Melvin Varghese

എന്താണ് തത്വചിന്ത?

മനുഷ്യൻ ചിന്തിക്കുന്ന ജീവിയാണ്. ചിന്തയാണ് മറ്റ് ജീവികളിൽ നിന്നും മനുഷ്യനെ വ്യത്യസ്തനാക്കുന്നത്. ആഹാരം, ഉറക്കം, പ്രത്യുത്പാദനം തുടങ്ങിയ പ്രാഥമിക ആവശ്യങ്ങൾക്കപ്പുറം, തന്നെക്കുറിച്ചും തന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തെക്കുറിച്ചും ചിന്തിക്കാൻ തുടങ്ങിയ നിമിഷത്തിലാണ് മനുഷ്യൻ ഒരു തത്വചിന്തകൻ ആയി മാറിയത്.

നാം ഓരോരുത്തരും ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും ചില അടിസ്ഥാന ചോദ്യങ്ങൾ സ്വയം ചോദിച്ചിട്ടുണ്ടാകും: “ഞാൻ ആരാണ്?”, “എന്താണ് ജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം?”, “ദൈവം ഉണ്ടോ?”, “മരണശേഷം എന്ത് സംഭവിക്കും?”, “ശരിയും തെറ്റും എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം?”. ഈ ചോദ്യങ്ങൾ കേവലം കൗതുകം കൊണ്ട് ചോദിക്കുന്നവയല്ല; മറിച്ച് നമ്മുടെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ അർത്ഥം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളാണ്. ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങളെയും അവയ്ക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങളെയും യുക്തിപൂർവ്വം വിശകലനം ചെയ്യുന്ന പഠനശാഖയാണ് തത്വചിന്ത.

പ്രശസ്ത ഗ്രീക്ക് തത്വചിന്തകനായ പ്ലേറ്റോ പറഞ്ഞതുപോലെ, “തത്വചിന്ത അത്ഭുതത്തിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്”. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ഘടനയും, ജീവിതത്തിലെ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും മനുഷ്യനെ ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ആ ചിന്തയിൽ നിന്നാണ് ശാസ്ത്രവും കലയും മതവും എല്ലാം ഉണ്ടായത്. അതിനാൽ തത്വചിന്തയെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും മാതാവ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

പദത്തിന്റെ ഉത്ഭവം 

തത്വചിന്ത എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാൻ പാശ്ചാത്യവും ഭാരതീയവുമായ പദങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

പാശ്ചാത്യ വീക്ഷണം

ഇംഗ്ലീഷിലെ ‘ഫിലോസഫി’ (Philosophy) എന്ന പദം രണ്ട് ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടത്:

1. ഫിലോസ് (Philos): സ്നേഹം
2. സോഫിയ (Sophia): വിജ്ഞാനം അഥവാ ജ്ഞാനം

അതുകൊണ്ട്, ഫിലോസഫി എന്നാൽ “വിജ്ഞാനത്തോടുള്ള സ്നേഹം” എന്നാണ് അർത്ഥം.

ഗ്രീക്ക് ചിന്തകനായ പൈതഗോറസ് ആണ് ഈ പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചത് “സോഫോസ്” (ജ്ഞാനി) എന്നല്ല, മറിച്ച് “ഫിലോസോഫോസ്” (ജ്ഞാനത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നവൻ) എന്നാണ്. ഇതിൽ നിന്ന് നാം മനസ്സിലാക്കേണ്ട ഒരു പ്രധാന കാര്യമുണ്ട്: തത്വചിന്ത എന്നത് “എല്ലാം അറിഞ്ഞവന്റെ” ഭാവമല്ല, മറിച്ച് “സത്യത്തെ അറിയാനുള്ള എളിമയുള്ള അന്വേഷണമാണ്”.

ഭാരതീയ വീക്ഷണം: ദർശനം 

ഭാരതത്തിൽ തത്വചിന്തയെ കുറിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദം ‘ദർശനം’ എന്നാണ്. സംസ്കൃതത്തിലെ ‘ദൃശ്’  എന്ന ധാതുവിൽ നിന്നാണ് ഈ വാക്കുണ്ടായത്. ഇതിന്റെ അർത്ഥം “കാണുക”  എന്നാണ്.

ഇവിടെ “കാണുക” എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് വെറും കണ്ണുകൾ കൊണ്ടുള്ള കാഴ്ചയല്ല, മറിച്ച് “ആന്തരികമായ കാഴ്ച” അഥവാ “സത്യത്തെ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുക”  എന്നാണ്. പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്ത ബുദ്ധിപരമായ അന്വേഷണത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുമ്പോൾ, ഭാരതീയ ദർശനം ആത്മീയമായ സാക്ഷാത്കാരത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നു.

തത്വചിന്തയുടെ നിർവ്വചനങ്ങൾ 

തത്വചിന്തയ്ക്ക് കൃത്യമായ ഒരൊറ്റ നിർവ്വചനം നൽകുക പ്രയാസമാണ്. എങ്കിലും പ്രമുഖ ചിന്തകർ ഇതിനെ എങ്ങനെ നോക്കിക്കണ്ടു എന്ന് പരിശോധിക്കാം:

• അരിസ്റ്റോട്ടിൽ: “സത്തയെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചുമുള്ള ശാസ്ത്രമാണ് തത്വചിന്ത.”
• ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ്: “അറിവിന്റെയും വിമർശനാത്മകമായ പരിശോധനയുടെയും ശാസ്ത്രമാണിത്.”
• കാൾ മാർക്സ്: “ഇതുവരെയുള്ള തത്വചിന്തകർ ലോകത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്തിട്ടുള്ളൂ; എന്നാൽ അതിനെ മാറ്റുക എന്നതാണ് പ്രധാനം.” (തത്വചിന്തയുടെ പ്രായോഗിക ലക്ഷ്യത്തെയാണ് മാർക്സ് ഇതിലൂടെ ഊന്നിപ്പറയുന്നത്).
• ഡോ. എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ: “യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യുക്തിപരമായ അന്വേഷണമാണ് തത്വചിന്ത.”

തത്വചിന്തയുടെ ഉത്ഭവം

മനുഷ്യൻ എന്തിനാണ് തത്വചിന്തയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞത്? ഇതിന് ചരിത്രപരമായി മൂന്ന് പ്രധാന കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു:

അത്ഭുതം – ഗ്രീക്ക് വീക്ഷണം

പ്ലേറ്റോയുടെയും അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, തത്വചിന്ത ആരംഭിക്കുന്നത് അത്ഭുതത്തിൽ നിന്നാണ്.

ആദിമ മനുഷ്യൻ ആകാശത്തേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ സൂര്യചന്ദ്രന്മാരെയും നക്ഷത്രങ്ങളെയും കണ്ടു. ഋതുക്കൾ മാറിമാറി വരുന്നത് കണ്ടു. ജനനവും മരണവും കണ്ടു. “ഇതെല്ലാം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? ആരാണ് ഇതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്?” എന്ന അത്ഭുതത്തിൽ നിന്നും ആകാംക്ഷയിൽ നിന്നുമാണ് ആദ്യത്തെ ദാർശനിക ചോദ്യങ്ങൾ ഉണ്ടായത്.

സംശയം – ആധുനിക വീക്ഷണം

ആധുനിക പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്തയുടെ പിതാവായ റെനെ ദെക്കാർത്ത് (Rene Descartes) പറയുന്നത്, തത്വചിന്ത ആരംഭിക്കുന്നത് സംശയത്തിൽ നിന്നാണ് എന്നാണ്.

നമ്മുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ നമ്മളെ ചതിക്കാം (ഉദാഹരണത്തിന്, മരീചിക). അതുകൊണ്ട്, നിലവിലുള്ള എല്ലാ അറിവുകളെയും വിശ്വാസങ്ങളെയും സംശയിക്കുക. സംശയിക്കാൻ കഴിയാത്തതായി എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടോ എന്ന് അന്വേഷിക്കുക. അതാണ് സത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴി. ഇതിനെ മെത്തഡോളജിക്കൽ സ്കെപ്റ്റിസിസം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ദുഃഖം – ഭാരതീയ വീക്ഷണം

ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ബുദ്ധമതത്തിന്റെയും സാംഖ്യ ദർശനത്തിന്റെയും, ഉത്ഭവം ദുഃഖത്തിൽ നിന്നാണ്. ജീവിതം ദുഃഖപൂർണ്ണമാണെന്ന തിരിച്ചറിവും, അതിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ മോചനം നേടാം (മോക്ഷം) എന്ന അന്വേഷണവുമാണ് ഭാരതീയ ചിന്തകരെ നയിച്ചത്. ഇതിനെ ആധ്യാത്മിക അസംതൃപ്തി എന്ന് വിളിക്കാം.

തത്വചിന്തയും മറ്റ് പഠനശാഖകളും 

തത്വചിന്തയെ മറ്റ് വിജ്ഞാനശാഖകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

തത്വചിന്തയും ശാസ്ത്രവും 

പണ്ട് കാലത്ത് ശാസ്ത്രം തത്വചിന്തയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് അവ രണ്ടും വ്യത്യസ്തമാണ്.

സവിശേഷത	തത്വചിന്ത	ശാസ്ത്രം
വിഷയം	പ്രപഞ്ചത്തെ മൊത്തത്തിൽ  പഠിക്കുന്നു.	പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഓരോ ഭാഗങ്ങളെ പഠിക്കുന്നു (ഉദാ: ജന്തുശാസ്ത്രം മൃഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നു.).
രീതി	യുക്തിചിന്ത, ചിന്താപരീക്ഷണങ്ങൾ.	നിരീക്ഷണം, പരീക്ഷണം.
ചോദ്യങ്ങൾ	“എന്തുകൊണ്ട്?”, “എന്താണ് അർത്ഥം?”.	“എങ്ങനെ?” , “എന്താണ് കാരണം?”.
ലക്ഷ്യം	മൂല്യങ്ങളെയും  അർത്ഥത്തെയും കണ്ടെത്തൽ.	വസ്തുതകളെയും  നിയമങ്ങളെയും കണ്ടെത്തൽ.

ഉദാഹരണം: ഒരു പൂവിനെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ കോശഘടനയെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു. എന്നാൽ ആ പൂവിന്റെ സൗന്ദര്യത്തെക്കുറിച്ചും അത് മനുഷ്യനിൽ ഉണർത്തുന്ന വികാരത്തെക്കുറിച്ചും തത്വചിന്ത (സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം) ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.

തത്വചിന്തയും മതവും

ഇവ രണ്ടും സത്യത്തെക്കുറിച്ചും ദൈവത്തെക്കുറിച്ചും സംസാരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സമീപനത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.

• മതം: വിശ്വാസത്തിലും വെളിപാടുകളിലും, മതഗ്രന്ഥങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമാണ്. ചോദ്യം ചെയ്യാതെ വിശ്വസിക്കാനാണ് മതം പലപ്പോഴും ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.
• തത്വചിന്ത: യുക്തിയിലും തെളിവുകളിലും അധിഷ്ഠിതമാണ്. തത്വചിന്തയിൽ ഒന്നിനെയും കണ്ണടച്ച് വിശ്വസിക്കുന്നില്ല; എല്ലാം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയും വിശകലനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

തത്വചിന്തയുടെ പ്രയോജനങ്ങൾ 

“തത്വചിന്ത കൊണ്ട് എന്ത് കാര്യമാണുള്ളത്? അതുകൊണ്ട് വയറു നിറയുമോ?” എന്ന് പലരും പരിഹാസപൂർവ്വം ചോദിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ തത്വചിന്തയ്ക്ക് വ്യക്തമായ പ്രയോജനങ്ങളുണ്ട്:

1. വിമർശനാത്മക ചിന്ത (Critical Thinking):
   ഒരു കാര്യത്തെയും മുഖവിലയ്ക്കെടുക്കാതെ, അതിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് സ്വന്തമായ അഭിപ്രായം രൂപീകരിക്കാൻ തത്വചിന്ത സഹായിക്കുന്നു. വ്യാജവാർത്തകളുടെയും തെറ്റായ വിവരങ്ങളുടെയും ഇക്കാലത്ത് ഈ കഴിവ് വളരെ പ്രധാനമാണ്.
2. മുൻവിധികൾ മാറ്റുന്നു:
   നമ്മുടെ ജാതി, മതം, സംസ്കാരം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച മുൻവിധികളെ മാറ്റിനിർത്തി, ലോകത്തെ വിശാലമായി കാണാൻ തത്വചിന്ത പഠിപ്പിക്കുന്നു. ബെർട്രാൻഡ് റസ്സൽ പറഞ്ഞത് പോലെ, “തത്വചിന്തയുടെ മൂല്യം അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണ്”. ഉറച്ചുപോയ വിശ്വാസങ്ങളെ അത് ഇളക്കിമറിക്കുന്നു.
3. പ്രശ്നപരിഹാരം:
   സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങളെ ലഘൂകരിക്കാനും, അവയുടെ അടിവേരുകൾ കണ്ടെത്താനും ദാർശനികമായ വിശകലന രീതികൾ സഹായിക്കുന്നു.
4. ധാർമ്മിക മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം:
   ജീവിതത്തിൽ ധർമ്മസങ്കടങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ – ഉദാഹരണത്തിന്, സത്യം പറയണോ അതോ സുഹൃത്തിനെ രക്ഷിക്കണോ? – ശരിയായ തീരുമാനമെടുക്കാൻ നീതിശാസ്ത്രം സഹായിക്കുന്നു.

ഉപസംഹാരം

ചുരുക്കത്തിൽ, തത്വചിന്ത എന്നത് പുസ്തകങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല. അത് ഒരു പ്രവർത്തനമാണ്  – ചിന്തയുടെ പ്രവർത്തനം. ജീവിതത്തെ ഗൗരവമായി കാണുന്ന, സത്യത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന, ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ മടിക്കാത്ത ഏതൊരാളും ഒരു തത്വചിന്തകനാണ്. സോക്രട്ടീസ് പറഞ്ഞതുപോലെ, “പരിശോധിക്കപ്പെടാത്ത ജീവിതം ജീവിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല” (An unexamined life is not worth living).

തത്വചിന്താ ശാഖകൾ 

തത്വചിന്ത എന്നത് അറിവിന്റെ ഒരു വലിയ മഹാവൃക്ഷമാണ്. ഈ വൃക്ഷത്തിന് പ്രധാനമായും അഞ്ച് വലിയ ശാഖകളാണുള്ളത്. മനുഷ്യജീവിതത്തെയും പ്രപഞ്ചത്തെയും സംബന്ധിച്ച വ്യത്യസ്തങ്ങളായ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഓരോ ശാഖയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ഒരു തത്വചിന്തകൻ ഒരേസമയം ഈ ശാഖകളിലെല്ലാം സഞ്ചരിക്കേണ്ടി വരും. ഉദാഹരണത്തിന്, “ദൈവം ഉണ്ടോ?” എന്നത് അതിഭൗതികവാദം (Metaphysics) ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യമാണെങ്കിൽ, “ദൈവം ഉണ്ടെന്ന് നമുക്ക് എങ്ങനെ അറിയാം?” എന്നത് വിജ്ഞാനശാസ്ത്രത്തിന്റെ (Epistemology) പരിധിയിൽ വരുന്ന ചോദ്യമാണ്.

തത്വചിന്തയുടെ പ്രധാന ശാഖകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. അതിഭൗതികവാദം (Metaphysics)
2. വിജ്ഞാനശാസ്ത്രം (Epistemology)
3. നീതിശാസ്ത്രം (Ethics)
4. യുക്തിശാസ്ത്രം (Logic)
5. സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം (Aesthetics)

ഇവയോരോന്നും നമുക്ക് വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

അതിഭൗതികവാദം

തത്വചിന്തയുടെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതും അടിസ്ഥാനപരവുമായ ശാഖയാണ് അതിഭൗതികവാദം. ‘മെറ്റാ’ (Meta – അപ്പുറം/ശേഷം), ‘ഫിസിക്സ്’ (Physics – ഭൗതികശാസ്ത്രം) എന്നീ ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പദം രൂപപ്പെട്ടത്. അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ കൃതികൾ ക്രോഡീകരിച്ചപ്പോൾ, ഭൗതികശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകങ്ങൾക്ക് ശേഷം വന്ന പുസ്തകങ്ങൾ എന്ന നിലയിലാണ് ഇതിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. അരിസ്റ്റോട്ടിൽ ഇതിനെ പ്രഥമ തത്വചിന്ത എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്.

ഭൗതികശാസ്ത്രം ദ്രവ്യത്തെക്കുറിച്ചും ഊർജ്ജത്തെക്കുറിച്ചും പഠിക്കുമ്പോൾ, അതിഭൗതികവാദം അതിനപ്പുറമുള്ള സത്ത അഥവാ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ:

• ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകം എന്താണ്? (ദ്രവ്യമാണോ അതോ ബോധമാണോ?)
• ദൈവം ഉണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിന് തെളിവുണ്ടോ?
• മനുഷ്യന് മരണമില്ലാത്ത ഒരു ആത്മാവുണ്ടോ?
• മനസ്സും ശരീരവും ഒന്നാണോ അതോ രണ്ടാണോ?
• മനുഷ്യന് സ്വതന്ത്രമായ ഇച്ഛാശക്തി ഉണ്ടോ അതോ എല്ലാം വിധി ആണോ?

പ്രധാന ഉപശാഖകൾ:

1. ഓന്റോളജി (Ontology): ‘സത്ത’യെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണിത്. എന്താണ് അസ്തിത്വം? ഒരു വസ്തു യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘ഉണ്ട്’ എന്ന് എപ്പോഴാണ് പറയുക? തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടുത്തെ ചർച്ചാവിഷയങ്ങൾ.
2. കോസ്മോളജി (Cosmology): പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, ഘടന, വികാസം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ദാർശനിക പഠനമാണിത്. (ഇന്ന് ശാസ്ത്രീയ കോസ്മോളജിയും നിലവിലുണ്ട്).

വിജ്ഞാനശാസ്ത്രം 

അറിവിനെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ് വിജ്ഞാനശാസ്ത്രം. ‘എപ്പിസ്റ്റീം’ (Episteme – അറിവ്), ‘ലോഗോസ്’ (Logos – ശാസ്ത്രം/പഠനം) എന്നീ ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പദം രൂപപ്പെട്ടത്. തത്വചിന്തയിലെ ഏറ്റവും സജീവമായ ശാഖകളിലൊന്നാണിത്.

നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് എന്ത് അറിയാം? ആ അറിവ് എത്രത്തോളം സത്യമാണ്? തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളാണ് ഇവിടെ പരിശോധിക്കുന്നത്.

പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ:

• അറിവിന്റെ ഉറവിടം: നമുക്ക് എങ്ങനെ അറിവ് ലഭിക്കുന്നു?
  • ഇന്ദ്രിയാനുഭവം (Empiricism): കണ്ണ്, കാത് തുടങ്ങിയ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെയാണ് എല്ലാ അറിവും ലഭിക്കുന്നത് (ഉദാ: തീക്ക് ചൂടുണ്ട് എന്ന് തൊട്ടുനോക്കി അറിയുന്നു). ജോൺ ലോക്ക്, ഡേവിഡ് ഹ്യൂം എന്നിവർ ഈ വാദക്കാരാണ്.
  • യുക്തിചിന്ത (Rationalism): ബുദ്ധിയിലൂടെയാണ് യഥാർത്ഥ അറിവ് ലഭിക്കുന്നത് (ഉദാ: ഗണിതശാസ്ത്രം). ദെക്കാർത്ത്, സ്പിനോസ എന്നിവർ ഈ വാദക്കാരാണ്.
• സത്യം: എന്താണ് സത്യം? ഒരു കാര്യം സത്യമാണെന്ന് എങ്ങനെ തെളിയിക്കാം ?
• വിശ്വാസവും അറിവും: വെറും വിശ്വാസവും  ഉറപ്പുള്ള അറിവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമെന്ത്? പ്ലേറ്റോയുടെ നിർവ്വചനപ്രകാരം “ന്യായീകരിക്കപ്പെട്ട സത്യവിശ്വാസമാണ് അറിവ്” (Justified True Belief).

ഭാരതീയ ദർശനത്തിൽ ഇതിനെ ‘പ്രമാണ ശാസ്ത്രം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പ്രത്യക്ഷം (കാഴ്ച), അനുമാനം (ഊഹം), ശബ്ദം (വാക്കുകൾ/വേദങ്ങൾ) തുടങ്ങിയവയെ അറിവിന്റെ വഴികളായി ഭാരതീയർ കണക്കാക്കുന്നു.

നീതിശാസ്ത്രം

മനുഷ്യന്റെ പെരുമാറ്റത്തെയും ധാർമ്മികതയെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ് നീതിശാസ്ത്രം. ‘എത്തോസ്’ (Ethos – സ്വഭാവം/ശീലം) എന്ന ഗ്രീക്ക് വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം. ഇതിനെ ധർമ്മശാസ്ത്രം എന്നും വിളിക്കാം. ശരി, തെറ്റ്, നന്മ, തിന്മ എന്നീ ആശയങ്ങളെ യുക്തിപൂർവ്വം വിശകലനം ചെയ്യുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പ്രധാന മേഖലകൾ:

1. നോർമേറ്റീവ് എത്തിക്സ് (Normative Ethics): നമ്മൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം? പാലിക്കേണ്ട ധാർമ്മിക നിയമങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
   • ഉദാഹരണം: “കൊല്ലരുത്”, “മോഷ്ടിക്കരുത്” തുടങ്ങിയ നിയമങ്ങൾ.
   • പ്രയോജനവാദം (Utilitarianism): “ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗുണം ലഭിക്കുന്നതാണ് ശരി” എന്ന വാദം (ജെറമി ബെന്താം, ജെ.എസ്. മിൽ).
2. അപ്ലൈഡ് എത്തിക്സ് (Applied Ethics): നിത്യജീവിതത്തിലെ പ്രായോഗിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ ധാർമ്മികത എങ്ങനെ നടപ്പിലാക്കാം?
   • ഉദാഹരണം: വധശിക്ഷ ശരിയാണോ? ഗർഭച്ഛിദ്രം അനുവദിക്കാമോ? പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം തടയേണ്ടത് ധാർമ്മിക ബാധ്യതയാണോ?
3. മെറ്റാ-എത്തിക്സ് (Meta-Ethics): ധാർമ്മിക പദങ്ങളുടെ അർത്ഥം എന്താണ്? “നന്മ” എന്ന് പറഞ്ഞാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ്? അത് ദൈവകൽപ്പിതമാണോ അതോ മനുഷ്യൻ ഉണ്ടാക്കിയതാണോ?

യുക്തിശാസ്ത്രം 

ശരിയായ ചിന്തയുടെയും വാദങ്ങളുടെയും ശാസ്ത്രമാണ് യുക്തിശാസ്ത്രം. നമ്മൾ സംസാരിക്കുമ്പോഴും ചിന്തിക്കുമ്പോഴും വരുത്തുന്ന പിശകുകൾ കണ്ടെത്താനും, ശരിയായ നിഗമനങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരാനും യുക്തിശാസ്ത്രം സഹായിക്കുന്നു. ഇത് തത്വചിന്തയുടെ ഒരു ഉപകരണമാണ്.

