്ടാണോ എന്നറിയാതെ (Veil of Ignorance) നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ പറഞ്ഞാൽ, നിങ്ങൾ തീർച്ചയായും എല്ലാവർക്കും ഗുണമുള്ള നിയമങ്ങളേ ഉണ്ടാക്കൂ.
36. റോബർട്ട് നോസിക് (Robert Nozick): നികുതി മോഷണമാണ്
നമ്മൾ കഷ്ടപ്പെട്ട് ഉണ്ടാക്കുന്ന പണം നികുതിയായി എടുത്ത് മറ്റുള്ളവർക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ശരിയല്ലെന്ന് നോസിക് വാദിച്ചു. സർക്കാർ എന്നത് വ്യക്തികളുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് വേണ്ടി മാത്രമുള്ളതായിരിക്കണം.
37. ഹേഗൽ (Georg Wilhelm Friedrich Hegel): ചരിത്രം ഒരു ഒഴുക്കാണ്
ചരിത്രം വെറുതെ സംഭവിക്കുന്നതല്ല. ഒരു ആശയം (Thesis) വരുന്നു, അതിനെ എതിർക്കുന്ന മറ്റൊന്ന് (Antithesis) വരുന്നു, ഇവ രണ്ടും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിൽ നിന്ന് പുതിയൊരു മെച്ചപ്പെട്ട ആശയം (Synthesis) ഉണ്ടാകുന്നു.
38. തിയോഡോർ അഡോർണോ (Theodor Adorno): വിനോദം ഒരു തട്ടിപ്പാണ്
സിനിമയും പാട്ടും നമ്മളെ ചിന്തിപ്പിക്കാനല്ല, മറിച്ച് മയക്കിക്കിടത്താനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് (Culture Industry). നമ്മൾ വിനോദത്തിൽ മുഴുകുമ്പോൾ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങൾ മറക്കുന്നു.
39. യുർഗൻ ഹെബർമാസ് (Jürgen Habermas): ചർച്ചയുടെ പ്രാധാന്യം
ജനാധിപത്യം നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ ജനങ്ങൾ തമ്മിൽ തുറന്ന ചർച്ചകൾ (Public Sphere) വേണം. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ മാധ്യമങ്ങളും കോർപ്പറേറ്റുകളും ഈ ചർച്ചകളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
40. മിഷേൽ ഫൂക്കോ (Michel Foucault): അറിവും അധികാരവും
അധികാരം എന്നത് തോക്കുകളിലും ജയിലുകളിലും മാത്രമല്ല. സ്കൂളുകളിലും ആശുപത്രികളിലും നമ്മുടെ അറിവിലും അധികാരമുണ്ട്. സമൂഹം നമ്മളെ എപ്പോഴും നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ജയിലിലാണ് നമ്മൾ.
41. ഹന്ന ആരെന്റ് (Hannah Arendt): തിന്മയുടെ നിസ്സാരത
ഏറ്റവും വലിയ തിന്മകൾ ചെയ്യുന്നത് രാക്ഷസന്മാരല്ല, ചിന്തിക്കാതെ ആജ്ഞകൾ അനുസരിക്കുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യരാണ് (Banality of Evil). നാസികൾ വെറും ഉദ്യോഗസ്ഥരെപ്പോലെയാണ് ക്രൂരകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തതെന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
42. സോറൻ കീർക്കെഗാഡ് (Søren Kierkegaard): വിശ്വാസത്തിന്റെ എടുത്തുചാട്ടം
ജീവിതത്തിലെ പല കാര്യങ്ങളും യുക്തികൊണ്ട് തെളിയിക്കാൻ കഴിയില്ല. ചിലപ്പോൾ നമ്മൾ യുക്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, അനിശ്ചിതത്വത്തിലേക്ക് ഒരു ‘എടുത്തുചാട്ടം’ (Leap of Faith) നടത്തണം.
43. ജീൻ പോൾ സാർത്ര് (Jean-Paul Sartre): നാം സ്വതന്ത്രരാണ്
ദൈവമോ വിധിയോ ഇല്ല. നമ്മൾ എന്താകുന്നു എന്നത് നമ്മുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്. ഈ സ്വാതന്ത്ര്യം ചിലപ്പോൾ ഭാരമായി തോന്നാം, പക്ഷേ നമ്മൾ അതിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടരുത്. “നരകം എന്നത് മറ്റുള്ളവരാണ്” എന്ന് സാർത്ര് പറഞ്ഞു.
44. ആൽബർട്ട് കാമു (Albert Camus): അർത്ഥമില്ലാത്ത ലോകം
ജീവിതത്തിന് അർത്ഥമില്ലെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ എന്തുചെയ്യും? കാമു പറഞ്ഞത് സിസിഫസിനെപ്പോലെയാകാനാണ്. മലമുകളിലേക്ക് കല്ലുരുട്ടി കയറ്റുന്ന, വീണ്ടും താഴേക്ക് വീഴുന്ന കല്ല് നോക്കി നിൽക്കുന്ന സിസിഫസ്. അർത്ഥമില്ലായ്മയെ അംഗീകരിച്ച്, എന്നിട്ടും ജീവിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ വിപ്ലവം.
45. ആർതർ ഷോപ്പൻഹോവർ (Arthur Schopenhauer): ജീവിതം ദുഃഖമാണ്
നമ്മുടെ അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹങ്ങളാണ് (Will to Live) നമ്മുടെ ദുഃഖത്തിന് കാരണം. ആഗ്രഹങ്ങൾ ഒരിക്കലും അവസാനിക്കുന്നില്ല. സംഗീതത്തിനും കലയ്ക്കും മാത്രമേ നമ്മളെ അല്പമെങ്കിലും ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ കഴിയൂ.
46. ഹെൻറി ഡേവിഡ് തോറോ (Henry David Thoreau): ലളിത ജീവിതം
കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവിച്ച് തോറോ തെളിയിച്ചത് ലളിതമായ ജീവിതമാണ് ഏറ്റവും മികച്ചത് എന്നാണ്. തെറ്റായ നിയമങ്ങളെ അനുസരിക്കാതിരിക്കുക (Civil Disobedience) എന്നത് പൗരന്റെ കടമയാണ്.
47. വില്യം ജെയിംസ് (William James): പ്രായോഗികതയാണ് സത്യം
ഒരു ആശയം അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വാസം കൊണ്ട് നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ ഗുണമുണ്ടെങ്കിൽ അത് സത്യമാണ് (Pragmatism). ഉദാഹരണത്തിന്, ദൈവം ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്ക് സമാധാനം നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അത് നിങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് സത്യമാണ്.
48. ലുഡ്വിഗ് വിറ്റ്ജൻസ്റ്റൈൻ (Ludwig Wittgenstein): ഭാഷയാണ് അതിര്
തത്വചിന്തയിലെ പല പ്രശ്നങ്ങളും ഭാഷയുടെ കുഴപ്പം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കുകൾക്ക് സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ച് അർത്ഥം മാറാം (Language Games). പറയാൻ കഴിയാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് നമ്മൾ മൗനം പാലിക്കണം.
49. മാർട്ടിൻ ഹൈഡഗർ (Martin Heidegger): അസ്തിത്വം
നമ്മൾ ഈ ലോകത്തേക്ക് “എറിയപ്പെട്ടവരാണ്” (Thrownness). നമ്മൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാത്ത ഒരു കാലഘട്ടത്തിലും സംസ്കാരത്തിലും നമ്മൾ ജീവിക്കുന്നു. മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധമാണ് നമ്മളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജീവിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്.
50. എഡ്മണ്ട് ഹുസ്സെൽ (Edmund Husserl): അനുഭവം മാത്രം
പുറത്തുള്ള ലോകത്തെക്കുറിച്ച് മുൻവിധികൾ ഇല്ലാതെ, നമ്മുടെ അനുഭവങ്ങളെ (Consciousness) മാത്രം പഠിക്കുക (Phenomenology).
51. ഡാനിയൽ ഡെന്നറ്റ് (Daniel Dennett): സ്വതന്ത്ര ഇച്ഛയില്ല
നമ്മൾ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് നമ്മളറിയാതെയാണ്. തലച്ചോറിലെ അനേകം പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ (Multiple Drafts) ഫലമാണ് നമ്മുടെ ബോധം. സ്വതന്ത്ര ഇച്ഛ (Free Will) എന്നത് ഒരു മിഥ്യയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
52. ബെർട്രാൻഡ് റസ്സൽ (Bertrand Russell): റസ്സലിന്റെ ചായക്കപ്പ
തെളിവില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ വിശ്വസിക്കരുത്. ബഹിരാകാശത്ത് ഒരു ചായക്കപ്പ കറങ്ങുന്നുണ്ടെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞാൽ അത് ഇല്ലെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ട ബാധ്യത നിങ്ങൾക്കില്ല, ഉണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടത് ഞാനാണ്.