രണ്ട് പ്രധാന രീതികൾ:

1. നിഗമന രീതി (Deductive Reasoning): സാമാന്യമായ (General) ഒരു കാര്യത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകമായ (Particular) ഒരു കാര്യത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന രീതി.
   • ഉദാഹരണം:
     • എല്ലാ മനുഷ്യരും മരിക്കും (സാമാന്യം).
     • സോക്രട്ടീസ് ഒരു മനുഷ്യനാണ്.
     • അതുകൊണ്ട്, സോക്രട്ടീസ് മരിക്കും (നിഗമനം).
   • ഇവിടെ ആദ്യത്തെ പ്രസ്താവനകൾ ശരിയാണെങ്കിൽ, നിഗമനം 100% ശരിയായിരിക്കും.
2. ആഗമന രീതി (Inductive Reasoning): പ്രത്യേകമായ പല ഉദാഹരണങ്ങളിൽ നിന്ന് സാമാന്യമായ ഒരു നിഗമനത്തിൽ എത്തുന്ന രീതി.
   • ഉദാഹരണം:
     • ഞാൻ കണ്ട ഒന്നാമത്തെ തത്തയുടെ നിറം പച്ചയാണ് .
     • രണ്ടാമത്തെ തത്തയും പച്ചയാണ്.
     • അതുകൊണ്ട്, ലോകത്തിലെ എല്ലാ തത്തകളും പച്ചനിറത്തിലായിരിക്കാം.
   • ഇവിടെ നിഗമനം ഒരു സാധ്യത മാത്രമാണ്; അത് 100% ഉറപ്പല്ല (നാളെ ചുമന്ന തത്തയെ  കണ്ടേക്കാം).

സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം 

സൗന്ദര്യത്തെയും കലയെയും കുറിച്ചുള്ള ദാർശനിക പഠനമാണിത്.

• പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ: എന്താണ് സൗന്ദര്യം? ഒരു ചിത്രം മനോഹരമാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്? സൗന്ദര്യം എന്നത് കാണുന്ന വ്യക്തിയുടെ മനസ്സിലാണോ (Subjective) അതോ ആ വസ്തുവിൽ തന്നെയാണോ (Objective) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്?
• കലയുടെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്? അത് വെറും ആസ്വാദനത്തിന് വേണ്ടിയുള്ളതാണോ അതോ സമൂഹത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ വേണ്ടിയുള്ളതാണോ?

മൂല്യശാസ്ത്രം 

ചിലപ്പോഴൊക്കെ നീതിശാസ്ത്രത്തെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രത്തെയും ചേർത്ത് ‘മൂല്യശാസ്ത്രം’ (Axiology) എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. കാരണം ഇവ രണ്ടും ‘മൂല്യങ്ങളെ’  കുറിച്ചാണ് പഠിക്കുന്നത്:

• നീതിശാസ്ത്രം ‘നന്മ’  എന്ന മൂല്യത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നു.
• സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം ‘സൗന്ദര്യം’ എന്ന മൂല്യത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നു.

ഉപസംഹാരം

ഈ ശാഖകൾ പരസ്പരം വേർതിരിഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നവയാണെങ്കിലും, അവ തമ്മിൽ ഗാഢമായ ബന്ധമുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, “ദൈവം ഉണ്ട്” എന്നത് അതിഭൗതികവാദമാണെങ്കിലും, “ദൈവം ഉണ്ടെങ്കിൽ നമ്മൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം?” എന്നത് നീതിശാസ്ത്രമാണ്. “ദൈവത്തെ എങ്ങനെ അറിയാം?” എന്നത് വിജ്ഞാനശാസ്ത്രമാണ്. ഈ സമഗ്രമായ കാഴ്ചപ്പാടാണ് തത്വചിന്തയെ സമ്പൂർണ്ണമാക്കുന്നത്.

ദാർശനിക രീതികൾ

തത്വചിന്ത എന്നത് കേവലം കുറെ സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ സമാഹാരമല്ല, മറിച്ച് സത്യം കണ്ടെത്താനുള്ള ഒരു വഴിയാണ്. ഓരോ ശാസ്ത്രത്തിനും അതിന്റേതായ രീതികളുണ്ട്. ശാസ്ത്രം നിരീക്ഷണങ്ങളെയും പരീക്ഷണങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ, തത്വചിന്ത ആശ്രയിക്കുന്നത് ചിന്താപരമായ വിശകലനങ്ങളെയാണ്.

ഒരു തത്വചിന്തകൻ എങ്ങനെയാണ് സത്യത്തിലേക്ക് എത്തുന്നത്? ചരിത്രത്തിലുടനീളം പാശ്ചാത്യ-ഭാരതീയ ചിന്തകർ വ്യത്യസ്തങ്ങളായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഇതിനായി രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ വഴികളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ് ഈ അധ്യായത്തിൽ നമ്മൾ നടത്തുന്നത്. ഇതിനെ നമുക്ക് പ്രധാനമായും രണ്ടായി തിരിക്കാം:

1. പാശ്ചാത്യ രീതികൾ 
2. ഭാരതീയ രീതികൾ 

പാശ്ചാത്യ ദാർശനിക രീതികൾ

പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്തയിൽ പ്രധാനമായും യുക്തിക്കും ബുദ്ധിപരമായ വിശകലനത്തിനുമാണ് പ്രാധാന്യം. പ്രധാനപ്പെട്ട ചില രീതികൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്.

A. സോക്രട്ടിക് രീതി 

തത്വചിന്തയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതും പ്രസിദ്ധവുമായ രീതിയാണിത്. ഗ്രീക്ക് ചിന്തകനായ സോക്രട്ടീസ് ആണ് ഇത് ആവിഷ്കരിച്ചത്. ഇതിനെ ‘ഡയലക്ടിക് രീതി’ (Dialectic Method) അഥവാ ‘സംവാദ രീതി’ എന്നും വിളിക്കുന്നു.

സോക്രട്ടീസ് ഒരിക്കലും താൻ വലിയ അറിവുള്ളവനാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. പകരം, അദ്ദേഹം തെരുവിലിറങ്ങി ആളുകളോട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുമായിരുന്നു. “എന്താണ് നീതി?”, “എന്താണ് ധർമ്മം?” എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു ചോദ്യങ്ങൾ. ഈ രീതിക്ക് രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്:

1. ഐറണി (Irony – പരിഹാസം/വിരോധാഭാസം): സോക്രട്ടീസ് തനിക്ക് ഒന്നും അറിയില്ലെന്ന് ഭാവിച്ചുകൊണ്ട് എതിരാളിയോട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. എതിരാളി നൽകുന്ന ഉത്തരങ്ങളിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ തുറന്നുകാട്ടി, അവരുടെ അറിവ് അപൂർണ്ണമാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ഘട്ടമാണിത്.
2. മൈയൂട്ടിക്സ് (Maieutics – ധാത്രീവിദ്യ): ഇത് സോക്രട്ടീസിന്റെ അമ്മയുടെ ജോലിയായ ‘മിഡ്‌വൈഫറി’ (പ്രസവത്തിന് സഹായിക്കൽ) യുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഒരു മിഡ്‌വൈഫ് എങ്ങനെയാണോ ഗർഭിണിയെ പ്രസവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നത്, അതുപോലെ സോക്രട്ടീസ് ചോദ്യങ്ങളിലൂടെ മറ്റുള്ളവരുടെ മനസ്സിലുള്ള അറിവിനെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ സഹായിക്കുന്നു. “അറിവ് പുറത്തുനിന്നും നൽകുന്നതല്ല, അത് ഉള്ളിൽ തന്നെയുണ്ട്” എന്നതാണ് ഇതിന്റെ തത്വം.

B. കാർട്ടീഷ്യൻ രീതി അഥവാ സംശയ രീതി (The Method of Doubt)

ആധുനിക തത്വചിന്തയുടെ പിതാവായ റെനെ ദെക്കാർത്ത് ആവിഷ്കരിച്ച രീതിയാണിത്. ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലെന്നപോലെ തത്വചിന്തയിലും കൃത്യതയും ഉറപ്പും വരുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചത്. ഇതിനായി അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ച മാർഗ്ഗം ‘സന്ദേഹം’ അഥവാ സംശയമാണ്.

• എല്ലാം സംശയിക്കുക: നമ്മുടെ പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾ നമ്മളെ ചതിക്കാം. സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന കാര്യങ്ങൾ സത്യമാണെന്ന് നമുക്ക് തോന്നാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതുമായ ഒന്നിനെയും വിശ്വസിക്കരുത്.
• കോജിറ്റോ എർഗോ സം (Cogito, Ergo Sum): അങ്ങനെ എല്ലാം സംശയിച്ച ദെക്കാർത്ത് ഒടുവിൽ ഒരു സത്യം കണ്ടെത്തി. “എനിക്ക് സംശയിക്കാം, പക്ഷേ ‘ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു’ എന്ന കാര്യം എനിക്ക് സംശയിക്കാൻ കഴിയില്ല.” സംശയിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ സംശയിക്കുന്ന ‘ഞാൻ’ (ചിന്തിക്കുന്ന ഞാൻ) ഉണ്ടായിരിക്കണം.
• നിഗമനം: “ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഞാൻ ഉണ്ട്” (I think, therefore I am). ഈ ഉറച്ച സത്യത്തിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹം പിന്നീട് ദൈവത്തെയും ലോകത്തെയും തെളിയിക്കുന്നത്.

C. ഫിനോമിനോളജിക്കൽ രീതി (Phenomenological Method)

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എഡ്മണ്ട് ഹുസേൽ  കൊണ്ടുവന്ന രീതിയാണിത്. മുൻവിധികൾ ഒന്നുമില്ലാതെ കാര്യങ്ങളെ അവയുടെ തനിമയിൽ അറിയുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

• ബ്രാക്കറ്റിംഗ് (Bracketing/Epoche): ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ പഴയ അറിവുകളെയും ശാസ്ത്രീയ ധാരണകളെയും തൽക്കാലത്തേക്ക് ‘ബ്രാക്കറ്റിൽ ഇടുക’ (മാറ്റിനിർത്തുക). എന്നിട്ട് നമ്മുടെ ബോധമണ്ഡലത്തിൽ ഒരു വസ്തു എങ്ങനെയാണോ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, അതിനെ മാത്രം വിശകലനം ചെയ്യുക.

D. വിശകലന രീതി (Analytical Method)

ഇന്നത്തെ പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്തയിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള രീതിയാണിത്. ഭാഷയ്ക്കും യുക്തിക്കുമാണ് ഇതിൽ പ്രാധാന്യം.

• പല ദാർശനിക പ്രശ്നങ്ങളും ഭാഷയുടെ അവ്യക്തത മൂലമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം കൃത്യമായി വിശകലനം ചെയ്താൽ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കപ്പെടും എന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ബർട്രാൻഡ് റസ്സൽ, ലുഡ്വിഗ് വിറ്റ്ജൻസ്റ്റൈൻ എന്നിവർ ഈ രീതി പിന്തുടർന്നവരാണ്.

ഭാരതീയ ദാർശനിക രീതികൾ

ഭാരതീയ തത്വചിന്തയിൽ രീതി എന്നത് കേവലം അറിവ് നേടാനുള്ള വഴി മാത്രമല്ല, അത് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള സാധന കൂടിയാണ്. പാശ്ചാത്യ രീതികൾ പലപ്പോഴും ബൗദ്ധികമാണെങ്കിൽ, ഭാരതീയ രീതികൾ അനുഭവാധിഷ്ഠിതമാണ്.

A. ശ്രവണ-മനന-നിധിധ്യാസന

ഉപനിഷത്തുകളിലും വേദാന്ത ദർശനത്തിലും അറിവ് നേടുന്നതിന് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളുള്ള ഒരു രീതിയാണ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്:

1. ശ്രവണം (Shravana – കേൾക്കൽ): ഗുരുവിൽ നിന്നോ വേദഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നോ സത്യത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിയുക. (ഉദാഹരണത്തിന്: “നീ ബ്രഹ്മമാകുന്നു” എന്ന് ഗുരു ഉപദേശിക്കുന്നത് കേൾക്കുക).
2. മനനം (Manana – ചിന്തിക്കൽ): കേട്ട കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് യുക്തിപൂർവ്വം ചിന്തിക്കുക. സംശയങ്ങൾ തീരുന്നതുവരെ അതിനെ ബുദ്ധികൊണ്ട് വിശകലനം ചെയ്യുക.
3. നിധിധ്യാസനം (Nididhyasana – ധ്യാനിക്കൽ): യുക്തിയിലൂടെ ബോധ്യപ്പെട്ട സത്യത്തെ ഇടവിടാതെ ധ്യാനിക്കുക. അറിവിനെ അനുഭവമാക്കി മാറ്റുന്ന ഘട്ടമാണിത്. “ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്” എന്നത് വെറുമൊരു അറിവല്ല, മറിച്ച് അനുഭവമായി മാറുന്നത് ഇവിടെയാണ്.

B. വാദ രീതി (Method of Debate)

പ്രാചീന ഇന്ത്യയിൽ തത്വചിന്ത വളർന്നത് വാദപ്രതിവാദങ്ങളിലൂടെയാണ്. ന്യായ ദർശനം സംവാദങ്ങളെ മൂന്നായി തരംതിരിക്കുന്നു:

1. വാദം: സത്യം കണ്ടെത്താൻ വേണ്ടി ഗുരുവും ശിഷ്യനും അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് പണ്ഡിതന്മാർ തമ്മിൽ നടത്തുന്ന ആരോഗ്യകരമായ ചർച്ച. ഇവിടെ ജയപരാജയങ്ങളല്ല, സത്യമാണ് പ്രധാനം.
2. ജല്പം: സ്വന്തം വാദം ജയിക്കാൻ വേണ്ടി എന്ത് തന്ത്രവും ഉപയോഗിക്കുന്ന തർക്കം. ഇവിടെ സത്യത്തേക്കാൾ പ്രധാനം വിജയമാണ്.
3. വിതണ്ഡ: സ്വന്തമായി ഒരു നിലപാടും ഇല്ലാതിരിക്കുകയും, എതിരാളിയുടെ വാദത്തെ ഖണ്ഡിക്കാൻ മാത്രം ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതി. (ഇത് വിനാശകരമായ തർക്കമാണ്).

ഭാരതീയ ദർശനത്തിൽ വാദം ആണ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ദാർശനിക രീതി.

C. യോഗ രീതി (Yogic Method)

ചിത്തവൃത്തികളെ (മനസ്സിന്റെ ചാഞ്ചാട്ടങ്ങളെ) നിയന്ത്രിച്ച് ഏകാഗ്രതയിലൂടെ സത്യം കണ്ടെത്തുന്ന രീതിയാണിത്. പതഞ്ജലി മഹർഷിയുടെ അഷ്ടാംഗയോഗം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. മനസ്സ് ശാന്തമാകുമ്പോൾ മാത്രമേ അതിൽ സത്യം പ്രതിഫലിക്കുകയുള്ളൂ എന്ന് യോഗ ദർശനം പറയുന്നു.

താരതമ്യ പഠനം

സവിശേഷത	പാശ്ചാത്യ രീതികൾ	ഭാരതീയ രീതികൾ
അടിസ്ഥാനം	യുക്തി, ബുദ്ധി.	അവബോധം, അനുഭവം.
സമീപനം	വിശകലനാത്മകം.	സമഗ്രം.
ലക്ഷ്യം	ബൗദ്ധികമായ വ്യക്തത, വിജ്ഞാനം.	ആത്മീയ സാക്ഷാത്കാരം, മോക്ഷം.
പ്രക്രിയ	ചോദ്യം ചെയ്യൽ, സംശയിക്കൽ.	കേൾക്കൽ, ധ്യാനിക്കൽ, സാധന.

തത്വചിന്തയിൽ ഏത് രീതിയാണ് ശരി? ഇതിന് കൃത്യമായ ഉത്തരമില്ല. സോക്രട്ടീസിന്റെ ചോദ്യം ചെയ്യൽ രീതി നമ്മുടെ വിമർശനാത്മക ചിന്തയെ വളർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ദെക്കാർത്തിന്റെ സംശയ രീതി അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെ നീക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഭാരതീയരുടെ ധ്യാന രീതികൾ മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കാനും ആന്തരിക സത്യങ്ങളെ അറിയാനും സഹായിക്കുന്നു.

ഒരു പൂർണ്ണനായ തത്വചിന്തകൻ ഈ രീതികളെ സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ച് ഉപയോഗിക്കാൻ പഠിച്ചിരിക്കണം. ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടിടത്ത് ചോദ്യം ചെയ്യാനും, വിശ്വസിക്കേണ്ടിടത്ത് വിശ്വസിക്കാനും, ധ്യാനിക്കേണ്ടിടത്ത് ധ്യാനിക്കാനും കഴിയുന്നിടത്താണ് ദാർശനികന്റെ വിജയം.

ഭാരതീയ ദർശനത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ 

പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്ത പലപ്പോഴും ഒരു ബൗദ്ധിക വ്യായാമമാണ്. “എന്താണ് സത്യം?” എന്ന കൗതുകത്തിൽ നിന്നാണ് അത് തുടങ്ങുന്നത്. എന്നാൽ ഭാരതീയ ദർശനം ജീവിതത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ ഒരു ആവശ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. “എങ്ങനെ ദുഃഖം ഇല്ലാതാക്കാം?”, “എങ്ങനെ ശാശ്വതമായ സമാധാനം നേടാം?” എന്ന പ്രായോഗിക ചോദ്യങ്ങളാണ് ഭാരതീയ ഋഷീശ്വരന്മാരെ ചിന്തിപ്പിച്ചത്.

അതുകൊണ്ട്, ഭാരതീയ ദർശനം എന്നത് ലൈബ്രറികളിൽ ഇരുന്നുള്ള വായനയല്ല, മറിച്ച് ജീവിതത്തിൽ പകർത്തി ജീവിക്കേണ്ട ഒരു വഴിയാണ്. ‘ദർശനം’ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ‘കാഴ്ച’ എന്നാണ്. സത്യത്തെ സ്വന്തം അനുഭവത്തിലൂടെ കാണുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

വർഗീകരണം: ആസ്തികവും നാസ്തികവും

ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളെ പ്രധാനമായും രണ്ടായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വിഭജനം ദൈവവിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയല്ല, മറിച്ച് വേദങ്ങളുടെ പ്രാമാണ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്.

ആസ്തിക ദർശനങ്ങൾ (Orthodox Schools)

വേദങ്ങളെ അറിവിന്റെ പരമമായ സ്രോതസ്സായി അംഗീകരിക്കുന്ന ദർശനങ്ങളാണിവ. ഇവ ആറെണ്ണമുണ്ട് (ഷഡ് ദർശനങ്ങൾ):

1. ന്യായ (Nyaya): ഗൗതമ മുനി (തർക്കശാസ്ത്രത്തിന് പ്രാധാന്യം).
2. വൈശേഷിക (Vaiseshika): കണാദ മുനി (അണുസിദ്ധാന്തം, ഭൗതിക പ്രപഞ്ചം).
3. സാംഖ്യ (Samkhya): കപില മുനി (പ്രകൃതി-പുരുഷ വിവേചനം).
4. യോഗ (Yoga): പതഞ്ജലി മഹർഷി (മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കൽ).
5. മീമാംസ (Purva Mimamsa): ജൈമിനി (വേദങ്ങളിലെ കർമ്മകാണ്ഡം, യജ്ഞങ്ങൾ).
6. വേദാന്തം (Uttara Mimamsa/Vedanta): ബാദരായണൻ (വേദങ്ങളിലെ ജ്ഞാനകാണ്ഡം, ഉപനിഷത്തുകൾ).

നാസ്തിക ദർശനങ്ങൾ (Heterodox Schools)

വേദങ്ങളുടെ പ്രാമാണ്യത്തെ അംഗീകരിക്കാത്ത ദർശനങ്ങളാണിവ.

1. ചാർവാകം: ഭൗതികവാദം. ദൈവത്തെയും ആത്മാവിനെയും നിഷേധിക്കുന്നു.
2. ജൈനമതം: അഹിംസ, തീർത്ഥങ്കരന്മാർ.
3. ബുദ്ധമതം: നിർവ്വാണം, ശൂന്യത.

(ശ്രദ്ധിക്കുക: ആസ്തികം എന്നാൽ ‘ദൈവവിശ്വാസം’ ഉള്ളത് എന്നല്ല അർത്ഥം. ഉദാഹരണത്തിന് സാംഖ്യ ദർശനം ആസ്തികമാണെങ്കിലും അതിൽ ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നില്ല. വേദങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നു എന്നതാണ് മാനദണ്ഡം).

ഭാരതീയ ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ

ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിൽ ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ ചില സങ്കൽപ്പങ്ങളുണ്ട്. ഏത് ദർശനം പഠിക്കുമ്പോഴും ഈ വാക്കുകൾ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

1. ഋതം 

വേദകാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയമാണിത്. പ്രപഞ്ചത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ധാർമ്മികവും ഭൗതികവുമായ നിയമമാണ് ഋതം. സൂര്യൻ കൃത്യസമയത്ത് ഉദിക്കുന്നതും, ഋതുക്കൾ മാറുന്നതും, നദികൾ ഒഴുകുന്നതും ഋതം എന്ന നിയമം അനുസരിച്ചാണ്. പിന്നീട് ഈ ആശയം ധർമ്മം എന്നും കർമ്മം എന്നും വികസിച്ചു. ഋതം തെറ്റിക്കുന്നതാണ് പാപം.

2. ഋണം

മനുഷ്യൻ ജനിക്കുന്നത് തന്നെ ചില കടങ്ങളുമായാണ് എന്ന് ഭാരതീയർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ജീവിതം കൊണ്ട് ഈ കടങ്ങൾ വീട്ടണം:

• ദേവ ഋണം: ദൈവങ്ങളോടുള്ള കടം (യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ വീട്ടുന്നു).
• ഋഷി ഋണം: അറിവ് തന്ന ഋഷികളോടുള്ള കടം (വേദപഠനത്തിലൂടെയും അറിവ് പകർന്നുനൽകിയും വീട്ടുന്നു).
• പിതൃ ഋണം: പൂർവ്വികരോടുള്ള കടം (സന്താനങ്ങളെ വളർത്തി വംശം നിലനിർത്തുന്നതിലൂടെ വീട്ടുന്നു).

3. പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ

മനുഷ്യജീവിതത്തിന് നാല് ലക്ഷ്യങ്ങളാണുള്ളത്:

1. ധർമ്മം: ധാർമ്മികത, കടമ, ശരിയായ വഴി. ഇതാണ് മറ്റ് ലക്ഷ്യങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കേണ്ടത്.
2. അർത്ഥം: സമ്പത്ത്, ഭൗതിക നേട്ടങ്ങൾ. ജീവിതത്തിന് ഇത് ആവശ്യമാണ്, എന്നാൽ അത് ധർമ്മത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കണം.
3. കാമം: ആഗ്രഹങ്ങളുടെ പൂർത്തീകരണം, സുഖം. ഇതും ധർമ്മത്തിന് വിധേയമായിരിക്കണം.
4. മോക്ഷം: പരമമായ ലക്ഷ്യം. ജനനമരണ ചക്രത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനം. ആദ്യത്തെ മൂന്നും (ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമങ്ങൾ) ലൗകികമാണെങ്കിൽ, മോക്ഷം ആത്മീയമാണ്.

ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളുടെ പൊതുസ്വഭാവങ്ങൾ

ചാർവാകം ഒഴികെയുള്ള ഭാരതീയ ദർശനങ്ങൾ (ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ) ചില പൊതുവായ വിശ്വാസങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയാണ് ഭാരതീയ ചിന്തയുടെ നട്ടെല്ല്.

പ്രായോഗികത

തത്വചിന്ത എന്നത് വെറും വർത്തമാനമല്ല, അത് ദുഃഖനിവാരണത്തിനുള്ള ഔഷധമാണ്. ബുദ്ധൻ പറഞ്ഞത് പോലെ, “ശരീരത്തിൽ അമ്പ് തറച്ചാൽ, ആ അമ്പ് ആരാണ് എയ്തത്, ഏത് ലോഹം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാക്കിയത് എന്ന് അന്വേഷിക്കുകയല്ല വേണ്ടത്; മറിച്ച് അമ്പ് ഊരിയെടുത്ത് മുറിവ് ഉണക്കുകയാണ്.” എല്ലാ ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളും ജീവിതത്തിലെ ദുഃഖം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള പ്രായോഗിക വഴികളാണ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.