53. ക്ലോഡ് ലെവി-സ്ട്രോസ് (Claude Lévi-Strauss): ഘടനകൾ
ലോകത്തിലെ എല്ലാ പുരാണങ്ങൾക്കും കഥകൾക്കും ഒരേ ഘടനയാണെന്ന് ലെവി-സ്ട്രോസ് കണ്ടെത്തി. മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകൾ ചില പൊതുവായ ഘടനകൾക്കുള്ളിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് (Structuralism).
54. ജാക്ക് ഡെറിഡ (Jacques Derrida): അർത്ഥം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു
ഒരു വാക്കിന് സ്ഥിരമായ ഒരർത്ഥമില്ല. ഓരോ വാക്കും മറ്റു വാക്കുകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പാഠങ്ങളെ വിഘടിപ്പിച്ച് (Deconstruction) അതിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു.
55. ജൂഡിത്ത് ബട്ട്ലർ (Judith Butler): ലിംഗഭേദം ഒരു അഭിനയമാണ്
ആരും സ്ത്രീയായോ പുരുഷനായോ ജനിക്കുന്നില്ല, സമൂഹത്തിൽ നമ്മൾ ആ വേഷം അഭിനയിക്കുകയാണ് (Performativity). വസ്ത്രധാരണത്തിലൂടെയും പെരുമാറ്റത്തിലൂടെയും നമ്മൾ ലിംഗഭേദം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
56. സ്ലാവോയ് സിസെക് (Slavoj Žižek): ആശയങ്ങളുടെ ശക്തി
മുതലാളിത്തം മോശമാണെന്ന് നമുക്കറിയാം, എന്നാലും നമ്മൾ അത് ആസ്വദിക്കുന്നു. “അവർക്ക് അത് അറിയാം, എന്നിട്ടും അവർ അത് ചെയ്യുന്നു” എന്നതാണ് ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ അവസ്ഥ. സിനിമകളിലൂടെയും പരസ്യങ്ങളിലൂടെയും നമ്മൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.
57. എഡ്വേർഡ് സെയ്ദ് (Edward Said): ഓറിയന്റലിസം
പാശ്ചാത്യ ലോകം (West) കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളെ (East) മോശമായിട്ടാണ് ചരിത്രത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ചത്. നമ്മളെ ‘അപരിഷ്കൃതർ’ എന്ന് വിളിച്ച് അവർ കോളനിവാഴ്ചയെ ന്യായീകരിച്ചു.
58. സിമോൺ ദി ബൊവാർ (Simone de Beauvoir): സ്ത്രീയായി മാറുന്നു
“സ്ത്രീയായി ജനിക്കുകയല്ല, സ്ത്രീയായി മാറുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.” പുരുഷനെ പ്രധാനപ്പെട്ടവനായും സ്ത്രീയെ ‘മറ്റൊരാളായും’ (The Other) സമൂഹം കാണുന്നു.
59. പീറ്റർ സിംഗർ (Peter Singer): ദാനധർമ്മം
ഒരു കുട്ടി കുളത്തിൽ മുങ്ങിത്താഴുന്നത് കണ്ടാൽ നിങ്ങൾ രക്ഷിക്കില്ലേ? എന്നാൽ ദൂരെ എവിടെയോ പട്ടിണി കിടക്കുന്ന കുട്ടിയെ സഹായിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? നമ്മൾ ആഡംബരങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി പാവങ്ങളെ സഹായിക്കണമെന്ന് സിംഗർ പറയുന്നു (Effective Altruism).
60. അലൈൻ ബാദിയു (Alain Badiou): വിപ്ലവകരമായ സത്യം
സത്യം എന്നത് സ്ഥിരമായ ഒന്നല്ല. അത് അപൂർവ്വമായി സംഭവിക്കുന്ന ഒരു മാറ്റമാണ് (Event). പ്രണയത്തിലാകുമ്പോഴോ, വിപ്ലവം നടക്കുമ്പോഴോ ഉണ്ടാകുന്ന ആ നിമിഷമാണ് സത്യം. അതിനോട് വിശ്വസ്തത പുലർത്തുന്നതാണ് ജീവിതം.
ഉപസംഹാരം
ഈ 60 ചിന്തകരും ലോകത്തെ നോക്കിക്കണ്ടത് വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിലാണ്. ചിലർ യുക്തിയിൽ വിശ്വസിച്ചു, ചിലർ അനുഭവങ്ങളിൽ, മറ്റുചിലർ വിപ്ലവത്തിൽ. ഇതിൽ ഏത് ആശയമാണ് നിങ്ങളെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിന്തിപ്പിച്ചത്?