കർമ്മ സിദ്ധാന്തം

“വിതച്ചത് കൊയ്യും” എന്ന ലളിതമായ തത്വമാണിത്. നമ്മുടെ ഓരോ പ്രവൃത്തിക്കും (കർമ്മം) അതിന്റേതായ ഫലമുണ്ട്. നല്ല കർമ്മം നല്ല ഫലവും, ചീത്ത കർമ്മം ചീത്ത ഫലവും നൽകുന്നു. ഈ ജന്മത്തിൽ നാം അനുഭവിക്കുന്ന സുഖദുഃഖങ്ങൾ മുൻജന്മങ്ങളിലെ കർമ്മഫലമാണ്.

പുനർജന്മം

മരണം ഒന്നിന്റെയും അവസാനമല്ല. ജീവൻ (ആത്മാവ്) ഒരു ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നു. ഇതിനെ സംസാരം (Samsara) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു തീരുന്നത് വരെ ഈ ജനന-മരണ ചക്രം തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും.

അവിദ്യയാണ് ബന്ധന കാരണം 

എന്തുകൊണ്ടാണ് നമ്മൾ ദുഃഖിക്കുന്നത്? ഭാരതീയ ദർശനങ്ങൾ ഒറ്റ ഉത്തരമേ നൽകുന്നുള്ളൂ: അജ്ഞാനം അഥവാ അവിദ്യ. നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം (ആത്മാവ്/ബ്രഹ്മം) മറന്ന്, ശരീരമാണ് ഞാൻ എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതാണ് എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾക്കും കാരണം.

മോക്ഷം – പരമമായ ലക്ഷ്യം

ജീവിതത്തിന്റെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യം പണം സമ്പാദിക്കലോ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകലോ അല്ല, മറിച്ച് മോക്ഷമാണ്. മോക്ഷം എന്നാൽ മോചനം അല്ലെങ്കിൽ വിടുതൽ എന്നാണ് അർത്ഥം. അജ്ഞാനത്തെ നീക്കി, ജനനമരണ ചക്രത്തിൽ നിന്ന് എന്നെന്നേക്കുമായി മോചനം നേടുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഇതിനെ ബുദ്ധമതത്തിൽ നിർവ്വാണം എന്നും ജൈനമതത്തിൽ കൈവല്യം എന്നും വിളിക്കുന്നു.

ആത്മനിയന്ത്രണം

സത്യം അറിയണമെങ്കിൽ മനസ്സ് ശാന്തമായിരിക്കണം. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ദർശനങ്ങളും ധാർമ്മിക ജീവിതത്തിനും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിനും വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. യോഗ, ധ്യാനം തുടങ്ങിയവ ഇതിനുള്ള വഴികളാണ്.

ഉപസംഹാരം

ചുരുക്കത്തിൽ, ഭാരതീയ ദർശനം മനുഷ്യനെ സ്വന്തം ഉള്ളിലേക്ക് നോക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. പുറമെ കാണുന്ന ലോകം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതാണ്; എന്നാൽ ഉള്ളിലുള്ള ആത്മാവ് എന്ന സത്യം മാറ്റമില്ലാത്തതാണ്. ആ സത്യത്തെ കണ്ടെത്തുന്നതോടെ മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണനാകുന്നു.

വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും 

ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുരാതനവും പവിത്രവുമായ സാഹിത്യമാണ് വേദങ്ങൾ. ‘വിദ്’ എന്ന സംസ്കൃത ധാതുവിൽ നിന്നാണ് ‘വേദം’ എന്ന വാക്കുണ്ടായത്. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ‘അറിവ്’ എന്നാണ്.

വേദങ്ങളെ ‘ശ്രുതികൾ‘ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ‘കേൾക്കപ്പെട്ടത്’ എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. ഋഷീശ്വരന്മാർ തപസ്സിലൂടെ കണ്ടെത്തിയ സത്യങ്ങൾ ശിഷ്യന്മാർക്ക് വാമൊഴിയായി ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തു. എഴുതി സൂക്ഷിക്കാതെ, കേട്ടു പഠിച്ചതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേര് വന്നത്. വേദങ്ങൾ മനുഷ്യനിർമ്മിതമല്ലെന്നും അവ ദൈവത്തിന്റെ വാക്കുകൾ ആണെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

വേദങ്ങളുടെ ഘടന

പ്രധാനമായും നാല് വേദങ്ങളാണുള്ളത്:

1. ഋഗ്വേദം: സ്തുതിഗീതങ്ങൾ (ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയത്).
2. യജുർവേദം: യാഗങ്ങളുമായും കർമ്മങ്ങളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട മന്ത്രങ്ങൾ.
3. സാമവേദം: സംഗീത രൂപത്തിലുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ.
4. അഥർവ്വവേദം: ഐഹിക ജീവിതത്തിനാവശ്യമായ അറിവുകൾ, മന്ത്രവാദങ്ങൾ, വൈദ്യം.

ഓരോ വേദത്തെയും വീണ്ടും നാല് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളെയും ചിന്താവികാസത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു :

ഭാഗം	ഉള്ളടക്കം	പ്രാധാന്യം
1. സംഹിതകൾ	ദൈവസ്തുതികളും മന്ത്രങ്ങളും.	പ്രാർത്ഥന.
2. ബ്രാഹ്മണങ്ങൾ	യാഗങ്ങളുടെയും പൂജകളുടെയും വിധികൾ.	കർമ്മം.
3. ആരണ്യകങ്ങൾ	വനത്തിലിരുന്ന് ചെയ്യുന്ന ധ്യാനങ്ങൾ.	ഉപാസന.
4. ഉപനിഷത്തുകൾ	ദാർശനിക ചിന്തകൾ.	ജ്ഞാനം .

ഇതിൽ ആദ്യത്തെ രണ്ടും (സംഹിത, ബ്രാഹ്മണം) ‘കർമ്മകാണ്ഡം’ (വിശ്വാസവും ആചാരവും) എന്നും, അവസാനത്തെ രണ്ടും (ആരണ്യകം, ഉപനിഷത്ത്) ‘ജ്ഞാനകാണ്ഡം’ (ചിന്തയും അറിവും) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. തത്വചിന്താപരമായി ഏറ്റവും പ്രധാനം ജ്ഞാനകാണ്ഡമാണ്.

ഉപനിഷത്തുകൾ: വേദാന്തം

വേദങ്ങളുടെ അവസാന ഭാഗമായതുകൊണ്ട് ഉപനിഷത്തുകളെ ‘വേദാന്തം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

എന്താണ് ‘ഉപനിഷത്ത്’?

ഈ വാക്ക് മൂന്ന് ഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്:

• ഉപ: അരികിൽ
• നി: താഴെ 
• ഷദ്: ഇരിക്കുക 

ഗുരുവിന്റെ അരികിൽ, പാദങ്ങൾക്ക് താഴെ, ശ്രദ്ധയോടെ ഇരുന്ന് പഠിക്കുന്ന രഹസ്യവിദ്യ എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. 108-ലധികം ഉപനിഷത്തുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ശങ്കരാചാര്യർ വ്യാഖ്യാനം എഴുതിയ പത്ത് ഉപനിഷത്തുകളാണ് (ദശോപനിഷത്തുകൾ) പ്രധാനം (ഈശ, കേന, കഠ, പ്രശ്ന, മുണ്ഡക, മാണ്ഡൂക്യ, തൈത്തിരീയ, ഐതരേയ, ചാന്ദോഗ്യ, ബൃഹദാരണ്യക).

പ്രധാന ദാർശനിക ആശയങ്ങൾ 

ഉപനിഷത്തുകളിലെ ചർച്ച മുഴുവൻ രണ്ട് വാക്കുകളിൽ ഒതുക്കാം: ബ്രഹ്മം, ആത്മാവ്.

ബ്രഹ്മം

ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മുഴുവൻ അടിസ്ഥാന കാരണമാണ് ബ്രഹ്മം. ഇത് ഏതെങ്കിലും ഒരു ദൈവമല്ല, മറിച്ച് രൂപമില്ലാത്ത, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത പരമമായ സത്യമാണ്.

• സത്-ചിത്-ആനന്ദം: ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വഭാവം സത്, ചിത്, ആനന്ദം എന്നിങ്ങനെയാണ്.
• രണ്ട് തലങ്ങൾ:
  1. നിർഗുണ ബ്രഹ്മം: ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാത്ത കേവല സത്യം.
  2. സഗുണ ബ്രഹ്മം (ഈശ്വരൻ): മനുഷ്യന് ഉപാസിക്കാൻ വേണ്ടി സങ്കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രൂപമുള്ള ദൈവം.

ആത്മാവ് 

നമ്മുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും ഉള്ളിലുള്ള യഥാർത്ഥ ‘ഞാൻ’ ആണ് ആത്മാവ്.

• ഇത് ശരീരമല്ല, മനസ്സല്ല, ബുദ്ധിയല്ല. ഇവയ്ക്കൊക്കെ സാക്ഷിയായി നിൽക്കുന്ന ബോധമാണ് .
• ശരീരം നശിച്ചാലും ആത്മാവ് നശിക്കുന്നില്ല.

ആത്മ-ബ്രഹ്മ ഐക്യം

ഉപനിഷത്തുകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ കണ്ടുപിടുത്തം ഇതാണ്: “ആത്മാവും ബ്രഹ്മവും ഒന്ന് തന്നെയാണ്.”

പുറമെ കാണുന്ന പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സത്തയായ ബ്രഹ്മവും, എന്റെ ഉള്ളിലുള്ള സത്തയായ ആത്മാവും രണ്ടല്ല. കടലിലെ വെള്ളവും കുപ്പിയിലെടുത്ത കടൽവെള്ളവും ഒന്നുതന്നെയാണല്ലോ. ഈ തിരിച്ചറിവാണ് യഥാർത്ഥ അറിവ് .

മഹാവാക്യങ്ങൾ 

ഉപനിഷത്തുകളിലെ സാരം നാല് ചെറിയ വാചകങ്ങളിൽ (മഹാവാക്യങ്ങൾ) ഋഷികൾ സംഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ ഓരോന്നും ഓരോ വേദത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്:

1. പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ: “ബോധമാണ് ബ്രഹ്മം” (ഐതരേയ ഉപനിഷത്ത് – ഋഗ്വേദം).
2. അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി: “ഞാൻ ബ്രഹ്മമാകുന്നു” (ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷത്ത് – യജുർവേദം).
3. തത്വമസി: “അത് നീ ആകുന്നു” (ചാന്ദോഗ്യ ഉപനിഷത്ത് – സാമവേദം).
4. അയമാത്മാ ബ്രഹ്മ: “ഈ ആത്മാവ് ബ്രഹ്മമാണ്” (മാണ്ഡൂക്യ ഉപനിഷത്ത് – അഥർവ്വവേദം).

പ്രധാന ഉപനിഷത്തുകൾ – ഒരു ഹ്രസ്വ പഠനം

1. ചാന്ദോഗ്യ ഉപനിഷത്ത് 

ഇതിലെ ഉദ്ദാലക ആരുണിയും മകൻ ശ്വേതകേതുവും തമ്മിലുള്ള സംവാദം പ്രസിദ്ധമാണ്.

എല്ലാ അറിവുകളും നേടി തിരിച്ചെത്തിയ ശ്വേതകേതുവിനോട് അച്ഛൻ ചോദിച്ചു: “ഏതൊന്നറിഞ്ഞാലാണോ മറ്റെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നത്, ആ ഒന്നിനെ നീ അറിഞ്ഞോ?” മകൻ ഇല്ലെന്ന് പറഞ്ഞു.

അപ്പോൾ അച്ഛൻ ഒരു പരീക്ഷണം നടത്തി:

• “ഒരു പിടി ഉപ്പ് വെള്ളത്തിലിടുക.” പിറ്റേന്ന് നോക്കിയപ്പോൾ ഉപ്പ് കാണാനില്ല, വെള്ളത്തിൽ ലയിച്ചു ചേർന്നു.
• അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: “ഉപ്പ് നിനക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അത് വെള്ളത്തിലുണ്ട്. അതുപോലെ, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന സത്യത്തെ (ബ്രഹ്മത്തെ) നിനക്ക് കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയില്ല, പക്ഷെ അതാണ് സത്യം. തത്വമസി (അത് നീയാണ്), ശ്വേതകേതോ!”
  .

2. ശ്വേതാശ്വതര ഉപനിഷത്ത്

മറ്റ് ഉപനിഷത്തുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇതിൽ ഭക്തിക്കും ഈശ്വരവിശ്വാസത്തിനും പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ‘രുദ്രൻ’ (ശിവൻ) ആണ് ഇതിലെ പരമദൈവം. മായ, പ്രകൃതി എന്നീ സങ്കൽപ്പങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇതിൽ വിശദമായി പറയുന്നു. യോഗയെക്കുറിച്ചും ഇതിൽ പരാമർശമുണ്ട്.

3. കഠോപനിഷത്ത്

യമധർമ്മനും നചികേതസ്സും തമ്മിലുള്ള സംവാദം. ഇതിലെ രഥത്തിന്റെ ഉപമ മനുഷ്യശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും മനോഹരമായി വിവരിക്കുന്നു:

• ശരീരം = രഥം.
• ആത്മാവ് = രഥയാത്രികൻ.
• ബുദ്ധി = സാരഥി.
• മനസ്സ് = കടിഞ്ഞാൺ.
• ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ = കുതിരകൾ.
  ബുദ്ധിയാകുന്ന സാരഥി മനസ്സാകുന്ന കടിഞ്ഞാൺ മുറുക്കി ഇന്ദ്രിയങ്ങളാകുന്ന കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ചാൽ മാത്രമേ ആത്മാവിന് ലക്ഷ്യത്തിലെത്താൻ കഴിയൂ.

ശ്രേയസ്സും പ്രേസ്സും

കഠോപനിഷത്ത് മനുഷ്യന്റെ മുന്നിലുള്ള രണ്ട് വഴികളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു:

1. പ്രേയസ്സ്: ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് സുഖം നൽകുന്ന വഴി. ഇത് എളുപ്പമാണ്, പക്ഷെ അവസാനം ദുഃഖത്തിലെത്തും.
2. ശ്രേയസ്സ് : ആത്മാവിന് നന്മ നൽകുന്ന വഴി. ഇത് കഠിനമാണ്, പക്ഷെ ശാശ്വതമായ ശാന്തി നൽകും.
   വിവേകമുള്ളവർ പ്രേസ്സ് ഉപേക്ഷിച്ച് ശ്രേയസ്സ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

ഉപസംഹാരം

ആചാരങ്ങളുടെയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെയും കെട്ടുപാടുകളിൽ നിന്ന് ഭാരതീയ ചിന്തയെ മോചിപ്പിച്ച്, യുക്തിയുടെയും ആത്മീയതയുടെയും ഉയരങ്ങളിലെത്തിച്ചത് ഉപനിഷത്തുകളാണ്. പിൽക്കാലത്ത് വന്ന എല്ലാ ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളും (ബുദ്ധമതം ഉൾപ്പെടെ) ഉപനിഷത്തുകളോട് കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

നാസ്തിക ദർശനങ്ങൾ

ഭാരതീയ ദർശനം എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ പലരും കരുതുന്നത് അത് ഭക്തിയും വേദങ്ങളും മാത്രമാണെന്നാണ്. എന്നാൽ, അതിശക്തമായ യുക്തിവാദവും നിരീശ്വരവാദവും ഭാരതീയ ചിന്തയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. വേദങ്ങളുടെ പ്രാമാണ്യത്തെ അംഗീകരിക്കാത്ത ദർശനങ്ങളെയാണ് ‘നാസ്തിക ദർശനങ്ങൾ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇവ പ്രധാനമായും മൂന്നാണ്:

1. ചാർവാകം: ഭൗതികവാദം.
2. ജൈനമതം: അഹിംസയുടെയും അനേകാന്തവാദത്തിന്റെയും ദർശനം.
3. ബുദ്ധമതം: മധ്യമാർഗ്ഗം.

ഈ മൂന്ന് ദർശനങ്ങളും യാഗങ്ങളെയും ജാതിവ്യവസ്ഥയെയും എതിർത്തു. സാധാരണക്കാരന്റെ ഭാഷയായ പാലിയിലും പ്രാകൃതത്തിലുമാണ് ഇവർ ആശയപ്രചരണം നടത്തിയത്.

ചാർവാക ദർശനം 

ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ ഭൗതികവാദ ദർശനമാണിത്. ‘ബൃഹസ്പതി’ ആണ് ഇതിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവായി കരുതപ്പെടുന്നത്. ‘ചാരു’ (മനോഹരമായ) + ‘വാക്ക്’ എന്നീ പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ‘ചാർവാകം’ എന്ന പേരുണ്ടായത്. സാധാരണക്കാർക്ക് കേൾക്കാൻ ഇമ്പമുള്ള, ലൗകിക സുഖങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന വാക്കുകൾ പറയുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേര് വന്നത്. ഇതിനെ ‘ലോകായത ദർശനം’ (ലോകത്തിലുള്ള കാര്യങ്ങളെ മാത്രം അംഗീകരിക്കുന്നത്) എന്നും വിളിക്കുന്നു.

പ്രത്യക്ഷം മാത്രം പ്രമാണം

ചാർവാകർ ചോദിക്കുന്നു: “ദൈവത്തെ ആരെങ്കിലും കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? സ്വർഗ്ഗവും നരകവും കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? ഇല്ല.” അതുകൊണ്ട് അവരുടെ അടിസ്ഥാന തത്വം ഇതാണ്: “പ്രത്യക്ഷം മാത്രമാണ് ഏക പ്രമാണം” (Perception is the only source of knowledge).

• ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ (കണ്ണ്, കാത് തുടങ്ങിയവ) വഴി നേരിട്ട് അറിയാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മാത്രമേ സത്യമായിട്ടുള്ളൂ.
• അനുമാനം തെറ്റാണ്: പുക കാണുമ്പോൾ തീ ഉണ്ടെന്ന് നമ്മൾ ഊഹിക്കുന്നു. പക്ഷെ അത് എല്ലാ ഇപ്പോഴും ശരിയാകണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഊഹങ്ങളെ വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഭൗതികവാദം

• ദൈവമില്ല: ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഒരു ദൈവത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല.
• നാല് ഭൂതങ്ങൾ: ഭൂമി, ജലം, തീ, വായു എന്നീ നാല് ഭൗതിക വസ്തുക്കൾ  ചേർന്നാണ് ലോകം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. (ആകാശം ഇവർ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല, കാരണം അതിനെ കാണാൻ കഴിയില്ല).
• ആത്മാവില്ല: ശരീരം തന്നെയാണ് ആത്മാവ്. വെറ്റിലയും അടക്കയും ചുണ്ണാമ്പും ചേരുമ്പോൾ ചുവപ്പ് നിറം ഉണ്ടാകുന്നത് പോലെ, ഭൗതിക വസ്തുക്കൾ ഒരു പ്രത്യേക അനുപാതത്തിൽ ചേരുമ്പോൾ ‘ബോധം’ ഉണ്ടാകുന്നു. ശരീരം നശിച്ചാൽ ബോധവും നശിക്കും.

സുഖവാദം 

ചാർവാകരുടെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു വരിയുണ്ട്: “യാവത് ജീവേത് സുഖം ജീവേത്, ഋണം കൃത്വാ ഘൃതം പിബേത്.“ (ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം സുഖമായി ജീവിക്കുക, കടം വാങ്ങിയിട്ടാണെങ്കിലും നെയ്യ് കൂട്ടി ഭക്ഷണം കഴിക്കുക. കാരണം ശരീരം ചാരമായിക്കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ തിരിച്ചുവരില്ല). ജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ‘കാമം’ (ഇന്ദ്രിയസുഖം) മാത്രമാണെന്ന് ഇവർ വാദിച്ചു.

ജൈന ദർശനം 

തീവ്രമായ അഹിംസയിലും സദാചാരത്തിലും ഊന്നിയ ദർശനമാണിത്. ‘ജിനൻ’ (വിജയി – സ്വന്തം മനസ്സിനെ ജയിച്ചവൻ) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ജൈനൻ എന്ന പദമുണ്ടായത്. 24 തീർത്ഥങ്കരന്മാരിലൂടെയാണ് (പ്രവാചകന്മാർ) ജൈനമതം വളർന്നത്. അവസാനത്തെ തീർത്ഥങ്കരനായിരുന്നു വർദ്ധമാന മഹാവീരൻ (ശ്രീബുദ്ധന്റെ സമകാലികൻ).

അനേകാന്തവാദം

ജൈന ദർശനത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ആശയമാണിത്. സത്യത്തിന് പല മുഖങ്ങളുണ്ട്. ഒരു കാര്യത്തെയും “ഇതാണ് പൂർണ്ണ സത്യം” എന്ന് ഒരാൾക്കും പറയാൻ കഴിയില്ല.

• ഉദാഹരണം: അന്ധന്മാരും ആനയും. ഒരാൾ ആനയുടെ തുമ്പിക്കൈ തൊട്ടിട്ട് ആന പാമ്പുപോലെയാണെന്ന് പറഞ്ഞു. മറ്റൊരാൾ കാൽ തൊട്ടിട്ട് തൂണുപോലെയാണെന്ന് പറഞ്ഞു. എല്ലാവരും പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്, പക്ഷെ ഭാഗികമായി മാത്രം. ആന എന്ന പൂർണ്ണ സത്യം ഇതിനെല്ലാം അപ്പുറമാണ് .

സ്യാദ്വാദം

അനേകാന്തവാദത്തിന്റെ യുക്തിപരമായ പ്രയോഗമാണിത്. ഏത് അറിവും ആപേക്ഷികമാണ്. അതുകൊണ്ട് എന്ത് പറയുമ്പോഴും ‘സ്യാദ്’ (ഒരുപക്ഷേ) എന്ന് ചേർക്കണം.

• “കുടം ഉണ്ട്” എന്ന് പറയുന്നതിന് പകരം “ഒരുപക്ഷേ, കുടം ഉണ്ട്” എന്ന് പറയണം. കാരണം ഒരിടത്തിരിക്കുന്ന കുടം മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് ഇല്ലല്ലോ.

ത്രിരത്നങ്ങളും പഞ്ചമഹാവ്രതങ്ങളും 

മോക്ഷം നേടാൻ മൂന്ന് രത്നങ്ങൾ പാലിക്കണം:

1. സമ്യക് ദർശനം: ശരിയായ വിശ്വാസം.
2. സമ്യക് ജ്ഞാനം: ശരിയായ അറിവ്.
3. സമ്യക് ചാരിത്രം: ശരിയായ പെരുമാറ്റം.

ശരിയായ പെരുമാറ്റത്തിനായി അഞ്ച് വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം:

1. അഹിംസ: ഒരു ജീവിയെയും കൊല്ലരുത്.
2. സത്യം: കള്ളം പറയരുത്.
3. അസ്തേയം: മോഷ്ടിക്കരുത്.
4. ബ്രഹ്മചര്യം: ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം.
5. അപരിഗ്രഹം: സ്വത്തുക്കൾ വാരിക്കൂട്ടാതിരിക്കുക.

ബുദ്ധ ദർശനം

ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പ്രായോഗികമായ മനഃശാസ്ത്ര ദർശനമാണ് ബുദ്ധമതം. സിദ്ധാർത്ഥ രാജകുമാരൻ ജീവിതത്തിലെ ദുഃഖങ്ങൾ കണ്ട് കൊട്ടാരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ബോധി വൃക്ഷത്തിന് ചുവട്ടിൽ വെച്ച് ‘ബുദ്ധൻ’ (ഉണർന്നവൻ/പ്രകാശിച്ചവൻ) ആയി മാറി.

നാല് ആര്യസത്യങ്ങൾ 

ബുദ്ധൻ തന്റെ ആദ്യ പ്രഭാഷണത്തിൽ പറഞ്ഞ നാല് സത്യങ്ങൾ ഇവയാണ്:

1. ദുഃഖം: ജീവിതം ദുഃഖപൂർണ്ണമാണ് (ജനനം, മരണം, രോഗം, വേർപാട് എല്ലാം ദുഃഖമാണ്).
2. ദുഃഖ സമുദയം: ദുഃഖത്തിന് ഒരു കാരണമുണ്ട്. അത് ‘തൃഷ്ണ’ അഥവാ ആഗ്രഹമാണ്.
3. ദുഃഖ നിരോധം: തൃഷ്ണയെ ഇല്ലാതാക്കിയാൽ ദുഃഖത്തെയും ഇല്ലാതാക്കാം. ഈ അവസ്ഥയാണ് നിർവ്വാണം.
4. ദുഃഖ നിരോധ മാർഗ്ഗം: തൃഷ്ണയെ ഇല്ലാതാക്കാൻ എട്ടു വഴികളുണ്ട് (അഷ്ടാംഗമാർഗ്ഗം).

അഷ്ടാംഗമാർഗ്ഗം

ശരിയായ കാഴ്ചപ്പാട്, ശരിയായ ചിന്ത, ശരിയായ സംസാരം, ശരിയായ പ്രവൃത്തി, ശരിയായ ഉപജീവനം, ശരിയായ ശ്രമം, ശരിയായ ശ്രദ്ധ, ശരിയായ ഏകാഗ്രത എന്നിവയാണവ .

പ്രധാന സിദ്ധാന്തങ്ങൾ

1. പ്രതീത്യസമുത്പാദം: ഒന്നും തനിയെ ഉണ്ടാകുന്നില്ല. “ഇതുണ്ടായാൽ അതുണ്ടാകും” (ഇത് കാരണമാണ് അത് സംഭവിക്കുന്നത്). അവിദ്യ (അജ്ഞാനം) കാരണമാണ് സംസ്കാരങ്ങൾ (കർമ്മങ്ങൾ) ഉണ്ടാകുന്നത്. അത് വിജ്ഞാനത്തിലേക്കും, അവസാനം ജരാ-മരണങ്ങളിലേക്കും നയിക്കുന്നു. ഈ കാര്യകാരണ ചക്രത്തെ ‘ഭവചക്രം’  എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
2. ക്ഷണികവാദം: ലോകത്തിലെ ഒന്നും സ്ഥിരമല്ല. എല്ലാം ഓരോ നിമിഷവും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നദിയിലെ വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകുന്നത് പോലെ, ഒരു ദീപനാളത്തിലെ തീജ്വാല മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് പോലെ എല്ലാം ക്ഷണികമാണ്.
3. അനാത്മവാദം: സ്ഥിരമായ ഒരു ആത്മാവ് മനുഷ്യനില്ല. പഞ്ചസ്കന്ധങ്ങളുടെ (ശരീരം, വേദ‌‍ന, സജ്ഞ, സംസ്കാരം, വിജ്ഞാനം) ഒരു കൂട്ടായ്മ മാത്രമാണ് മനുഷ്യൻ. പഴയൊരു രഥം അഴിച്ചുമാറ്റിയാൽ പിന്നെ ‘രഥം’ എന്ന് വിളിക്കാൻ ഒന്നുമില്ലാത്തത് പോലെയാണിത്.

നിർവ്വാണം 

ബുദ്ധമതത്തിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം. ‘കെട്ടുപോവുക’ എന്നാണ് അർത്ഥം. വിളക്കിലെ എണ്ണ തീരുമ്പോൾ തീ അണയുന്നത് പോലെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ തീരുമ്പോൾ പുനർജന്മം അവസാനിക്കുന്നു. അത് ശാന്തിയുടെ അവസ്ഥയാണ്.

ഉപസംഹാരം

ഭാരതീയ ചിന്തയുടെ വൈവിധ്യമാണ് ഈ ദർശനങ്ങളിൽ കാണുന്നത്. ചാർവാകർ മനുഷ്യനെ മണ്ണിലേക്ക് നോക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ജൈനർ അഹിംസയിലൂടെ സ്നേഹിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചു. ബുദ്ധനാകട്ടെ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ വിശകലനം ചെയ്ത് ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള പ്രായോഗിക വഴി കാണിച്ചുതന്നു

ആസ്തിക ദർശനങ്ങൾ

വേദങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്ന ആസ്തിക ദർശനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ് ന്യായവും വൈശേഷികവും. ഇവ രണ്ടും ഭൗതികവാദി ദർശനങ്ങളാണ്. അതായത്, നമ്മുടെ മനസ്സിന് പുറത്ത് ഈ ലോകം സത്യമായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു (ബുദ്ധമതത്തിലെ വിജ്ഞാനവാദികൾ ലോകം മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയാണെന്ന് പറയുന്നതിനെ ഇവർ എതിർക്കുന്നു).

• ന്യായം: ഗൗതമ മഹർഷി (അക്ഷപാദർ) ആണ് സ്ഥാപകൻ. ചിന്തയുടെ നിയമങ്ങൾക്കാണ് ഇവിടെ പ്രാധാന്യം.
• വൈശേഷികം: കണാദ മഹർഷി (ഉലൂകൻ) ആണ് സ്ഥാപകൻ. പ്രകൃതിയുടെ ഘടനയ്ക്കും അണുസിദ്ധാന്തത്തിനുമാണ് ഇവിടെ പ്രാധാന്യം.

ന്യായ ദർശനം

‘നീ’ (നയിക്കുക) എന്ന ധാതുവിൽ നിന്നാണ് ന്യായ എന്ന വാക്കുണ്ടായത്. മനസ്സിനെ ശരിയായ നിഗമനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ശാസ്ത്രമാണിത്. ഇതിനെ തർക്കശാസ്ത്രം എന്നും അന്വീക്ഷികി എന്നും വിളിക്കുന്നു.

ജ്ഞാനമീമാംസ

ന്യായ ദർശനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന അറിവിനെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ്. ശരിയായ അറിവിനെ ‘പ്രമ’ എന്നും തെറ്റായ അറിവിനെ ‘അപ്രമ‘ എന്നും വിളിക്കുന്നു. ശരിയായ അറിവ് (പ്രമ) ലഭിക്കാൻ നാല് വഴികളുണ്ട് (പ്രമാണങ്ങൾ):

1. പ്രത്യക്ഷം: ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ (കണ്ണ്, കാത് തുടങ്ങിയവ) വസ്തുക്കളുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന അറിവ്.
   • ലൗകികം: സാധാരണ കാഴ്ച (ഉദാ: പശുവിനെ കാണുന്നത്).
   • അലൗകികം: അസാധാരണമായ അറിവ് (ഉദാ: യോഗികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ദിവ്യദൃഷ്ടി).
2. അനുമാനം: ഇത് ന്യായ ദർശനത്തിന്റെ കാതലാണ്. “അറിയാവുന്ന ഒന്നിനെ മുൻനിർത്തി, അറിയാത്ത ഒന്നിനെ കണ്ടെത്തുന്ന രീതിയാണിത്.”
   • ഉദാഹരണം: ദൂരെ മലമുകളിൽ പുക കാണുന്നു (അറിയാവുന്നത്). പുകയുള്ളിടത്തെല്ലാം തീ ഉണ്ടാകും (വ്യാപ്തി). അതിനാൽ മലമുകളിൽ തീ ഉണ്ട് (അറിയാത്തത്).
3. ഉപമാനം: സാദൃശ്യത്തിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന അറിവ്.
   • ഉദാഹരണം: കാട്ടുപശുവിനെ  കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരാളോട് “അത് നമ്മുടെ നാട്ടിലെ പശുവിനെപ്പോലെയിരിക്കും” എന്ന് പറയുന്നു. പിന്നീട് കാട്ടിൽ വെച്ച് അത്തരമൊരു മൃഗത്തെ കാണുമ്പോൾ, “ഇതാണ് കാട്ടുപശു” എന്ന് അയാൾ തിരിച്ചറിയുന്നു.
4. ശബ്ദം: വിശ്വസിക്കാൻ കൊള്ളാവുന്ന ഒരാളുടെ വാക്കുകളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന അറിവ്. വേദങ്ങളെയും ഋഷിവചനങ്ങളെയും ‘ശബ്ദപ്രമാണം’ ആയിട്ടാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

പഞ്ചാവയവ വാക്യം)

ന്യായ ദർശനത്തിലെ അനുമാനത്തിന് അഞ്ച് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്. പാശ്ചാത്യ ലോജിക്കിൽ  മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളേയുള്ളൂ. ഭാരതീയ ലോജിക് കൂടുതൽ കൃത്യമാണ്. ഉദാഹരണം: “മലയിൽ തീ ഉണ്ട്” എന്ന് സ്ഥാപിക്കാൻ:

1. പ്രതിജ്ഞ: മലയിൽ തീ ഉണ്ട്. (തെളിയിക്കേണ്ട കാര്യം).
2. ഹേതു: എന്തെന്നാൽ അവിടെ പുകയുണ്ട്. (കാരണം).
3. ഉദാഹരണം: അടുക്കളയിലെപ്പോലെ, എവിടെയൊക്കെ പുകയുണ്ടോ അവിടെയൊക്കെ തീ ഉണ്ട്. (സാമാന്യ നിയമം ഉദാഹരണ സഹിതം).
4. ഉപനയം: അടുക്കളയിലെപ്പോലെ പുകയുള്ളതാണ് ഈ മലയും. (ആ നിയമം ഇവിടെ ബാധകമാക്കുന്നു).
5. നിഗമനം: അതുകൊണ്ട്, മലയിൽ തീ ഉണ്ട്. (ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു).

വൈശേഷിക ദർശനം

പ്രപഞ്ചം എന്തിനാലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന അന്വേഷണമാണ് വൈശേഷികം നടത്തിയത്. ഓരോ വസ്തുവിനും അതിന്റേതായ ‘വിശേഷങ്ങൾ‘ (പ്രത്യേകതകൾ) ഉണ്ട് എന്ന വാദത്തിൽ നിന്നാണ് ‘വൈശേഷികം’ എന്ന പേര് വന്നത്.

സപ്ത പദാർത്ഥങ്ങൾ 

ലോകത്തിലുള്ള എന്തിനെയും ഈ ഏഴ് വിഭാഗങ്ങളിൽ (പദാർത്ഥങ്ങളിൽ) ഉൾപ്പെടുത്താം എന്ന് കണാദൻ വാദിച്ചു:

1. ദ്രവ്യം: ഗുണങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും ആശ്രയിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന വസ്തു. 9 ദ്രവ്യങ്ങളാണുള്ളത്:
   • ഭൗതികം: പൃഥ്വി (ഭൂമി), അപ്പ് (ജലം), തേജസ് (തീ), വായു.
   • ഭൗതികേതരം: ആകാശം, കാലം, ദിക്ക്, ആത്മാവ്, മനസ്സ് .
2. ഗുണം: ദ്രവ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം. ഉദാഹരണത്തിന് നിറം, രുചി, ഗന്ധം. (24 ഗുണങ്ങൾ).
3. കർമ്മം: ചലനം. (മുകളിലേക്ക് എറിയുക, താഴേക്ക് വീഴുക, നടക്കുക തുടങ്ങിയവ).
4. സാമാന്യം: ജാതി. എല്ലാ പശുക്കൾക്കും പൊതുവായ ‘പശുത്വ’മുണ്ട്. അതാണ് സാമാന്യം.
5. വിശേഷം: ഓരോ അണുവിനെയും മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന തനിമ. ഇത് നിത്യമായ ദ്രവ്യങ്ങളിൽ മാത്രമേയുള്ളൂ.
6. സമവായം: വേർപെടുത്താൻ കഴിയാത്ത ബന്ധം. നൂലും തുണിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പോലെ. നൂലില്ലാതെ തുണിയില്ല.
7. അഭാവം: ഇല്ലായ്മ. (ഉദാഹരണത്തിന്, ഇവിടെ കുടം ഇല്ല എന്നത്).

അണുസിദ്ധാന്തം 

ഗ്രീക്ക് ചിന്തകനായ ഡെമോക്രിറ്റസിന് മുൻപേ അണുസിദ്ധാന്തം അവതരിപ്പിച്ചത് വൈശേഷികരാണ്.

• ലോകത്തിലെ എല്ലാ ഭൗതിക വസ്തുക്കളും (ഭൂമി, ജലം, തീ, വായു) നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ‘പരമാണുക്കൾ‘ (Atoms) കൊണ്ടാണ്.
• അണുക്കൾക്ക് നാശമില്ല , അവ കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയില്ല.
• രണ്ട് അണുക്കൾ ചേർന്ന് ‘ദ്വ്യണുകം’ ഉണ്ടാകുന്നു. മൂന്ന് ദ്വ്യണുകങ്ങൾ ചേർന്ന് ‘ത്ര്യണുകം’  ഉണ്ടാകുന്നു. ത്ര്യണുകം മുതലാണ് വസ്തുക്കൾക്ക് വലിപ്പം വെക്കുന്നതും നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്നതും.
• സൃഷ്ടി സമയത്ത് ഈശ്വരന്റെ ഇച്ഛ അനുസരിച്ചാണ് അണുക്കൾ ചലിച്ച് തുടങ്ങുന്നതും കൂടിച്ചേരുന്നതും.

അസത്കാര്യവാദം 

കാര്യകാരണ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തമാണിത്.

• ഒരു കാര്യം  ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പുതിയൊരു വസ്തുവാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
• ഉദാഹരണത്തിന്, നൂലിൽ നിന്ന് തുണി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ‘തുണി’ എന്നത് നൂലിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്നതല്ല, മറിച്ച് പുതിയൊരു സൃഷ്ടിയാണ്. കാരണം നൂലിന്റെ ഗുണമല്ല തുണിക്ക് (നൂല് കൊണ്ട് ഉടുക്കാൻ പറ്റില്ലല്ലോ).

ഈശ്വരനും മോക്ഷവും 

ഈശ്വരൻ

ആദ്യകാലത്ത് ന്യായ-വൈശേഷിക ദർശനങ്ങളിൽ ഈശ്വരന് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ പിന്നീട് അവർ ഈശ്വരനെ ശക്തമായി അവതരിപ്പിച്ചു.

• പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിമിത്ത കാരണമാണ് ഈശ്വരൻ. (കുശവൻ മൺകുടം ഉണ്ടാക്കുന്നത് പോലെ, ഈശ്വരൻ അണുക്കളെ ഉപയോഗിച്ച് ലോകം നിർമ്മിക്കുന്നു). അണുക്കളാണ് ഉപാദാന കാരണം.
• കർമ്മഫലദാതാവാണ് ഈശ്വരൻ: ജീവികളുടെ കർമ്മങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവർക്ക് സുഖദുഃഖങ്ങൾ നൽകുന്നത് ഈശ്വരനാണ്.

മോക്ഷം 

ന്യായ-വൈശേഷികരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ മോക്ഷം അഥവാ അപവർഗ്ഗം എന്നത് ആനന്ദത്തിന്റെ അവസ്ഥയല്ല.

• സുഖവും ദുഃഖവും ഇല്ലാത്ത, തികച്ചും നിർവികാരമായ ഒരു അവസ്ഥയാണിത്.
• ശരീരത്തിൽ നിന്നും മനസ്സിന്റെ കെട്ടുപാടുകളിൽ നിന്നും ആത്മാവ് പൂർണ്ണമായും വിടുതൽ നേടുന്നു. കല്ല് പോലെ ബോധരഹിതമായ അവസ്ഥയാണിതെന്ന് ചിലർ വിമർശിക്കാറുണ്ട്. കാരണം ബോധം ആത്മാവിന്റെ സ്വാഭാവിക ഗുണമല്ല, മറിച്ച് മനസ്സിനോട് ചേരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഗുണമാണ് എന്നാണ് ഇവരുടെ വാദം.

ഉപസംഹാരം

ഭാരതീയ ദർശനം വെറും ആത്മീയത മാത്രമല്ല, അതിൽ കൃത്യമായ ശാസ്ത്രീയ ചിന്തയും കർക്കശമായ യുക്തിയും ഉണ്ടെന്ന് ന്യായ-വൈശേഷിക ദർശനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. ആധുനിക കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിലെ പല ലോജിക് തിയറികൾക്കും ന്യായ ലോജിക്കുമായി സാമ്യമുണ്ട്.

സാംഖ്യ – യോഗ ദർശനങ്ങൾ

ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതും ശാസ്ത്രീയവുമായ ചിന്താധാരയാണ് സാംഖ്യം. സാംഖ്യത്തിന്റെ പ്രായോഗിക രൂപമാണ് യോഗ. ഇവ രണ്ടും പരസ്പര പൂരകങ്ങളായതുകൊണ്ട് ഇവയെ പലപ്പോഴും ഒരുമിച്ച് ‘സാംഖ്യ-യോഗ ദർശനങ്ങൾ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

സാംഖ്യ ദർശനം

ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ദർശനമാണിത്. കപില മുനിയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ‘സംഖ്യ’ (എണ്ണം) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് സാംഖ്യം എന്ന പേരുണ്ടായത്. പ്രപഞ്ചതത്വങ്ങളെ കൃത്യമായി എണ്ണി തിട്ടപ്പെടുത്തിയതുകൊണ്ടാണ് (25 തത്വങ്ങൾ) ഈ പേര് വന്നത്. ശരിയായ അറിവിലൂടെ മാത്രമേ മോക്ഷം ലഭിക്കൂ എന്ന് സാംഖ്യം വിശ്വസിക്കുന്നു.

ദ്വൈതവാദം

സാംഖ്യം ഒരു ദ്വൈത ദർശനമാണ്. അതായത്, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന് അടിസ്ഥാനപരമായി രണ്ട് കാരണങ്ങളുണ്ട് എന്ന് ഇവർ വാദിക്കുന്നു. (അദ്വൈതം പറയുന്നത് ഒരൊറ്റ കാരണം മാത്രമേ ഉള്ളൂ എന്നാണ് – ബ്രഹ്മം). സാംഖ്യത്തിലെ ആ രണ്ട് സ്വതന്ത്ര സത്യങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• പ്രകൃതി: ജഡമായ വസ്തു. മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്ന, അറിവില്ലാത്ത, എന്നാൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിവുള്ള അടിസ്ഥാന ഊർജ്ജമാണിത്. ലോകത്തിലെ എല്ലാ ഭൗതിക വസ്തുക്കളും മനസ്സും ബുദ്ധിയും എല്ലാം പ്രകൃതിയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്.
• പുരുഷൻ: ബോധം അഥവാ ആത്മാവ്. ഇതിന് മാറ്റങ്ങളില്ല. ഇതിന് പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയില്ല, എന്നാൽ അറിയാൻ കഴിയും. ശരീരമല്ല പുരുഷൻ, മറിച്ച് ശരീരത്തിനുള്ളിലെ ചൈതന്യമാണ്.

സാംഖ്യ സിദ്ധാന്ത പ്രകാരം, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും ചേരുമ്പോഴാണ് ഈ പ്രപഞ്ചം ചലനാത്മകമാകുന്നത്. ഇതിനെ ഒരു ഉദാഹരണത്തിലൂടെ വിശദീകരിക്കാം: ഒരു മുടന്തനും (നടക്കാൻ കഴിവുണ്ട്, കാഴ്ചയില്ല) ഒരു അന്ധനും (കാഴ്ചയുണ്ട്, നടക്കാൻ കഴിയില്ല) കാട്ടിൽ പെട്ടുപോയി എന്ന് കരുതുക. അവർക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ ഒരൊറ്റ വഴിയേ ഉള്ളൂ – അന്ധൻ മുടന്തനെ തോളിലേറ്റുക. അന്ധന്റെ കാലും മുടന്തന്റെ കണ്ണും ചേർന്ന് അവർ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെത്തുന്നു. ഇതുപോലെ, അറിവുള്ള പുരുഷനും പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്രകൃതിയും ചേർന്നാണ് ലോകസൃഷ്ടി നടത്തുന്നത്.

ത്രിഗുണങ്ങൾ 

പ്രകൃതി എന്നത് മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ്. ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുണ്ട്:

• സത്വ ഗുണം: പ്രകാശം, നന്മ, അറിവ്, സന്തോഷം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (നിറം: വെളുപ്പ്).
• രജോ ഗുണം: പ്രവർത്തനം, വേഗത, വികാരം, ദുഃഖം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (നിറം: ചുവപ്പ്).
• തമോ ഗുണം: അലസത, ഉറക്കം, അജ്ഞാനം, ഇരുട്ട് എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (നിറം: കറുപ്പ്).

ഈ ഗുണങ്ങളുടെ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളാണ് ലോകത്തിലെ വൈവിധ്യങ്ങൾക്ക് കാരണം.

പരിണാമ വാദം

പുരുഷന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് പ്രകൃതിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ (പരിണാമം) സംഭവിക്കുന്നു. പാൽ തൈരായി മാറുന്നത് പോലെ പ്രകൃതി ലോകമായി മാറുന്നു. ഇതിലൂടെയാണ് ബുദ്ധിയും, അഹംകാരവും, പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളും, പഞ്ചഭൂതങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നത്. ഡാർവിന്റെ പരിണാമ സിദ്ധാന്തത്തിന് ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപേ, ലളിതമായതിൽ നിന്നും സങ്കീർണ്ണമായതിലേക്കുള്ള വികാസത്തെക്കുറിച്ച് സാംഖ്യം സംസാരിച്ചിരുന്നു.

സത്കാര്യവാദം 

ന്യായ ദർശനത്തിന്റെ അസത്കാര്യവാദത്തിന് (കാര്യവും കാരണവും രണ്ടാണെന്ന വാദം) നേരെ വിപരീതമാണ് സാംഖ്യത്തിന്റെ സത്കാര്യവാദം. “ഇല്ലാത്ത ഒന്നിൽ നിന്നും ഉള്ളതൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.” എള്ളിൽ എണ്ണ ഉള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ്, എള്ള് ആട്ടുമ്പോൾ എണ്ണ കിട്ടുന്നത്. മണലിൽ എണ്ണ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് എത്ര ആട്ടിയാലും എണ്ണ കിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട്, ‘കാര്യം’ എന്നത് ‘കാരണത്തിൽ’ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ഈ പ്രപഞ്ചം പ്രകൃതിയിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്നതാണ്; സൃഷ്ടി സമയത്ത് അത് വെളിപ്പെട്ടു എന്ന് മാത്രം.

ഈശ്വരൻ 

പഴയ സാംഖ്യ ദർശനത്തിൽ ഈശ്വരനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നില്ല. ലോകസൃഷ്ടിക്ക് പ്രകൃതിയും പുരുഷനും മാത്രം മതി എന്നാണ് കപിലന്റെ വാദം. അതുകൊണ്ട് ഇതിനെ ‘നിരീശ്വര സാംഖ്യം’ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്.

യോഗ ദർശനം

സാംഖ്യ തത്വങ്ങളെ ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രാവർത്തികമാക്കാം എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്ന ദർശനമാണ് യോഗ. പതഞ്ജലി മഹർഷിയാണ് ഇതിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘യോഗസൂത്രം’ ആണ് അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥം. സാംഖ്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി യോഗ ഈശ്വരനെ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ ഇതിനെ ‘സേശ്വര സാംഖ്യം’ (ഈശ്വരനോടു കൂടിയ സാംഖ്യം) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

എന്താണ് യോഗ? 

പതഞ്ജലി യോഗയെ നിർവ്വചിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്: “യോഗശ്ചിത്തവൃത്തി നിരോധഃ” ചിത്തത്തിന്റെ (മനസ്സിന്റെ) വൃത്തികളെ (ചാഞ്ചാട്ടങ്ങളെ) നിരോധിക്കുക (അടക്കിനിർത്തുക) എന്നതാണ് യോഗ. മനസ്സ് എപ്പോഴും ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ശാന്തമായ തടാകത്തിൽ മാത്രമേ അടിത്തട്ട് കാണാൻ കഴിയൂ. അതുപോലെ ശാന്തമായ മനസ്സിൽ മാത്രമേ പുരുഷന് (ആത്മാവിന്) സ്വന്തം രൂപം കാണാൻ കഴിയൂ.

അഷ്ടാംഗ യോഗം 

ചിത്തവൃത്തികളെ നിയന്ത്രിക്കാനും സമാധിയിൽ എത്താനും എട്ട് ഘട്ടങ്ങളുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം പതഞ്ജലി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.

• യമം: സാമൂഹികമായ അച്ചടക്കം. (അഹിംസ, സത്യം, മോഷണം ഒഴിവാക്കൽ, ബ്രഹ്മചര്യം, അപരിഗ്രഹം).
• നിയമം: വ്യക്തിപരമായ അച്ചടക്കം. (ശുദ്ധി, സന്തോഷം, തപസ്സ്, സ്വാധ്യായം അഥവാ വായന, ഈശ്വരപ്പൂജ).
• ആസനം: ശരീരത്തെ സുഖമായും സ്ഥിരമായും ഇരുത്താനുള്ള പരിശീലനം. (ശരീരം ആരോഗ്യമുള്ളതായാലേ മനസ്സ് നന്നാകൂ).
• പ്രാണായാമം : ശ്വാസനിയന്ത്രണം. ശ്വാസവും മനസ്സും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ട്. ശ്വാസത്തെ നിയന്ത്രിച്ചാൽ മനസ്സിനെയും നിയന്ത്രിക്കാം.
• പ്രത്യാഹാരം: ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ പുറമെയുള്ള ലോകത്ത് നിന്ന് പിൻവലിച്ച് ഉള്ളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാാനുള്ള കഴിവ്. (ആമ തല ഉള്ളിലേക്ക് വലിക്കുന്നത് പോലെ).
• ധാരണ: മനസ്സിനെ ഒരൊറ്റ ബിന്ദുവിൽ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തൽ.
• ധ്യാനം: ധാരണയുടെ തുടർച്ചയായ ഒഴുക്ക്. എണ്ണ ഒഴിക്കുന്നത് പോലെ മുറിയാത്ത ചിന്ത.
• സമാധി: ധ്യാനിക്കുന്ന ആളും ധ്യാനവസ്തുവും ഒന്നായിത്തീരുന്ന അവസ്ഥ. ഇവിടെ ‘ഞാൻ’ എന്ന ചിന്ത പോലും ഇല്ലാതാകുന്നു. ഇതാണ് യോഗയുടെ ലക്ഷ്യം.

ഈശ്വരൻ യോഗ ദർശനത്തിൽ 

സാംഖ്യം ഈശ്വരനെ നിഷേധിച്ചപ്പോൾ യോഗ ഈശ്വരനെ അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ യോഗയിലെ ഈശ്വരൻ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവല്ല. മറിച്ച്, ക്ലേശങ്ങളോ കർമ്മഫലങ്ങളോ ബാധിക്കാത്ത ഒരു പ്രത്യേക പുരുഷനാണ് (പുരുഷവിശേഷഃ) ഈശ്വരൻ. സാധകന് ഏകാഗ്രത കിട്ടാൻ വേണ്ടി ധ്യാനിക്കാനുള്ള ഒരു ഉന്നത രൂപമാണ് യോഗയിലെ ദൈവം. “ഓം” ആണ് ഈശ്വരന്റെ പ്രതീകമായി യോഗ കണക്കാക്കുന്നത്.

ഉപസംഹാരം 

സാംഖ്യം അറിവ് നൽകുന്നു; യോഗ ആ അറിവിലേക്കുള്ള വഴി വെട്ടുന്നു. വിവേകബുദ്ധിയും (സാംഖ്യം) അച്ചടക്കമുള്ള ജീവിതവും (യോഗ) ചേരുമ്പോഴാണ് മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണനാകുന്നത് എന്ന് ഈ ദർശനങ്ങൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

മീമാംസയും വേദാന്ത ദർശനങ്ങളും

ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളിലെ ‘ഷഡ്‌ദർശനങ്ങൾ’ (ആറ് ദർശനങ്ങൾ) പൂർണ്ണമാകുന്നത് മീമാംസ, വേദാന്തം എന്നീ രണ്ട് ശാഖകളോട് കൂടിയാണ്. ഇവ രണ്ടും വേദങ്ങളെ നേരിട്ട് ആശ്രയിക്കുന്ന ദർശനങ്ങളാണ്. വേദങ്ങളുടെ ആദ്യഭാഗമായ കർമ്മകാണ്ഡത്തെ (യാഗങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ) മീമാംസ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ, അവസാന ഭാഗമായ ജ്ഞാനകാണ്ഡത്തെ (ഉപനിഷത്തുകൾ, അറിവ്) വേദാന്തം വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ മീമാംസയെ ‘പൂർവ്വ മീമാംസ’ എന്നും വേദാന്തത്തെ ‘ഉത്തര മീമാംസ’ എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്.

മീമാംസ ദർശനം (പൂർവ്വ മീമാംസ)

ഇന്ന് നാം കാണുന്ന ഹിന്ദുമത ആചാരങ്ങളുടെയും വൈദിക കർമ്മങ്ങളുടെയും ദാർശനിക അടിത്തറ മീമാംസയാണ്. ജൈമിനി മഹർഷിയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാപകൻ. ‘മീമാംസ’ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ‘പൂജ്യമായ അന്വേഷണം’ അഥവാ ‘വിശകലനം’ എന്നാണ്. വേദങ്ങളിലെ വാക്യങ്ങളുടെ ശരിയായ അർത്ഥം കണ്ടെത്തുകയും വൈദിക കർമ്മങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം സ്ഥാപിക്കുകയുമാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പ്രധാന തത്വങ്ങൾ:

1. വേദങ്ങൾ നിത്യമാണ്: മീമാംസകരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ വേദങ്ങൾ മനുഷ്യൻ എഴുതിയതല്ല (അപൗരുഷേയം), അത് ദൈവം ഉണ്ടാക്കിയതുമല്ല. അത് എക്കാലത്തും നിലനിൽക്കുന്ന ശബ്ദരൂപത്തിലുള്ള സത്യമാണ്. ഋഷികൾ ആ ശബ്ദത്തെ കേട്ടവർ (മന്ത്രദ്രഷ്ടാക്കൾ) മാത്രമാണ്. അതിനാൽ വേദങ്ങളിൽ തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കില്ല.

2. ധർമ്മം: മീമാംസ ദർശനത്തിലെ കേന്ദ്രബിന്ദു ധർമ്മമാണ്. “വേദങ്ങൾ വിധിച്ചിട്ടുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യലാണ് ധർമ്മം”. ഉദാഹരണത്തിന്, സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാൻ ഇന്ന യാഗം ചെയ്യണം എന്ന് വേദം പറഞ്ഞാൽ, അത് ചെയ്യലാണ് ധർമ്മം. യുക്തി ഉപയോഗിച്ച് ധർമ്മത്തെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല, അത് വേദത്തിൽ നിന്ന് മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ.

3. കർമ്മത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം: ദൈവത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യം കർമ്മത്തിനാണ് മീമാംസ നൽകുന്നത്. കൃത്യമായ ചിട്ടയോടെ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് യാഗം ചെയ്താൽ ഫലം ലഭിച്ചിരിക്കും. അവിടെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ഒരു ദൈവത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല. മന്ത്രങ്ങൾക്ക് അതിന്റേതായ ശക്തിയുണ്ട്. (പിൽക്കാല മീമാംസകർ ദൈവത്തെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും ആദ്യകാലത്ത് കർമ്മത്തിനായിരുന്നു പ്രാമുഖ്യം).

4. അപൂർവ്വ: നാം ചെയ്യുന്ന ഒരു കർമ്മം (ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു പൂജ) അവസാനിച്ചാലും അതിന്റെ ഫലം ഭാവിയിൽ ലഭിക്കുന്നത് എങ്ങനെയാണ്? ‘അപൂർവ്വ’ എന്നൊരു അദൃശ്യ ശക്തി കർമ്മത്തിനും കർമ്മഫലത്തിനും ഇടയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് മീമാംസകർ പറയുന്നു. കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ നമ്മുടെ ആത്മാവിൽ ‘അപൂർവ്വ’ എന്ന പുണ്യശക്തി ഉണരുകയും, അത് പിന്നീട് ഫലം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

വേദാന്ത ദർശനം (ഉത്തര മീമാംസ)

ഭാരതീയ ചിന്തയുടെ കൊടുമുടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് വേദാന്തമാണ്. ഉപനിഷത്തുകൾ, ഭഗവദ് ഗീത, ബ്രഹ്മസൂത്രം എന്നിവയാണ് വേദാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ (ഇവയെ ‘പ്രസ്ഥാനത്രയം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു). ഉപനിഷത്തുകളിലെ ആശയങ്ങളെ ബാദരായണൻ ‘ബ്രഹ്മസൂത്രത്തിൽ’ ക്രോഡീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഈ സൂത്രങ്ങൾക്ക് പിൽക്കാലത്ത് വന്ന ആചാര്യന്മാർ വ്യത്യസ്ത വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ നൽകി. അങ്ങനെ വേദാന്തത്തിൽത്തന്നെ മൂന്ന് പ്രധാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ടായി:

1. അദ്വൈതം (ശങ്കരാചാര്യർ)
2. വിശിഷ്ടാദ്വൈതം (രാമാനുജാചാര്യർ)
3. ദ്വൈതം (മധ്വാചാര്യർ)

ഇവ ഓരോന്നും വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

1. അദ്വൈത വേദാന്തം 

സ്ഥാപകൻ: ആദി ശങ്കരാചാര്യർ (കേരളത്തിലെ കാലടിയിൽ ജനിച്ചു). 

അർത്ഥം: ‘ദ്വൈതം’ എന്നാൽ രണ്ട്. ‘അ’ എന്നാൽ ഇല്ല. അദ്വൈതം എന്നാൽ “രണ്ടില്ല” എന്നർത്ഥം..

പ്രധാന ആശയങ്ങൾ:

• ബ്രഹ്മം സത്യം, ജഗത് മിഥ്യ: ശങ്കരന്റെ ദർശനം ഈ വരിയിൽ ഒതുക്കാം. “ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ് സത്യം, ഈ കാണുന്ന ലോകം മിഥ്യയാണ്, ജീവാത്മാവ് ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമല്ല.”
• മായാവാദം: ഒരേയൊരു ബ്രഹ്മം മാത്രമേയുള്ളൂ എങ്കിൽ, നാം ഈ കാണുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ലോകം എവിടെ നിന്ന് വന്നു? അത് ‘മായ’ എന്ന ശക്തി കാരണമാണ്. കയറിൽ പാമ്പിനെ കാണുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മത്തിൽ നാം ലോകത്തെ കാണുകയാണ്. വെളിച്ചം വരുമ്പോൾ പാമ്പില്ല, കയർ മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന് മനസ്സിലാകും. അതുപോലെ ജ്ഞാനം (അറിവ്) ലഭിക്കുമ്പോൾ ലോകമില്ല, ബ്രഹ്മം മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന് തിരിച്ചറിയും.
• നിർഗുണ ബ്രഹ്മം: പരമമായ സത്യത്തിന് രൂപമോ ഗുണങ്ങളോ (കരുണ, സ്നേഹം തുടങ്ങിയവ) ഇല്ല. അത് ശുദ്ധമായ ബോധമാണ്.
• ജ്ഞാന മാർഗ്ഗം: കർമ്മം കൊണ്ടോ ഭക്തി കൊണ്ടോ മോക്ഷം കിട്ടില്ല. “ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്” (അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി) എന്ന തിരിച്ചറിവ് അഥവാ ജ്ഞാനം കൊണ്ട് മാത്രമേ മോക്ഷം ലഭിക്കൂ.

2. വിശിഷ്ടാദ്വൈതം

സ്ഥാപകൻ: രാമാനുജാചാര്യർ. 

അർത്ഥം: വിശേഷണങ്ങളോട് കൂടിയ അദ്വൈതം .

ശങ്കരന്റെ മായാവാദത്തെയും നിർഗുണ ബ്രഹ്മത്തെയും രാമാനുജൻ എതിർത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ:

• ചിത്-അചിത്-ഈശ്വര: പ്രപഞ്ചത്തിൽ മൂന്ന് യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുണ്ട് – ജീവാത്മാവ് (ചിത്), പ്രകൃതി/ലോകം (അചിത്), ഈശ്വരൻ.
• ശരീര-ശരീരി ബന്ധം: ജീവാത്മാവും ലോകവും സത്യമാണ്; മിഥ്യയല്ല. ഉറുമ്പിന്റെ ശരീരവും ഉറുമ്പും ഒന്നാണെന്ന് പറയുന്നത് പോലെ, ഈ ലോകവും ജീവജാലങ്ങളും ഈശ്വരന്റെ ശരീരമാണ്. ഈശ്വരൻ ഇവയുടെയെല്ലാം ആത്മാവാ (ശരീരി) യി വർത്തിക്കുന്നു.
• സഗുണ ബ്രഹ്മം: ദൈവം നിർഗുണനല്ല, മറിച്ച് അനന്തമായ കല്യാണഗുണങ്ങളുള്ള (കരുണ, ശക്തി, ഐശ്വര്യം) വിഷ്ണുഭഗവാനാണ്.
• ഭക്തി മാർഗ്ഗം: കേവല അറിവ് കൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടില്ല. ഭക്തിയിലൂടെയും ശരണാഗതിയിലൂടെയും (ദൈവത്തിൽ അർപ്പിക്കുക) മാത്രമേ വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കൂ.

3. ദ്വൈത വേദാന്തം

സ്ഥാപകൻ: മധ്വാചാര്യർ. 

അർത്ഥം: ദ്വൈതം എന്നാൽ രണ്ട്. ഈശ്വരനും ജീവനും രണ്ടാണ്.

മധ്വാചാര്യർ അദ്വൈതത്തെ കർശനമായി എതിർത്തു. “ഞാൻ ദൈവമാണ്” എന്ന് പറയുന്നത് മഹാപാപമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

• പഞ്ചഭേദങ്ങൾ: ലോകത്തിൽ അഞ്ച് തരം വ്യത്യാസങ്ങൾ നിത്യമാണ്:
  1. ഈശ്വരനും ജീവാത്മാവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
  2. ഈശ്വരനും ജഡവസ്തുക്കളും (ലോകം) തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
  3. ജീവാത്മാവും ജഡവസ്തുക്കളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
  4. ഒരു ജീവാത്മാവും മറ്റൊരു ജീവാത്മാവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
  5. ഒരു ജഡവസ്തുവും മറ്റൊരു ജഡവസ്തുവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
• ഹരി സർവ്വോത്തമൻ: വിഷ്ണു (ഹരി) മാത്രമാണ് സ്വതന്ത്രമായ സത്യം. ബാക്കിയെല്ലാം അവനെ ആശ്രയിച്ചു നിൽക്കുന്നു.
• താരതമ്യം: മോക്ഷം കിട്ടിയാൽ പോലും ജീവാത്മാവ് ദൈവമാകില്ല. ദൈവത്തിന്റെ ദാസനായി ആനന്ദത്തിൽ കഴിയുക എന്നതാണ് മുക്തി.

ഉപസംഹാരം

മീമാംസ കർമ്മത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയപ്പോൾ വേദാന്തം ജ്ഞാനത്തിനും ഭക്തിക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി.

• നിങ്ങൾ യുക്തിക്കും ബുദ്ധിക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ആളാണെങ്കിൽ ശങ്കരന്റെ അദ്വൈതം നിങ്ങളെ ആകർഷിക്കും.
• നിങ്ങൾ ദൈവത്തെ സ്നേഹിക്കുകയും, ദൈവത്തിന്റെ അംശമായി ലോകത്തെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആളാണെങ്കിൽ രാമാനുജന്റെ വിശിഷ്ടാദ്വൈതം യോജിക്കും.
• നിങ്ങൾ ദൈവത്തെ പരമാധികാരിയായും, സ്വയം ഒരു എളിയ ഭക്തനായും കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ മധ്വന്റെ ദ്വൈതം സ്വീകാര്യമാകും.

ഇങ്ങനെ മനുഷ്യന്റെ വ്യത്യസ്ത മാനസികാവസ്ഥകൾക്ക് ഇണങ്ങുന്ന ഉത്തരങ്ങൾ നൽകാൻ വേദാന്ത ദർശനങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞു എന്നതാണ് ഭാരതീയ തത്വചിന്തയുടെ വിജയം.

ഗ്രീക്ക് ചിന്തകർ: പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്തയുടെ ഉദയം

പാശ്ചാത്യ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഈറ്റില്ലം എന്നറിയപ്പെടുന്നത് പുരാതന ഗ്രീസ് ആണ്. ബി.സി. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ഗ്രീസിലെ അയോണിയൻ തീരങ്ങളിലാണ് പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്ത ഉദയം ചെയ്തത്. അതുവരെ മനുഷ്യർ പ്രകൃതിയിലെ മാറ്റങ്ങളെ ദൈവകോപമായും അത്ഭുതങ്ങളായും മാത്രമായിരുന്നു കണ്ടിരുന്നത്. ഇടിമിന്നലുണ്ടാകുന്നത് സിയൂസ് ദൈവം കോപിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് എന്നും, കടൽ ക്ഷോഭിക്കുന്നത് പോസിഡോൺ എന്ന ദേവൻ ഇളകുന്നത് കൊണ്ടാണ് എന്നും അവർ വിശ്വസിച്ചു. എന്നാൽ, ഈ വിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി ചിന്തിക്കാൻ ചില മനുഷ്യർ തയ്യാറായി. “എന്താണ് ഈ ലോകം?”, “ഇതെന്തുകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്?” എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കഥകളിലൂടെയല്ല, മറിച്ച് യുക്തിയിലൂടെ ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ അവർ ശ്രമിച്ചു. ഈ അന്വേഷണമാണ് തത്വചിന്തയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടത്.

ഗ്രീക്ക് തത്വചിന്താ ചരിത്രത്തെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി കാണാം: സോക്രട്ടീസിന് മുൻപുള്ള കാലഘട്ടം, സോക്രട്ടീസ്-പ്ലേറ്റോ-അരിസ്റ്റോട്ടിൽ എന്നിവരടങ്ങുന്ന സുവർണ്ണ കാലഘട്ടം, അതിനുശേഷമുള്ള കാലഘട്ടം.

പ്രകൃതിയിലേക്ക് നോക്കിയ ആദ്യകാല ചിന്തകർ

സോക്രട്ടീസിന് മുൻപ് ജീവിച്ചിരുന്ന ചിന്തകരെ ‘പ്രകൃതി ദാർശനികർ’ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെക്കാളും ധാർമ്മികതയെക്കാളും അവർ പ്രാധാന്യം നൽകിയത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഘടനയ്ക്കായിരുന്നു. അവരുടെ പ്രധാന അന്വേഷണം “പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകം എന്താണ്?” എന്നതായിരുന്നു.

ഇക്കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയാണ് പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്തയുടെ പിതാവായി അറിയപ്പെടുന്ന താലസ്. വെള്ളമാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകം എന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. വിത്തുകൾ മുളയ്ക്കുന്നതും ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നതും വെള്ളത്തിലൂടെയാണെന്ന നിരീക്ഷണമാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഇതിലേക്ക് നയിച്ചത്. എന്നാൽ, ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ചിന്തിച്ച ആളായിരുന്നു ഹെരാക്ലിറ്റസ്. ലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഒന്നുമില്ലെന്നും എല്ലാം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. “ഒരേ നദിയിൽ നിങ്ങൾക്ക് രണ്ടുതവണ ഇറങ്ങാൻ കഴിയില്ല” എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തമായ നിരീക്ഷണമാണ്; കാരണം രണ്ടാമത് ഇറങ്ങുമ്പോൾ ഒഴുകിവരുന്നത് പഴയ വെള്ളമല്ല, പുതിയ വെള്ളമാണ്. മാറ്റത്തിന്റെ പ്രതീകമായ ‘തീ’ ആണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി.

ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ കൂടിയായ പൈതഗോറസ് ആകട്ടെ, സംഖ്യകളാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്ന് വിശ്വസിച്ചു. സംഗീതത്തിലെ താളങ്ങൾക്കും ഗ്രഹങ്ങളുടെ ചലനത്തിനും പിന്നിൽ ഗണിതപരമായ കൃത്യതയുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം ലോകത്തെ പഠിപ്പിച്ചു.

സോക്രട്ടീസിന്റെ വരവ്

തത്വചിന്തയെ ആകാശത്തുനിന്നും ഭൂമിയിലേക്ക്, അതായത് സാധാരണക്കാരന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഇറക്കിക്കൊണ്ടുവന്ന മനുഷ്യനാണ് സോക്രട്ടീസ്. പ്രകൃതിയിലെ കല്ലും മണ്ണും എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നതിന് പകരം, മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം, എന്താണ് ശരിയും തെറ്റും എന്ന് ചിന്തിക്കാൻ അദ്ദേഹം ജനങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

സോക്രട്ടീസ് പുസ്തകങ്ങൾ ഒന്നും എഴുതിയിട്ടില്ല. ഏഥൻസിലെ തെരുവിൽ നടന്ന് യുവാക്കളോടും പണ്ഡിതരോടും ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രീതി. മറ്റുള്ളവർക്ക് എല്ലാം അറിയാം എന്ന ഭാവത്തെ ചോദ്യങ്ങളിലൂടെ പൊളിച്ച്, അവർക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും അറിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം ബോധ്യപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അറിവില്ലായ്മയാണ് എല്ലാ തിന്മകളുടെയും കാരണമെന്നും, ശരിയായ അറിവുണ്ടെങ്കിൽ മനുഷ്യൻ തെറ്റ് ചെയ്യില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. “നിന്നെത്തന്നെ അറിയുക” എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആപ്തവാക്യം.

എന്നാൽ, യുവാക്കളെ വഴിതെറ്റിച്ചു എന്നും നഗരത്തിലെ ദൈവങ്ങളെ നിന്ദിച്ചു എന്നും ആരോപിച്ച് ഏഥൻസ് ഭരണകൂടം അദ്ദേഹത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകി. ജയിലിൽ വെച്ച് രക്ഷപ്പെടാൻ അവസരമുണ്ടായിട്ടും, നിയമം അനുസരിക്കേണ്ടത് പൗരന്റെ കടമയാണെന്ന് പറഞ്ഞ് ഹെംലോക്ക് എന്ന വിഷം കഴിച്ച് അദ്ദേഹം ധീരമായി മരണം വരിച്ചു.

പ്ലേറ്റോയും ആശയങ്ങളുടെ ലോകവും

സോക്രട്ടീസിന്റെ പ്രിയ ശിഷ്യനായിരുന്നു പ്ലേറ്റോ. ഗുരുവിന്റെ മരണം അദ്ദേഹത്തെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിച്ചു. സോക്രട്ടീസിന്റെ ആശയങ്ങളെ ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തിയത് പ്ലേറ്റോയാണ്. അദ്ദേഹം ‘അക്കാദമി’ എന്ന പേരിൽ യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ സർവ്വകലാശാല സ്ഥാപിക്കുകയും, ‘റിപ്പബ്ലിക്’ എന്ന വിഖ്യാത ഗ്രന്ഥം രചിക്കുകയും ചെയ്തു.

പ്ലേറ്റോയുടെ ദർശനത്തിന്റെ കാതൽ ‘ആശയവാദ’മാണ്. നാം കണ്ണുകൊണ്ട് കാണുന്ന ഈ ഭൗതിക ലോകം യഥാർത്ഥമല്ലെന്നും, അത് നിഴലുകൾ മാത്രമാണെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. യഥാർത്ഥ ലോകം എന്നത് ‘ആശയങ്ങളുടെ ലോകമാണ്’. ഉദാഹരണത്തിന്, നാം കാണുന്ന പലതരം കസേരകൾ കാലഹരണപ്പെടാം, പൊട്ടിപ്പോകാം. എന്നാൽ ‘കസേര’ എന്ന ആശയം ഒരിക്കലും നശിക്കുന്നില്ല. ആ ആശയമാണ് സത്യം.

ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കാൻ അദ്ദേഹം ‘ഗുഹയുടെ ഉപമ’ എന്ന മനോഹരമായ കഥ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയിൽ, ജനനം മുതൽ കൈകാലുകൾ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, പുറംലോകം കാണാതെ കുറച്ചുപേർ ജീവിക്കുന്നു. അവരുടെ പിന്നിൽ ഒരു തീ കത്തുന്നുണ്ട്. ആ തീയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, ഗുഹയുടെ ചുമരിൽ വീഴുന്ന നിഴലുകളെയാണ് അവർ യഥാർത്ഥ ലോകമായി കരുതുന്നത്. നമ്മൾ സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ അവസ്ഥ ഇതാണ്. എന്നാൽ തത്വചിന്തകൻ ആ ഗുഹയിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടന്ന് സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ യഥാർത്ഥ ലോകം കണ്ടവനാണ്.

അരിസ്റ്റോട്ടിലും ശാസ്ത്രീയ ചിന്തയും

പ്ലേറ്റോയുടെ ശിഷ്യനും, പിൽക്കാലത്ത് ലോകം കീഴടക്കിയ അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തിയുടെ ഗുരുവുമായിരുന്നു അരിസ്റ്റോട്ടിൽ. പ്ലേറ്റോ ആശയങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയപ്പോൾ, അരിസ്റ്റോട്ടിൽ വസ്തുതകൾക്കും നിരീക്ഷണത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകി. ജീവശാസ്ത്രം, തർക്കശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രമീമാംസ, കവിത തുടങ്ങി അദ്ദേഹം സ്പർശിക്കാത്ത മേഖലകളില്ല.

പ്ലേറ്റോ പറഞ്ഞത് സത്യം ഈ ലോകത്തിന് പുറത്താണ് എന്നാണെങ്കിൽ, അരിസ്റ്റോട്ടിൽ വിശ്വസിച്ചത് സത്യം ഈ ലോകത്തിൽത്തന്നെയാണ് എന്നായിരുന്നു. ഒരു വസ്തുവിന്റെ ‘ആശയം’ ആ വസ്തുവിലല്ലാതെ വേറെ എവിടെയിരിക്കാൻ? അതിനാൽ ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തെ നിരീക്ഷിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചത്. ധാർമ്മിക ജീവിതത്തിൽ ‘സുവർണ്ണ മദ്ധ്യമാർഗ്ഗം’ എന്ന വഴിയാണ് അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചത്. ഒന്നിന്റെയും അങ്ങേയറ്റത്ത് പോകരുത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഭീരുത്വമാണ് ഒരറ്റം; എടുത്തുചാട്ടമാണ് മറ്റേ അറ്റം. ഇതിന്റെ രണ്ടിന്റെയും നടുവിലുള്ളതാണ് യഥാർത്ഥ ധൈര്യം.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഗ്രീക്ക് ചിന്തകർ പാശ്ചാത്യ ലോകത്തിന് ചിന്തിക്കാനുള്ള വഴി വെട്ടിക്കൊടുത്തു. സോക്രട്ടീസ് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ പഠിപ്പിച്ചപ്പോൾ, പ്ലേറ്റോ സ്വപ്നം കാണാൻ പഠിപ്പിച്ചു; അരിസ്റ്റോട്ടിൽ ലോകത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കാനും. ലോകം ഇന്നും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ഈ മൂന്ന് ഗ്രീക്ക് ആചാര്യന്മാരോടാണ്.

ആധുനിക പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്ത

പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നവോത്ഥാന കാലത്ത് (Renaissance) എത്തുമ്പോഴാണ് മനുഷ്യചിന്തയിൽ അടുത്ത വലിയ വിപ്ലവം നടക്കുന്നത്. ഇതിനെ “ആധുനിക പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്ത” എന്ന് വിളിക്കാം. ഈ അധ്യായത്തെ മുൻപത്തെ അധ്യായത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാക്കുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ മനുഷ്യർ ചോദിച്ചിരുന്നത് “ദൈവം എന്ത് പറഞ്ഞു?” എന്നായിരുന്നെങ്കിൽ, ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിൽ ചോദ്യം “മനുഷ്യന് എന്ത് അറിയാൻ കഴിയും?” എന്നതായി മാറി.

അറിവിന്റെ ഉറവിടം എന്താണ് എന്നതിനെ ചൊല്ലി അന്നത്തെ ദാർശനികർ രണ്ട് ചേരികളായി തിരിഞ്ഞു. അറിവ് നമ്മുടെ ബുദ്ധിയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് വാദിച്ചവരെ ‘ബുദ്ധിവാദികൾ’ (Rationalists) എന്നും, അതല്ല പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നാണ് അറിവുണ്ടാകുന്നത് എന്ന് വാദിച്ചവരെ ‘അനുഭവവാദികൾ’ (Empiricists) എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഇവരുടെ വാദപ്രതിവാദങ്ങളും, ഒടുവിൽ ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ് എന്ന ചിന്തകൻ ഇതിനെ എങ്ങനെ പരിഹരിച്ചു എന്നുമാണ് നാം ഇവിടെ പരിശോധിക്കുന്നത്.

1. ബുദ്ധിവാദികൾ: എല്ലാം നമ്മുടെ തലയിലുണ്ട്

യൂറോപ്യൻ വൻകരയിൽ (ഫ്രാൻസ്, ജർമ്മനി, ഹോളണ്ട്) ജീവിച്ചിരുന്ന ചിന്തകരായിരുന്നു ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഗണിതശാസ്ത്രമായിരുന്നു ഇവരുടെ മാതൃക. 2+2=4 എന്നത് കണ്ടെത്താൻ നമുക്ക് പുറത്തുപോയി അനുഭവിക്കേണ്ടതില്ലല്ലോ, കണ്ണിടച്ചുപിടിച്ച് ആലോചിച്ചാലും ഉത്തരം കിട്ടും. ഇതുപോലെ ലോകസത്യങ്ങളെയും ചിന്തയിലൂടെ കണ്ടെത്താം എന്ന് ഇവർ വിശ്വസിച്ചു.

ഈ വഴികാട്ടിയവരിൽ പ്രധാനി റെനെ ദെക്കാർത്ത് ആണ്. ആധുനിക തത്വചിന്തയുടെ പിതാവ് എന്നാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലെന്നപോലെ തത്വചിന്തയിലും 100% ഉറപ്പുള്ള സത്യങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചു. അതിനായി അദ്ദേഹം ‘സംശയ രീതി’ സ്വീകരിച്ചു. താൻ കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതും സ്വപ്നമാണോ എന്ന് അദ്ദേഹം സംശയിച്ചു. അങ്ങനെ ഒടുവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു കാര്യം ഉറപ്പായി. “എല്ലാം സംശയിക്കുന്ന ‘ഞാൻ’ (ചിന്തിക്കുന്ന മനസ്സ്) ഉണ്ട് എന്നത് സംശയിക്കാൻ കഴിയില്ല.” അങ്ങനെ “ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഞാൻ ഉണ്ട്” (Cogito, Ergo Sum) എന്ന ആദ്യസത്യത്തിൽ അദ്ദേഹം എത്തിച്ചേർന്നു.

ദെക്കാർത്തിന് ശേഷം വന്ന സ്പിനോസ, ദെക്കാർത്ത് പറഞ്ഞ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപ്പങ്ങളെ മാറ്റിമറിച്ചു. ദൈവവും പ്രപഞ്ചവും രണ്ടല്ല, ഒന്നാണ് എന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. “ദൈവം അഥവാ പ്രകൃതി” എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്. ത്രികോണത്തിന് മൂന്ന് വശങ്ങളുള്ളതുപോലെ, ദൈവത്തിന്റെ (പ്രകൃതിയുടെ) അനന്തമായ ഗുണങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമാണ് നമുക്കറിയാവുന്ന ‘ചിന്ത’യും ‘ശരീര’വും.

മറ്റൊരു ജർമ്മൻ ചിന്തകനായ ലൈബ്നിസ് ആകട്ടെ, ലോകം ‘മൊണാഡുകൾ’ (Monads) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അനന്തമായ ആത്മാക്കളെക്കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന് വിശ്വസിച്ചു. ഇവയ്ക്ക് ജനലുകളില്ല, അതായത് ഒന്നിന് മറ്റൊന്നിനെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിയില്ല. പിന്നെങ്ങനെ ലോകം ഒത്തൊരുമയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, ഒരു വാച്ച് നിർമ്മാതാവ് ക്ലോക്കുകൾ ക്രമീകരിക്കുന്നതുപോലെ, ദൈവം തുടക്കത്തിലേ ഇവയെ പരസ്പരം യോജിപ്പിച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നു (Pre-established harmony) എന്ന് അദ്ദേഹം മറുപടി നൽകി.

2. അനുഭവവാദികൾ: മനസ്സ് ഒരു വെള്ളക്കടലാസ്

ഇംഗ്ലണ്ട്, അയർലണ്ട്, സ്കോട്ട്‌ലൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വളർന്ന ചിന്താധാരയാണിത്. “മനസ്സിൽ ജന്മനാ അറിവുകളൊന്നുമില്ല, എല്ലാം അനുഭവത്തിലൂടെ (കണ്ണും കാതും വഴി) വരുന്നതാണ്” എന്ന് ഇവർ തറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.

ഇംഗ്ലീഷ് ചിന്തകനായ ജോൺ ലോക്ക് ആണ് ഇതിന് തുടക്കമിട്ടത്. മനുഷ്യൻ ജനിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സ് ഒരു ‘വെറും കടലാസ്’ (Tabula Rasa) പോലെയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ജീവിതാനുഭവങ്ങളാണ് അതിൽ അറിവിന്റെ അക്ഷരങ്ങൾ കുറിക്കുന്നത്. ആപ്പിളിന്റെ നിറവും രുചിയും പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ തലച്ചോറിലെത്തുമ്പോഴാണ് ‘ആപ്പിൾ’ എന്ന അറിവ് നമുക്കുണ്ടാകുന്നത്.

എന്നാൽ ഇതിനെ കുറച്ചുകൂടി തീവ്രമായി അവതരിപ്പിച്ചത് ജോർജ്ജ് ബെർക്ക്‌ലി ആണ്. “ഒരു വസ്തു ഉണ്ട് എന്ന് പറയണമെങ്കിൽ അത് ആരെങ്കിലും കാണുകയോ അറിയുകയോ വേണം” എന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. ആരും കാണാത്തപ്പോൾ ഒരു വസ്തുവിന് നിലനിൽപ്പില്ല. നിങ്ങൾ കാണാത്തപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ മുറിയിലെ മേശ അപ്രത്യക്ഷമാകുമോ എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, “ഇല്ല, കാരണം നിങ്ങളല്ലെങ്കിൽ ദൈവം അത് എപ്പോഴും കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്” എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. ചുരുക്കത്തിൽ ജഡവസ്തുക്കൾ എന്നൊന്ന് ഇല്ലെന്നും എല്ലാം ദൈവത്തിന്റെ മനസ്സിലെ ആശയങ്ങൾ മാത്രമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

പക്ഷേ, അനുഭവവാദത്തെ അതിന്റെ അങ്ങേയറ്റത്തെത്തിച്ച് തത്വചിന്തയെ ഞെട്ടിച്ചത് സ്കോട്ടിഷ് ചിന്തകനായ ഡേവിഡ് ഹ്യൂം ആണ്. അദ്ദേഹം കാര്യകാരണ ബന്ധങ്ങളെ (Cause and Effect) ചോദ്യം ചെയ്തു. തീ ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ് പുക ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് നാം വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ തീ പുകയെ “ഉണ്ടാക്കുന്നത്” ആരെങ്കിലും കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? ഇല്ല. നമ്മൾ കാണുന്നത് തീയും തൊട്ടുപിന്നാലെ പുകയെയുമാണ്. ഇവ എപ്പോഴും ഒരുമിച്ച് വരുന്നത് കണ്ട് നമ്മുടെ മനസ്സ് ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ശീലമാണ് കാര്യകാരണ ബന്ധം. അതുപോലെ സ്വന്തം ഉള്ളിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ വികാരങ്ങളെയും ചിന്തകളെയും മാത്രമാണ് കാണുന്നതെന്നും, ‘ആത്മാവ്’ എന്ന സ്ഥിരമായ ഒന്നിനെ കാണുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

3. ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ്

ബുദ്ധിവാദികളും അനുഭവവാദികളും തമ്മിലുള്ള ഈ തല്ല് കണ്ടുകൊണ്ടാണ് ജർമ്മൻ ചിന്തകനായ ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ് രംഗത്തുവരുന്നത്. ഹ്യൂമിന്റെ ചിന്തകൾ തന്നെ “ഗാഢനിദ്രയിൽ നിന്ന് ഉണർത്തി” എന്ന് കാന്റ് സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്.

രണ്ട് കൂട്ടരും പറഞ്ഞതിൽ ശരിയുണ്ടെന്നും, എന്നാൽ ആരും പൂർണ്ണരല്ലെന്നും കാന്റ് കണ്ടെത്തി. ബുദ്ധിവാദികൾക്ക് തെറ്റുപറ്റിയത് അറിവിന് അനുഭവങ്ങൾ വേണം എന്ന് അവർ മറന്നതുകൊണ്ടാണ്. അനുഭവവാദികൾക്ക് തെറ്റുപറ്റിയത് അനുഭവങ്ങളെ ക്രമീകരിക്കാൻ മനസ്സിന് സ്വന്തമായ കഴിവുണ്ടെന്ന് അവർ മറന്നതുകൊണ്ടാണ്. “അനുഭവങ്ങളില്ലാത്ത ചിന്തകൾ ശൂന്യമാണ്; ചിന്തകളില്ലാത്ത അനുഭവങ്ങൾ അന്ധമാണ്” എന്ന് കാന്റ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ നമുക്ക് ഒരു ഉദാഹരണം നോക്കാം. നമ്മൾ നീല നിറമുള്ള ഒരു കണ്ണട വെച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കരുതുക. പുറത്തുനിന്ന് വരുന്ന വെളിച്ചം (അനുഭവം) കണ്ണടയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ എല്ലാം നീലയായി (ബുദ്ധി) മാറുന്നു. ഇവിടെ കണ്ണട മാറ്റാൻ നമുക്ക് കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണോ ഇരിക്കുന്നത്, അത് നമുക്ക് ഒരിക്കലും അറിയാൻ കഴിയില്ല. മറിച്ച്, നമ്മുടെ മനസ്സ് നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന ലോകം മാത്രമേ നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയൂ.

ധാർമ്മികതയുടെ കാര്യത്തിലും കാന്റ് കർക്കശക്കാരനായിരുന്നു. ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ ധർമ്മം ചെയ്യണം എന്ന് അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു. സത്യം പറയുന്നത് ലാഭമുള്ളതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് സത്യം പറയുക എന്നത് മനുഷ്യന്റെ കടമയായതുകൊണ്ട് ചെയ്യണം.

ചുരുക്കത്തിൽ, ആധുനിക പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്ത മനുഷ്യന്റെ അറിവിന്റെ അതിരുകളെക്കുറിച്ച് നമ്മെ ബോധവാന്മാരാക്കി. ദെക്കാർത്ത് ‘ഞാൻ’ എന്ന സത്യത്തെ ഉറപ്പിച്ചപ്പോൾ, കാന്റ് മനസ്സ് എന്നത് വെറുമൊരു കണ്ണാടിയല്ല, മറിച്ച് ലോകത്തെ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ പങ്കാളിയാണെന്ന് തെളിയിച്ചു.

പത്തൊമ്പതും ഇരുപതും നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ പാശ്ചാത്യ ദർശനം

മുൻ അധ്യായത്തിൽ നമ്മൾ കണ്ടത് ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ് എങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യന്റെ അറിവിന് അതിരുകൾ നിശ്ചയിച്ചത് എന്നാണ്. എന്നാൽ കാന്റിന് ശേഷം വന്ന തത്വചിന്തകർ ആ അതിരുകൾക്ക് മുൻപിൽ പകച്ചുനിന്നില്ല. അവർ തങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ അറിവിൽ നിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ചരിത്രത്തിലേക്കും, സാമൂഹിക ജീവിതത്തിലേക്കും, സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തിലേക്കും തിരിച്ചു. ദൈവത്തെയും മതത്തെയും കേന്ദ്രസ്ഥാനത്തുനിന്ന് മാറ്റി, മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ഇച്ഛാശക്തിക്കും പ്രാധാന്യം നൽകിയ ആവേശകരമായ ഒരു കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഈ അധ്യായത്തിൽ നമ്മൾ പരിശോധിക്കുന്നത്.

1. ഹെഗൽ

ജർമ്മൻ ചിന്തകനായ ഹെഗൽ പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്തയിലെ ഒരു വലിയ മലയാണ്; കയറാൻ പ്രയാസമാണ്, പക്ഷെ മുകളിലെത്തിയാൽ കാഴ്ച ഗംഭീരമാണ്. പ്രപഞ്ചം എന്നത് നിശ്ചലമായ ഒന്നല്ല, മറിച്ച് നിരന്തരം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതും വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ലോകത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നത് നേർരേഖയിലല്ല, മറിച്ച് വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിലൂടെയാണ് എന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. ഇതിനെയാണ് ‘ഡയലക്ടിക്സ്’ (Dialectics) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇത് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ആദ്യം ഒരു അവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നു (വാദം – Thesis). ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു രാജ്യത്ത് ഏകാധിപത്യം നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് കരുതുക. വൈകാതെ, അതിന് വിപരീതമായ മറ്റൊരു ആശയം അവിടെ ഉടലെടുക്കുന്നു (പ്രതിവാദം – Antithesis); ജനങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിൽ നിന്ന് മെച്ചപ്പെട്ട പുതിയൊരു അവസ്ഥ ഉണ്ടാകുന്നു (സംവാദം – Synthesis); അങ്ങനെ അവിടെ ഒരു ഭരണഘടനയോ ജനാധിപത്യമോ ഉണ്ടാകുന്നു. ചരിത്രം മുന്നോട്ട് പോകുന്നത് ഇങ്ങനെ തല്ലുപിടിച്ചും, അതിൽ നിന്ന് പുതിയത് ഉണ്ടായുമാണ്. ഈ ലോകം മുഴുവൻ ‘കേവല ആശയം’ (Absolute Idea) അഥവാ ദൈവം ചരിത്രത്തിലൂടെ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.

2. കാൾ മാർക്സ്

ഹെഗലിന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്നെങ്കിലും, ഗുരുവിന്റെ ആശയങ്ങളെ കാൾ മാർക്സ് ചോദ്യം ചെയ്തു. ഹെഗൽ “ആശയം” (Spirit) ആണ് ലോകത്തെ മാറ്റുന്നത് എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, മാർക്സ് പറഞ്ഞത് “വയറാണ്” (Material conditions) ലോകത്തെ മാറ്റുന്നത് എന്നാണ്.

“ഹെഗൽ തലകുത്തി നിൽക്കുകയായിരുന്നു; ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ കാലിൽ നിറുത്തി” എന്ന് മാർക്സ് തമാശയായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഹെഗലിന്റെ വൈരുദ്ധ്യവാദം മാർക്സ് സ്വീകരിച്ചു, പക്ഷേ അത് ഭൗതിക ലോകത്ത് പ്രയോഗിച്ചു. ഇതിനെയാണ് ‘വൈരുദ്ധ്യാത്മക ഭൗതികവാദം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ചരിത്രം എന്നത് രാജാക്കന്മാരുടെ കഥയല്ല, മറിച്ച് ഉള്ളവനും ഇല്ലാത്തവനും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തിന്റെ കഥയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അടിമ-ഉടമ സമ്പ്രദായത്തിൽ നിന്ന് ഫ്യൂഡലിസത്തിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് മുതലാളിത്തത്തിലേക്കും ലോകം വളർന്നു. മുതലാളിത്തത്തിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് സോഷ്യലിസവും കമ്മ്യൂണിസവും ഉണ്ടാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രവചിച്ചു. “തത്വചിന്തകർ ഇതുവരെ ലോകത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്തിട്ടുള്ളൂ; എന്നാൽ അതിനെ മാറ്റുക എന്നതാണ് പ്രധാനം” എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്.

3. ഫ്രെഡറിക് നീച്ച

തത്വചിന്തകരുടെ കൂട്ടത്തിൽ കയ്യിൽ ഒരു ചുറ്റികയുമായി വന്ന മനുഷ്യനാണ് നീച്ച. പാശ്ചാത്യരുടെ പരമ്പരാഗതമായ ധാർമ്മികതയെയും മതത്തെയും അദ്ദേഹം ആ ചുറ്റിക കൊണ്ട് അടിച്ചു തകർക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

“ദൈവം മരിച്ചു” (God is dead) എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ, എന്നാൽ തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട വരിയാണ്. ഒരു വ്യക്തിയായി ദൈവം മരിച്ചു എന്നല്ല, മറിച്ച് മതവിശ്വാസങ്ങൾക്ക് ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇനി പഴയ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയില്ല എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. ശാസ്ത്രം വന്നതോടെ പഴയ മൂല്യങ്ങൾ തകർന്നു. ഇനി മനുഷ്യൻ സ്വന്തമായി മൂല്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തണം. ക്രിസ്തുമതം പഠിപ്പിച്ച വിനയം, ക്ഷമ എന്നിവയെ “അടിമകളുടെ ധാർമ്മികത” എന്ന് അദ്ദേഹം പരിഹസിച്ചു. പകരം, സ്വന്തം മൂല്യങ്ങൾ സ്വയം സൃഷ്ടിക്കുന്ന, ഭയമില്ലാത്ത, കരുത്തനായ ഒരു “അതിമാനുഷൻ” (Ubermensch) ആയി മനുഷ്യൻ മാറണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. മനുഷ്യനെ നയിക്കുന്നത് സുഖമല്ല, മറിച്ച് ‘ശക്തി’ നേടാനുള്ള ആഗ്രഹമാണെന്ന് (Will to Power) അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.

4. അസ്തിത്വവാദം

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം യൂറോപ്പിനെ തകർത്തു കളഞ്ഞു. യുദ്ധം വിതച്ച നാശവും മരണവും കണ്ട മനുഷ്യൻ ചിന്തിച്ചു – “എന്തിനാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്? ജീവിതത്തിന് വല്ല അർത്ഥവുമുണ്ടോ?” ഈ ചോദ്യത്തിൽ നിന്നാണ് അസ്തിത്വവാദം (Existentialism) ശക്തി പ്രാപിക്കുന്നത്.

ജീൻ പോൾ സാർത്ര്, ആൽബർട്ട് കാമു തുടങ്ങിയവരായിരുന്നു ഇതിന്റെ വക്താക്കൾ. “അസ്തിത്വം സത്തയ്ക്ക് മുൻപേ വരുന്നു” എന്നതാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വം. ഇതൊരു പേനയാണെങ്കിൽ, ഇത് ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് മുൻപേ ഇതിന്റെ ധർമ്മം (എഴുതുക എന്നത്) തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ മനുഷ്യന്റെ കാര്യം അങ്ങനെയല്ല. മനുഷ്യൻ ആദ്യം ജനിക്കുന്നു (അസ്തിത്വം), അതിനുശേഷം അവൻ ആരാകണം എന്ന് സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയിലൂടെ അവൻ തന്നെ തീരുമാനിക്കുന്നു.

നമ്മെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഒരു ദൈവമില്ലാത്തതുകൊണ്ട്, നാം പൂർണ്ണ സ്വതന്ത്രരാണെന്ന് സാർത്ര് പറഞ്ഞു. പക്ഷേ ഈ സ്വാതന്ത്ര്യം ഒരു ശാപമാണ്. കാരണം, നമ്മുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികൾക്കും നമ്മൾ മാത്രമാണ് ഉത്തരവാദി. ജീവിതം അർത്ഥശൂന്യമാണെന്ന് തോന്നിയാലും (Absurdism), മലമുകളിലേക്ക് പാറ ഉരുട്ടിക്കയറ്റുന്ന സിസിഫസിനെപ്പോലെ, ആ നിരർത്ഥകതയ്ക്കിടയിലും സ്വന്തം ജീവിതം ജീവിച്ചു തീർക്കുന്നതിലാണ് മനുഷ്യന്റെ വിജയം എന്ന് കാമു പറഞ്ഞു.

5. പ്രായോഗികവാദവും പുതിയ ചിന്തകളും

യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് തത്വചിന്ത അമേരിക്കയിലേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ അതിന് കുറച്ചുകൂടി പ്രായോഗിക ബുദ്ധി കൈവന്നു. വില്യം ജെയിംസ്, ജോൺ ഡ്യൂയി എന്നിവർ അവതരിപ്പിച്ച ‘പ്രായോഗികവാദം’ (Pragmatism) അനുസരിച്ച്, ഒരു ആശയം ശരിയാണോ എന്ന് നോക്കേണ്ടത് അത് പ്രായോഗികമായി ഉപകരിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് നോക്കിയാണ്. “ദൈവം ഉണ്ട്” എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നത് എനിക്ക് സമാധാനം നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അത് സത്യമാണ്. “പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്തോ അതാണ് സത്യം” (Truth is what works).

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ തത്വചിന്ത ഭാഷയിലേക്കും അധികാരത്തിലേക്കും ശ്രദ്ധ തിരിച്ചു. സത്യം എന്ന് ഒരൊറ്റ കാര്യമില്ലെന്നും, അധികാരമുള്ളവർ നിർമ്മിക്കുന്നതാണ് സത്യമെന്നും പോസ്റ്റ് മോഡേണിസ്റ്റ് ചിന്തകർ വാദിച്ചു. “എന്റെ ഭാഷയുടെ അതിരുകൾ എന്റെ ലോകത്തിന്റെ അതിരുകളാണ്” എന്ന് വിറ്റ്ജൻസ്റ്റൈൻ പറഞ്ഞത് ഇതിനോട് ചേർത്തു വായിക്കാം.

ചുരുക്കത്തിൽ, നക്ഷത്രങ്ങളെ നോക്കി തുടങ്ങിയ തത്വചിന്താ അന്വേഷണം, അവസാനം മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലേക്കും, അവൻ ജീവിക്കുന്ന സമൂഹത്തിലേക്കും, അവൻ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷയിലേക്കും ചുരുങ്ങുന്നതാണ് ആധുനിക കാലത്ത് നാം കാണുന്നത്.

ആധുനിക ഭാരതീയ ദർശനം

വേദങ്ങളിലും ഉപനിഷത്തുകളിലും തുടങ്ങി, നൂറ്റാണ്ടുകളോളം സന്യാസിമഠങ്ങളിലും ഗുഹകളിലും ഒതുങ്ങിനിന്ന ഭാരതീയ ചിന്ത, പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പെട്ടെന്ന് വലിയൊരു മാറ്റത്തിന് വിധേയമായി. ഇതിനെ ‘ഭാരതീയ നവോത്ഥാനം’ എന്ന് വിളിക്കാം.

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണവും പാശ്ചാത്യ വിദ്യാഭ്യാസവും നൽകിയ പുതിയ അറിവുകളും, ക്രിസ്തുമത മിഷനറിമാരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഭാരതീയരെ സ്വന്തം പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. പഴയ തത്വചിന്തകൾ പലപ്പോഴും “ഞാൻ എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടും?” അഥവാ വ്യക്തിപരമായ മോക്ഷം എന്നതിനായിരുന്നു പ്രാധാന്യം നൽകിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ആധുനിക ഭാരതീയ ദർശനം സമൂഹത്തിലേക്കാണ് നോക്കിയത്. “വിശക്കുന്നവന്റെ മുന്നിൽ വേദാന്തം പറഞ്ഞിട്ട് കാര്യമില്ല” എന്ന വലിയ തിരിച്ചറിവാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ചിന്തകരെ നയിച്ചത്. മാനവികതയും ആത്മീയതയും കൈകോർത്ത ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന ദാർശനികരെ നമുക്ക് പരിചയപ്പെടാം.

സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ

ആധുനിക ഭാരതത്തിന്റെ ദാർശനിക പിതാവ് എന്ന് വിവേകാനന്ദനെ വിശേഷിപ്പിക്കാം. ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസരുടെ ശിഷ്യനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ശങ്കരാചാര്യരുടെ അദ്വൈത ദർശനത്തിന് പുതിയൊരു മുഖം നൽകി. വേദാന്തം ഗുഹകളിലും കാടുകളിലും മാത്രം ഇരിക്കേണ്ട ഒന്നല്ല, മറിച്ച് അത് നിത്യജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കേണ്ടതാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. ഇതിനെയാണ് ‘പ്രായോഗിക വേദാന്തം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. “എല്ലാവരിലും കുടികൊള്ളുന്നത് ഒരേ ആത്മാവാണെങ്കിൽ, എന്തിന് നമ്മൾ മറ്റൊരാളെ വെറുക്കണം?” എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലളിതമായ ചോദ്യം.

വിവേകാനന്ദനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈശ്വരാരാധന എന്നാൽ മനുഷ്യസേവനമാണ്. “ജീവനെ സേവിക്കുന്നവൻ ശിവനെ സേവിക്കുന്നു” (ദരിദ്രനാരായണ സേവ) എന്ന് അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു. പാവപ്പെട്ടവനെ സഹായിക്കുന്നതാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോകുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ പൂജ. 1893-ലെ പ്രശസ്തമായ ഷിക്കാഗോ പ്രസംഗത്തിൽ, “വിവിധ നദികൾ ഒഴുകി അവസാനം ഒരേ സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ, എല്ലാ മതങ്ങളും ഒരേ സത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴികളാണ്” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് മതസഹിഷ്ണുതയുടെ വലിയൊരു പാഠം അദ്ദേഹം ലോകത്തിന് നൽകി.

ശ്രീനാരായണ ഗുരു

കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന, ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ വിപ്ലവകാരികളിലൊരാളാണ് ശ്രീനാരായണ ഗുരു. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ശേഷം അദ്വൈത ദർശനത്തെ ഇത്രയധികം സ്വാധീനശക്തിയുള്ളതാക്കി മാറ്റിയ മറ്റൊരു ആചാര്യനില്ല. പക്ഷെ ശങ്കരൻ ജ്ഞാനത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയപ്പോൾ, ഗുരു ധാർമ്മികതയ്ക്കും സാമൂഹിക സമത്വത്തിനുമാണ് പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.

എല്ലാ ജീവികളിലും ദൈവചൈതന്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, പിന്നെ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ ജാതിവ്യത്യാസം പാടില്ല എന്ന യുക്തിയിൽ നിന്നാണ് “ഒരു ജാതി ഒരു മതം ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്” എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വചനം ഉണ്ടായത്. മതങ്ങളുടെ ചടങ്ങുകൾക്കല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവശുദ്ധിക്കാണ് അദ്ദേഹം മുൻഗണന നൽകിയത്; “മതം ഏതായാലും മനുഷ്യൻ നന്നായാൽ മതി”. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനത്തിന്റെ കാതൽ ഇതാണ്: നമ്മൾ ചെയ്യുന്ന ഓരോ പ്രവൃത്തിയും നമുക്ക് മാത്രമല്ല, മറ്റുള്ളവർക്കും ഗുണം ചെയ്യുന്നതാകണം (“അവനവൻ ആത്മസുഖത്തിനാചരിക്കുന്നവ അപരന് സുഖത്തിനായി വരേണം”). ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ധാർമ്മികത.

മഹാത്മാ ഗാന്ധി

ഗാന്ധിജിയെ നാം സാധാരണയായി ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് കാണുന്നത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം ദാർശനിക മൂല്യങ്ങളിൽ കെട്ടിപ്പടുത്തതായിരുന്നു. ഗാന്ധിജിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ‘സത്യം’ എന്നത് ദൈവമാണ്. “ദൈവം സത്യമാണ്” എന്ന് പറയുന്നതിനേക്കാൾ “സത്യം ദൈവമാണ്” എന്ന് പറയാനാണ് അദ്ദേഹം ഇഷ്ടപ്പെട്ടത്.

ആ സത്യത്തിലേക്ക് എത്താനുള്ള ഏക വഴിയാണ് ‘അഹിംസ’. അഹിംസ എന്നാൽ ആരെയും കൊല്ലാതിരിക്കുക എന്ന് മാത്രമല്ല, മനസ്സുകൊണ്ട് പോലും ആരെയും വെറുക്കാതിരിക്കുക എന്നാണ് അർത്ഥം. തിന്മയ്ക്കെതിരെ പോരാടാൻ അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയ ‘സത്യാഗ്രഹം’ എന്ന ആയുധം, എതിരാളിയെ വേദനിപ്പിക്കാതെ, സ്വയം കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹിച്ചുകൊണ്ട് എതിരാളിയുടെ മനസ്സ് മാറ്റുന്ന രീതിയാണ്. സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ വ്യക്തിക്കും നീതി ഉറപ്പാക്കുന്ന ‘സർവ്വോദയം’ (എല്ലാവരുടെയും ഉദയം) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വപ്നം.

ശ്രീ അരവിന്ദൻ

തീവ്രദേശീയവാദിയായ സ്വാതന്ത്ര്യസമര പോരാളിയിൽ നിന്ന് ഋഷിവര്യനായി മാറിയ വ്യക്തിയാണ് ശ്രീ അരവിന്ദൻ. ഭാരതീയ യോഗശാസ്ത്രത്തെയും പാശ്ചാത്യ പരിണാമ സിദ്ധാന്തത്തെയും അദ്ദേഹം അത്ഭുതകരമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. സാധാരണ യോഗികൾ മോക്ഷം കിട്ടാൻ വേണ്ടി ലോകത്തെ ഉപേക്ഷിക്കാറാണ് പതിവ്. എന്നാൽ അരവിന്ദൻ പറഞ്ഞത് ലോകത്തെ ഉപേക്ഷിക്കരുത് എന്നാണ്. പകരം, ദിവ്യശക്തിയെ താഴേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന്, ഈ ലോകത്തെയും ശരീരത്തെയും ദൈവീകമാക്കി മാറ്റണം (പൂർണ്ണ യോഗ).

ഡാർവിന്റെ പരിണാമ സിദ്ധാന്തം മനുഷ്യനിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല എന്ന് അരവിന്ദൻ വിശ്വസിച്ചു. കുരങ്ങിൽ നിന്ന് മനുഷ്യൻ ഉണ്ടായതുപോലെ, മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് ‘അതിമാനുഷൻ’ എന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് നാം ഇനിയും വളരേണ്ടതുണ്ട്. മനസ്സിനും മുകളിലുള്ള ‘അതിമനസ്സ്’ എന്ന ബോധതലത്തിലേക്ക് മനുഷ്യൻ ഉയരുമ്പോഴാണ് അത് സാധ്യമാകുക.

ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ

ഇതുവരെ കണ്ട ചിന്തകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഭാരതീയ തത്വചിന്തയിലെ അസമത്വങ്ങളെ നിശിതമായി വിമർശിച്ച ചിന്തകനാണ് അംബേദ്കർ. മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണാത്ത, ചാതുർവർണ്യത്തെയും ജാതിവ്യവസ്ഥയെയും ന്യായീകരിക്കുന്ന വേദങ്ങളെയും സ്മൃതികളെയും അദ്ദേഹം തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.

സമത്വത്തിലും യുക്തിയിലും അധിഷ്ഠിതമായ ബുദ്ധമതത്തെ അദ്ദേഹം പുനരാവിഷ്കരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബുദ്ധമതം പരമ്പരാഗത ബുദ്ധമതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സാമൂഹിക നീതിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതാണ്. “സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം” എന്നീ മൂന്ന് തത്വങ്ങൾ താൻ കടമെടുത്തത് ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിൽ നിന്നല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ഗുരുവായ ബുദ്ധനിൽ നിന്നാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം

ചുരുക്കത്തിൽ, ആധുനിക ഭാരതീയ ദർശനം ലോകത്തിന് നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ സന്ദേശം മാനവികതയാണ്. ദൈവത്തെ തേടി ആകാശത്തേക്ക് നോക്കുന്നതിന് പകരം, സഹജീവികളിലേക്ക് നോക്കാൻ അത് മനുഷ്യനെ പഠിപ്പിച്ചു. വിവേകാനന്ദന്റെ ധീരതയും, നാരായണഗുരുവിന്റെ സമത്വദർശനവും, ഗാന്ധിജിയുടെ അഹിംസയും, അംബേദ്കറുടെ നീതിബോധവും, അരവിന്ദന്റെ ദീർഘവീക്ഷണവും ചേർന്നുനിൽക്കുന്നതാണ് ആധുനിക ഭാരതത്തിന്റെ ചിന്താധാര.

ദ്രാവിഡ, ദളിത് ചിന്തകൾ

ഭാരതീയ തത്വചിന്തയുടെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും വേദാന്തത്തിനും ബ്രാഹ്മണിക ചിന്തകൾക്കുമാണ് അമിത പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇതിന് സമാന്തരമായി, തികച്ചും വ്യത്യസ്തവും മാനവികവുമായ ഒരു ദാർശനിക ധാര ദക്ഷിണേന്ത്യയിലും, പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലും നിലനിന്നിരുന്നു. ഇതിനെ ശ്രമണ പാരമ്പര്യങ്ങളോടും ലോകായത ചിന്തകളോടും ചേർത്തു വായിക്കാം.

തിരുക്കുറൾ: ദ്രാവിഡ നീതിശാസ്ത്രം 

തിരുവള്ളുവർ രചിച്ച തിരുക്കുറൾ കേവലമൊരു സാഹിത്യകൃതിയല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യജീവിതത്തെ സമഗ്രമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്ന ഒരു ദാർശനിക ഗ്രന്ഥമാണ്. ‘ഉലകപ്പൊതുമറ’ (ലോകവേദം) എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. കാരണം, ഇത് ഏതെങ്കിലും മതത്തെയോ ദൈവത്തെയോ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നില്ല. മതേതരമായ ഒരു ധാർമ്മികതയാണ് ഇതിന്റെ കാതൽ. ഇതിന്റെ ഘടന പുരുഷാർത്ഥങ്ങളോട് സാമ്യമുള്ളതാണെങ്കിലും ഉള്ളടക്കത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. 

അറം (ധർമ്മം): ഇവിടെ ധർമ്മം എന്നത് വേദങ്ങളിലെ യാഗങ്ങളോ വർണ്ണാശ്രമ ധർമ്മങ്ങളോ അല്ല. മറിച്ച്, ഗാർഹിക ജീവിതത്തിലും സാമൂഹിക ജീവിതത്തിലും പുലർത്തേണ്ട ശുദ്ധമായ മനഃസാക്ഷിയാണ്. “മനസ്സിൽ കുറ്റബോധമില്ലാതിരിക്കുക (മനത്തുക്കൺ മാശിലൻ ആതൽ) എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം” എന്ന് വള്ളുവർ വിധിക്കുന്നു. 

പൊരുൾ (അർത്ഥം): രാഷ്ട്രീയം, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഭരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രായോഗിക ചിന്തകൾ. കൗടില്യന്റെ അർത്ഥശാസ്ത്രത്തോട് ഇതിന് സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും, രാജാവ് ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കരുത് എന്ന കാര്യത്തിൽ വള്ളുവർക്ക് നിർബന്ധമുണ്ട്. “അളന്നുതിട്ടപ്പെടുത്തിയ സമ്പത്തിനേക്കാൾ വലുതാണ്, ദയ എന്ന അളക്കാനാവാത്ത സമ്പത്ത്”. 

ഇൻപം (കാമം): ആൺ-പെൺ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചും പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും ഇതിൽ തുറന്നു ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. സദാചാരത്തിന്റെ പേരിൽ ലൈംഗികതയെ ഒളിച്ചുവെക്കുന്ന രീതിയല്ല ഇതിലുള്ളത്.

സിദ്ധ പാരമ്പര്യം: കലാപകാരികളായ യോഗികൾ 

ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ദാർശനിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിപ്ലവകാരികളാണ് സിദ്ധന്മാർ. അഗസ്ത്യൻ, തിരുമൂലർ, ശിവവാക്യർ, പാമ്പാട്ടി സിദ്ധർ തുടങ്ങിയവർ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 

വേദവിരുദ്ധത: വേദങ്ങളെയോ, വിഗ്രഹങ്ങളെയോ, ജാതിവ്യവസ്ഥയെയോ ഇവർ അംഗീകരിച്ചില്ല. “നട്ട കല്ല് ദൈവമെന്ന് ചൊല്ലി നിങ്ങൾ പൂജിക്കുന്നു, നട്ട കല്ല് സംസാരിക്കുമോ?” എന്ന ശിവവാക്യരുടെ ചോദ്യം ഭക്തിപ്രസ്ഥാനത്തിലെ വിഗ്രഹാരാധനയ്ക്കെതിരെയുള്ള വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. 

ശരീരമാണ് ക്ഷേത്രം: ആത്മാവിനെ തേടി പുറത്തുപോകേണ്ടതില്ലെന്നും, ശരീരം തന്നെയാണ് സത്യത്തെ അറിയാനുള്ള ഉപാധിയെന്നും ഇവർ വിശ്വസിച്ചു. വൈദ്യശാസ്ത്രവും (സിദ്ധവൈദ്യം) യോഗയും ഇവർ ദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി.

പ്രാചീന ദളിത് ചിന്തകൾ 

ഇന്ത്യയിലെ ദളിത് ചിന്ത എന്നത് ആധുനിക കാലത്ത് ഉണ്ടായതല്ല. ചാർവാക ദർശനത്തിന്റെ ഭൗതികവാദവും, ബൗദ്ധ ദർശനത്തിന്റെ സമത്വവാദവും നൂറ്റാണ്ടുകളായി അടിത്തട്ടിലുള്ള ജനതയുടെ ജീവിതദർശനമായിരുന്നു. 

അധ്വാനത്തിന്റെ ദർശനം: വേദാന്തം ലോകത്തെ ‘മായ’ (മിഥ്യ) എന്ന് വിളിച്ചപ്പോൾ, മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്ന ദളിത് ജനതയ്ക്ക് ലോകം മായയായിരുന്നില്ല. പ്രകൃതിയുമായുള്ള വേർപെടുത്താനാവാത്ത ബന്ധവും, അധ്വാനത്തിന്റെ മഹത്വവുമാണ് ഇവരുടെ ദർശനത്തിന്റെ അടിത്തറ. 

പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചനും, അയോത്തി ദാസ് പണ്ഡിതരും: ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ പാരമ്പര്യത്തെ വീണ്ടെടുത്തവരാണിവർ. “കാണാത്ത ദൈവത്തേക്കാൾ പ്രധാനം കാണുന്ന മനുഷ്യനും അവന്റെ വിശപ്പുമാണ്” എന്നതായിരുന്നു ഇവരുടെ പക്ഷം. ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്താതെ പോയ അടിമകളുടെ നിലവിളികളും അനുഭവങ്ങളുമാണ് യഥാർത്ഥ ചരിത്രമെന്ന് ഇവർ വാദിച്ചു.

തർക്കശാസ്ത്രവും ചിന്താരീതികളും

തത്വചിന്തയുടെ നട്ടെല്ല് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്നത് തർക്കശാസ്ത്രം അഥവാ യുക്തിശാസ്ത്രത്തെയാണ് (Logic). “ശരിയായ ചിന്തയുടെ നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പഠനം” എന്നാണ് ഇതിനെ നിർവ്വചിക്കുന്നത്. ഒരു കെട്ടിടം പണിയാൻ ‘തൂക്കക്കട്ട’ എത്രത്തോളം അനിവാര്യമാണോ, അത്രത്തോളം അനിവാര്യമാണ് അറിവിന്റെ നിർമ്മിതിയിൽ യുക്തി. വികാരങ്ങളെയും മുൻവിധികളെയും മാറ്റിനിർത്തി, തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴി വെട്ടുന്നത് യുക്തിശാസ്ത്രമാണ്. ഇതിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് കാര്യങ്ങളാണ് പരിശോധിക്കുന്നത്: ഒന്ന്, നമ്മുടെ വാദങ്ങൾക്കുള്ള ഘടനാപരമായ കൃത്യത. രണ്ട്, ആ വാദങ്ങൾക്കുള്ളിലെ സത്യം.

വാദങ്ങളുടെ ഘടന: യുക്തിശാസ്ത്രത്തിൽ ഓരോ ചിന്തയും ഒരു ‘വാദം’ ആണ്. ഒരു വാദത്തിന് രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ടാകും:

1. ആധാരവാക്യങ്ങൾ (Premises): നിഗമനത്തിലേക്ക് എത്താൻ നമ്മളെ സഹായിക്കുന്ന തെളിവുകൾ അല്ലെങ്കിൽ കാരണങ്ങൾ.
2. നിഗമനം (Conclusion): ആധാരവാക്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്ന അന്തിമ വിധി.

ചിന്താരീതികൾ

യുക്തിചിന്ത പ്രധാനമായും രണ്ട് വിധത്തിലുണ്ട്: നിഗമന രീതിയും ആഗമന രീതിയും.

1. നിഗമന രീതി (Deductive Reasoning) 

ഇവിടെ സാമാന്യമായ ഒരു സത്യത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകമായ ഒരു സത്യത്തിലേക്ക് നാം എത്തിച്ചേരുന്നു. ഇതിനെ ‘അനിവാര്യമായ നിഗമനം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

• ഉദാഹരണം (സില്ലോജിസം):
  • ആധാരവാക്യം 1: എല്ലാ മനുഷ്യരും മരിക്കും (സാമാന്യ സത്യം).
  • ആധാരവാക്യം 2: സോക്രട്ടീസ് ഒരു മനുഷ്യനാണ് (പ്രത്യേക സത്യം).
  • നിഗമനം: അതിനാൽ, സോക്രട്ടീസ് മരിക്കും.
• വിശകലനം: ഇവിടെ നിഗമനം 100% ഉറപ്പാണ്. ആധാരവാക്യങ്ങൾ സത്യമാണെങ്കിൽ നിഗമനം സത്യമാകാതിരിക്കാൻ നിർവ്വാഹമില്ല. ഗണിതശാസ്ത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഈ രീതിയിലാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ പോരായ്മ, ഇതിൽ നിന്ന് നമുക്ക് ‘പുതിയ’ അറിവൊന്നും ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ്; ആധാരവാക്യങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സത്യത്തെ പുറത്തെടുക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്.

2. ആഗമന രീതി (Inductive Reasoning) 

പ്രത്യേകമായ പല ഉദാഹരണങ്ങളിൽ നിന്ന് സാമാന്യമായ ഒരു നിയമത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന രീതിയാണിത്. ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിത്തറ ഇതാണ്.

• ഉദാഹരണം:
  • നിരീക്ഷണം: ഇന്നലെ സൂര്യൻ കിഴക്കുദിച്ചു, ഇന്നും കിഴക്കുദിച്ചു, പണ്ട് രേഖപ്പെടുത്തിയ ചരിത്രത്തിലും കിഴക്കുദിച്ചു.
  • നിഗമനം: അതിനാൽ, സൂര്യൻ എപ്പോഴും കിഴക്കുദിക്കുന്നു.
• വിശകലനം: ഇവിടെ നിഗമനം ഒരു ‘ഉറപ്പ്’ അല്ല, മറിച്ച് ഒരു ‘സാധ്യത’ മാത്രമാണ്. “ആഗമന രീതിയുടെ പ്രശ്നം” എന്ന് ഡേവിഡ് ഹ്യൂം ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ആയിരം വെള്ളയരയന്നങ്ങളെ കണ്ടതുകൊണ്ട് “എല്ലാ അരയന്നങ്ങളും വെളുത്തതാണ്” എന്ന് സിദ്ധാന്തമുണ്ടാക്കിയാൽ, നാളെ കറുത്ത ഒരു അരയന്നത്തെ കാണുന്നതോടെ ആ സിദ്ധാന്തം പൊളിയും. എങ്കിലും, ശാസ്ത്രീയ കണ്ടുപിടുത്തങ്ങൾക്ക് ഈ രീതി കൂടിയേ തീരൂ.

ഇന്ത്യൻ തർക്കശാസ്ത്രം: ന്യായ ദർശനം

പാശ്ചാത്യ യുക്തിചിന്ത അരിസ്റ്റോട്ടിലിയൻ സില്ലോജിസത്തെ (3 ഘട്ടങ്ങൾ) ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ, ഭാരതീയ ന്യായ ദർശനം കൂടുതൽ സമഗ്രമായ 5 ഘട്ടങ്ങളുള്ള (പഞ്ചാവയവ വാക്യം) അനുമാന രീതിയാണ് ആവിഷ്കരിച്ചത്.

1. പ്രതിജ്ഞ (നമ്മൾ തെളിയിക്കാൻ പോകുന്ന കാര്യം): പർവ്വതത്തിൽ തീ ഉണ്ട്.
2. ഹേതു (കാരണം): എന്തെന്നാൽ അവിടെ പുകയുണ്ട്.
3. ഉദാഹരണം (വ്യാപ്തി): അടുക്കളയിൽ പുകയുള്ളിടത്തെല്ലാം തീ ഉള്ളതുപോലെ. (ഇവിടെ സാമാന്യ നിയമവും ഉദാഹരണവും വരുന്നു).
4. ഉപനയം (പ്രയോഗം): അതുപോലെ പുകയുള്ളതാണ് ഈ പർവ്വതവും.
5. നിഗമനം (ഉറപ്പിക്കൽ): അതിനാൽ പർവ്വതത്തിൽ തീ ഉണ്ട്. ഈ രീതി കേവലം രൂപപരമായ (Formal) ശരി മാത്രമല്ല, വസ്തുതാപരമായ (Material) സത്യം കൂടി ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.

യുക്തിഭംഗങ്ങൾ (Logical Fallacies) 

ചിന്തയിൽ വരുന്ന പിശകുകളെയാണ് യുക്തിഭംഗങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നത് വഞ്ചിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ അനിവാര്യമാണ്.

1. വ്യക്തിഹത്യ: വാദത്തെയല്ല, വാദിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ ആക്രമിക്കുന്ന രീതി. “അയാളുടെ വാദം തെറ്റാണ്, കാരണം അയാൾ മദ്യപാനിയാണ്” എന്ന് പറയുന്നത് യുക്തിക്ക് നിരക്കുന്നതല്ല.
2. വൈക്കോൽ മനുഷ്യൻ: എതിരാളിയുടെ വാദത്തെ ദുർബലമായ രീതിയിൽ വളച്ചൊടിച്ച് (വൈക്കോൽ പാവയെപ്പോലെ) അതിനെ ആക്രമിച്ചു കീഴ്പ്പെടുത്തുന്ന തന്ത്രം.
3. അധികാരത്തിന്റെ ബലം : തെളിവുകൾക്ക് പകരം, പ്രശസ്തനായ ഒരാൾ പറഞ്ഞു എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരു കാര്യം സത്യമാണെന്ന് വാദിക്കുന്നത്.
4. ചാക്രിക വാദം: തെളിയിക്കേണ്ട കാര്യത്തെത്തന്നെ തെളിവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി. “ദൈവം ഉണ്ട്, കാരണം മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ അങ്ങനെ പറയുന്നു. മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ സത്യമാണ്, കാരണം അത് ദൈവം എഴുതിയതാണ്.”
5. തെറ്റായ ദ്വന്ദ്വം : സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു പ്രശ്നത്തിന് രണ്ട് ഉത്തരങ്ങൾ മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കൽ. “ഒന്നുകിൽ നിങ്ങൾ എന്റെ കൂടെ, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ എന്റെ ശത്രു.” (ഇടയിൽ നിൽക്കാനുള്ള സാധ്യതയെ ഇത് റദ്ദാക്കുന്നു).

അതിഭൗതികശാസ്ത്രം 

തത്വചിന്തയുടെ ‘കിരീടം’ എന്നും ‘പ്രഥമ തത്വചിന്ത’ എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ശാഖയാണിത്. ഭൗതികശാസ്ത്രം ദ്രവ്യത്തെക്കുറിച്ചും ഊർജ്ജത്തെക്കുറിച്ചും പ്രപഞ്ചത്തിലെ നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ചും പഠിക്കുമ്പോൾ, അതിഭൗതികശാസ്ത്രം (Metaphysics)  ആ നിയമങ്ങൾക്കും ഭൗതികതയ്ക്കുമപ്പുറമുള്ള പരമമായ സത്തയെക്കുറിച്ചാണ്  അന്വേഷിക്കുന്നത്.

ഈ പദത്തിന്റെ ഉത്ഭവം രസകരമാണ്. അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ ക്രോഡീകരിച്ച അൻഡ്രോണിക്കസ്, ഭൗതികശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകങ്ങൾക്ക് ശേഷം വെച്ച പുസ്തകങ്ങളെ ‘മെറ്റാ ഫിസിക്സ്’ (ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന് ശേഷം വന്നത്) എന്ന് വിളിച്ചു. കാലക്രമേണ, ഭൗതികതയ്ക്ക് അതീതമായ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം എന്ന അർത്ഥം ഈ പദത്തിന് കൈവന്നു.

അതിഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ

 ശാസ്ത്രം “എങ്ങനെ?” എന്ന് ചോദിക്കുമ്പോൾ, അതിഭൗതികശാസ്ത്രം “എന്തുകൊണ്ട്?”, “എന്ത്?” എന്ന് ചോദിക്കുന്നു.

• ഈ ലോകം സത്യമാണോ അതോ വെറുമൊരു തോന്നലാണോ?
• മാറ്റമില്ലാത്തതായി എന്തെങ്കിലും ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലുണ്ടോ?
• ദൈവം ഉണ്ടോ?
• മനസ്സും ശരീരവും ഒന്നാണോ?

ഈ ശാഖയെ പ്രധാനമായും മൂന്നായി തിരിക്കാം:

1. ഓന്റോളജി (സത്താമീമാംസ)

അതിഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന്റെ കാതലായ ഭാഗമാണിത്. ‘അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം’ ആണിത്.

• ഉള്ളതും ഇല്ലാത്തതും: ഒരു വസ്തു ‘ഉണ്ട്’ എന്ന് പറയുമ്പോൾ എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്? ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു ‘കല്ല്’ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നതുപോലെയണോ ‘ദൈവം’ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നത്? അല്ലെങ്കിൽ ‘ഏഴ്’ എന്ന സംഖ്യ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നത്? (കല്ല് ഭൗതികമാണ്, ദൈവം അഭൗതികമാണ്, സംഖ്യ ഒരു ആശയമാണ്).
• ദ്രവ്യം: മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിലും മാറാതെ നിൽക്കുന്ന ഒന്നിനെയാണ് ദ്രവ്യം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു മേശയ്ക്ക് പഴക്കം വരാം, നിറം മങ്ങാം. എങ്കിലും അത് ‘മേശ’യായി തുടരുന്നു. ആ നിലനിൽപ്പിന് ആധാരമായതാണ് ദ്രവ്യം.
• സാമാന്യവും വിശേഷവും: ഇത് ഓന്റോളജിയിലെ വലിയൊരു തർക്കമാണ്.
  • റിയലിസം (പ്ലേറ്റോ): ലോകത്തുള്ള എല്ലാ പശുക്കൾക്കും പൊതുവായ ‘പശുത്വം’ എന്നൊരു പൊതുഗുണമുണ്ട്. ഈ പശുത്വം യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ്.
  • നോമിനലിസം: പശുത്വം എന്നൊന്നില്ല. ഓരോ പശുവും വേറെ വേറെയാണ്. സൗകര്യത്തിന് വേണ്ടി നമ്മൾ അവയ്ക്ക് ‘പശു’ എന്ന് പേരിട്ടു എന്ന് മാത്രം.

2. കോസ്മോളജി (പ്രപഞ്ചവിജ്ഞാനീയം)

പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, ഘടന, വികാസം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ദാർശനിക പഠനമാണിത്.

• ഉത്ഭവം: പ്രപഞ്ചം തനിയെ ഉണ്ടായതാണോ, അതോ ബുദ്ധിമാനായ ഒരു ശില്പി (ദൈവം) ഇതിനെ നിർമ്മിച്ചതാണോ?
• ലക്ഷ്യം: ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന് ഒരു ലക്ഷ്യമുണ്ടോ? അതോ യാതൊരു ലക്ഷ്യവുമില്ലാതെ അന്ധമായി ചലിക്കുന്ന യന്ത്രമാണോ പ്രപഞ്ചം?

3. യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തങ്ങൾ

പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകം എത്ര എണ്ണമുണ്ട് എന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ദർശനങ്ങളെ തരംതിരിക്കാം:

A. ഏകവാദം: പ്രപഞ്ചത്തിന് ഒരേയൊരു അടിസ്ഥാന ഘടകമേ ഉള്ളൂ. എല്ലാം ആ ഒന്നിന്റെ പല രൂപങ്ങളാണ്.

• അദ്വൈതം (ശങ്കരാചാര്യർ): ‘ബ്രഹ്മം’ മാത്രമാണ് സത്യം. ലോകം മിഥ്യയാണ്.
• സ്പിനോസയുടെ ദർശനം: “ദൈവം അഥവാ പ്രകൃതി” എന്ന ഒരൊറ്റ ദ്രവ്യം മാത്രമേയുള്ളൂ. മനസ്സും ശരീരവും അതിന്റെ രണ്ട് ഗുണങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
• ഭൗതികവാദം: ഭൗതികമായ ദ്രവ്യം മാത്രമാണ് ഏകസത്യം. മനസ്സ് എന്നത് തലച്ചോറിന്റെ പ്രവർത്തനം മാത്രമാണ് (ചാർവാകർ, മാർക്സിസം).
• ആശയവാദം: മനസ്സ് അല്ലെങ്കിൽ ബോധം മാത്രമാണ് ഏകസത്യം. ഭൗതികലോകം മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയാണ് (പ്ലേറ്റോ, ബെർക്ക്‌ലി, ഹെഗൽ).

B. ദ്വൈതവാദം: പ്രപഞ്ചം പരസ്പരം ബന്ധമില്ലാത്ത രണ്ട് അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതാണ്.

• സാംഖ്യ ദർശനം: പ്രകൃതി, പുരുഷൻ എന്നിവയാണവ.
• കാർട്ടീഷ്യൻ ദ്വൈതം (ഡെക്കാർത്ത്): ശരീരം (സ്ഥലമുള്ള വസ്തു), മനസ്സ് (ചിന്തിക്കുന്ന വസ്തു). ഇവ രണ്ടും രണ്ടാണ്.

C. ബഹുത്വവാദം: പ്രപഞ്ചം അനേകം ഘടകങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതാണ്. ഒരൊറ്റ സത്യത്തിലേക്ക് ഇതിനെ ചുരുക്കാൻ കഴിയില്ല.

• ജൈന ദർശനം: അനന്തമായ ജീവാത്മാക്കളും അനന്തമായ ഭൗതിക കണങ്ങളും ചേർന്നതാണ് ലോകം.
• ലൈബ്നിസിന്റെ മൊണാഡുകൾ: പ്രപഞ്ചം ‘മൊണാഡുകൾ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന എണ്ണമറ്റ ചൈതന്യ ബിന്ദുക്കൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതാണ്.

4. സ്ഥലവും കാലവും 

അതിഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയമാണിത്.

• കേവലവാദം (ന്യൂട്ടൺ): സ്ഥലവും കാലവും ഒരു വലിയ പാത്രം പോലെയാണ്. അതിനുള്ളിലാണ് ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ഇരിക്കുന്നത്. ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ വസ്തുക്കളെല്ലാം നശിച്ചാലും, ആ ‘ശൂന്യമായ സ്ഥലം’ അവിടെത്തന്നെയുണ്ടാകും.
• ആപേക്ഷികവാദം (ലൈബ്നിസ്): സ്ഥലം എന്നത് വസ്തുക്കൾ തമ്മിലുള്ള അകലമാണ്. വസ്തുക്കൾ ഇല്ലെങ്കിൽ പിന്നെ സ്ഥലമില്ല. അച്ഛനും മകനും ഉണ്ടെങ്കിലേ ‘അച്ഛൻ’ എന്ന പദവി ഉണ്ടാകൂ എന്നത് പോലെ, വസ്തുക്കൾ ഉണ്ടെങ്കിലേ സ്ഥലവും കാലവും ഉണ്ടാകൂ.
• മാറുന്ന കാഴ്ചപ്പാട് (കാന്റ്): സ്ഥലം എന്നത് പുറത്തുള്ള ഒരു സാധനമല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ ഒരു ഘടനയാണ്. നമ്മൾ എന്തിനെ നോക്കിയാലും സ്ഥലത്തിലും കാലത്തിലും മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ. നമ്മൾ നീലക്കണ്ണട വെച്ചാൽ എല്ലാം നീലയായി കാണുന്നത് പോലെയാണിത്.

5. കാര്യകാരണ ബന്ധവും സ്വതന്ത്ര ഇച്ഛയും

• നിയതിവാദം (Determinism): ഓരോ സംഭവത്തിനും കൃത്യമായ കാരണമുണ്ട്. ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയാണ് നാളത്തെ അവസ്ഥയെ തീരുമാനിക്കുന്നത്. അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, മനുഷ്യന് ‘സ്വതന്ത്ര ഇച്ഛ’ ഉണ്ടോ? അതോ നമ്മൾ വെറും പാവകളാണോ?
• സ്വതന്ത്ര ഇച്ഛ: മനുഷ്യന് തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. നമ്മുടെ വിധി നമ്മൾ തന്നെയാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ധാർമ്മികത നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ മനുഷ്യന് സ്വാതന്ത്ര്യം കൂടിയേ തീരൂ എന്ന് കാന്റ് വാദിച്ചു.

ഉപസംഹാരം 

കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയാത്തവയെ ബുദ്ധികൊണ്ട് കാണാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ശാസ്ത്രമാണ് അതിഭൗതികശാസ്ത്രം. ഉത്തരം കിട്ടില്ലെന്ന് ഉറപ്പുള്ളപ്പോഴും, ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ ത്വരയാണ് ഇതിൽ കാണുന്നത്.

ജ്ഞാനശാസ്ത്രം

തത്വചിന്തയിലെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ചോദ്യം “എന്താണ് സത്യം?” എന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ ആധുനിക തത്വചിന്തയിൽ ചോദ്യം മാറി: “നമുക്ക് സത്യം അറിയാൻ കഴിയുമോ? ഇല്ലെങ്കിൽ നമ്മുടെ അറിവിന്റെ പരിധിയെന്താണ്?“ ഈ അന്വേഷണമാണ് ജ്ഞാനശാസ്ത്രം അഥവാ എപ്പിസ്റ്റമോളജി.

‘എപിസ്റ്റീം’ (Episteme – അറിവ്/വിജ്ഞാനം), ‘ലോഗോസ്’ (Logos – പഠനം/ശാസ്ത്രം) എന്നീ ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പദം രൂപപ്പെട്ടത്. അഭിപ്രായങ്ങളും യഥാർത്ഥ അറിവും തമ്മിലുള്ള വേർതിരിവാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. “എനിക്ക് തോന്നി” എന്ന് പറയുന്നതും “എനിക്ക് അറിയാം” എന്ന് പറയുന്നതും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.

1. എന്താണ് അറിവ്? 

തത്വചിന്തയിൽ അറിവിനെ നിർവ്വചിക്കുന്നത് “ന്യായീകരിക്കപ്പെട്ട സത്യവിശ്വാസം” (Justified True Belief) എന്നാണ്. പ്ലേറ്റോയുടെ ‘തീറ്റീറ്റസ്’ എന്ന സംവാദത്തിലാണ് ഈ ആശയം ആദ്യം വരുന്നത്. ഒരാൾക്ക് “അറിവുണ്ട്” എന്ന് പറയണമെങ്കിൽ മൂന്ന് ഉപാധികൾ പാലിക്കണം:

1. വിശ്വാസം: അറിവ് എന്നത് ആദ്യം ഒരു വിശ്വാസമായിരിക്കണം. “ഭൂമി ഉരുണ്ടതാണ്” എന്ന് എനിക്കറിയാം, പക്ഷെ ഞാനതിൽ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല എന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല.
2. സത്യം: വിശ്വസിക്കുന്ന കാര്യം വസ്തുതാപരമായി സത്യമായിരിക്കണം. “ഭൂമി പരന്നതാണ്” എന്ന് ഒരാൾക്ക് വിശ്വസിക്കാം, പക്ഷെ അത് അറിവാകില്ല, കാരണം അത് സത്യമല്ല. (കള്ളത്തിൽ വിശ്വസിക്കാം, പക്ഷെ കള്ളത്തെ അറിയാൻ കഴിയില്ല).
3. ന്യായീകരണം: വിശ്വസിക്കുന്ന കാര്യം സത്യമായാൽ മാത്രം പോരാ, അത് സത്യമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ തക്കതായ തെളിവുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം.
   • ഉദാഹരണം: ലോട്ടറി എടുക്കുന്ന ഒരാൾ “എനിക്ക് ലോട്ടറി അടിക്കും” എന്ന് വെറുതെ വിശ്വസിക്കുന്നു. അയാൾക്ക് ലോട്ടറി അടിച്ചു എന്ന് കരുതുക. എങ്കിലും അയാൾക്ക് ലോട്ടറി അടിക്കുമെന്ന് “അറിയാമായിരുന്നു” എന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല. കാരണം അതൊരു ഊഹം മാത്രമായിരുന്നു; അതിന് ന്യായീകരണമില്ല.

(ശ്രദ്ധിക്കുക: 1963-ൽ എഡ്മണ്ട് ഗെറ്റിയർ എന്ന ചിന്തകൻ “ന്യായീകരിക്കപ്പെട്ട സത്യവിശ്വാസം” സിദ്ധാന്തത്തിന് ചില പോരായ്മകളുണ്ടെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇതിനെ ‘ഗെറ്റിയർ പ്രശ്നം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭാഗ്യം കൊണ്ട് സത്യമാകുന്ന വിശ്വാസങ്ങൾ അറിവാകില്ല എന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു).

2. അറിവിന്റെ ഉറവിടങ്ങൾ

അറിവ് എവിടെ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്? ഇതിനെച്ചൊല്ലി പാശ്ചാത്യ തത്വചിന്തയിൽ വലിയ യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്.

• A. യുക്തിവാദം: യഥാർത്ഥ അറിവ് ലഭിക്കുന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെയല്ല, മറിച്ച് ‘ബുദ്ധി’യിലൂടെയാണ്. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നമ്മളെ ചതിക്കാം (വെള്ളത്തിലിട്ട വടി വളഞ്ഞതായി തോന്നുന്നത് ഉദാഹരണം).
  • അനുഭവപൂർവ്വ അറിവ്: അനുഭവങ്ങളുടെ സഹായമില്ലാതെ ബുദ്ധിക്ക് സ്വയം കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്ന അറിവുകളാണിവ.
  • ഉദാഹരണം: ഗണിതശാസ്ത്രം. “രണ്ടും രണ്ടും ചേർന്നാൽ നാലാകും” അല്ലെങ്കിൽ “എല്ലാ ത്രികോണങ്ങൾക്കും മൂന്ന് വശങ്ങളുണ്ട്”. ഇത് പഠിക്കാൻ ലോകത്തുള്ള എല്ലാ ത്രികോണങ്ങളെയും പോയി നോക്കേണ്ട കാര്യമില്ല.
  • പ്രമുഖർ: റെനെ ദെക്കാർത്ത്, സ്പിനോസ, ലൈബ്നിസ്.
• B. അനുഭവവാദം: ബുദ്ധിക്ക് തനിയെ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. എല്ലാ അറിവും അനുഭവത്തിലൂടെ മാത്രമേ വരൂ.
  • ടാബുല റാസ (Tabula Rasa): ജോൺ ലോക്കിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ് ‘എഴുതപ്പെടാത്ത വെറും കടലാസ്’ പോലെയാണ്. പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളാണ് അതിൽ അറിവ് എഴുതുന്നത്.
  • അനുഭവാനന്തര അറിവ്: നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ മാത്രം കിട്ടുന്ന അറിവ്. “തീയ്ക്ക് ചൂടുണ്ട്”, “മഞ്ഞുകട്ട തണുത്തതാണ്” തുടങ്ങിയവ.
  • പ്രമുഖർ: ജോൺ ലോക്ക്, ജോർജ്ജ് ബെർക്ക്‌ലി, ഡേവിഡ് ഹ്യൂം.
• C. സമന്വയം: ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ് ഈ രണ്ട് വാദങ്ങളെയും യോജിപ്പിച്ചു. “ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അറിവിനുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ നൽകുന്നു; ബുദ്ധി അതിനെ പാകപ്പെടുത്തിയെടുക്കുന്നു.” കണ്ണിന് കാഴ്ചയുണ്ട് പക്ഷെ ചിന്തയില്ല, ബുദ്ധിക്ക് ചിന്തയുണ്ട് പക്ഷെ കാഴ്ചയില്ല. ഇവ രണ്ടും ചേരുമ്പോഴേ അറിവുണ്ടാകൂ.

3. ഭാരതീയ ജ്ഞാനശാസ്ത്രം: പ്രമാണങ്ങൾ

ഭാരതീയ ദർശനത്തിൽ അറിവ് നേടാനുള്ള വഴികളെ ‘പ്രമാണങ്ങൾ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. “പ്രമ” (യഥാർത്ഥ അറിവ്) നേടാനുള്ള ഉപകരണമാണ് പ്രമാണം. ആറ് പ്രധാന പ്രമാണങ്ങളാണുള്ളത്:

1. പ്രത്യക്ഷം: ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഷയങ്ങളുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന നേരിട്ടുള്ള അറിവ്. ചാർവാകർ ഈ ഒരു പ്രമാണത്തെ മാത്രമേ അംഗീകരിക്കുന്നുള്ളൂ.
2. അനുമാനം: അറിയാവുന്ന ഒരു കാര്യത്തിൽ നിന്ന് (ലിംഗം/അടയാളം), അറിയാത്ത കാര്യത്തിലേക്ക് (ലിംഗി) യുക്തിപൂർവ്വം എത്തിച്ചേരൽ.
   • ഉദാഹരണം: മലയിൽ പുക കാണുന്നു (അറിയാവുന്നത്); പുകയുള്ളിടത്തെല്ലാം തീയുണ്ട് (വ്യാപ്തി); അതിനാൽ മലയിൽ തീയുണ്ട് (അറിയാത്തത്). ബുദ്ധമതക്കാരും നയായികരും ഇതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നു.
3. ശബ്ദം: വിശ്വസിക്കാൻ കൊള്ളാവുന്ന ഒരാളുടെ (ആപ്തൻ) വാക്കുകൾ. വേദങ്ങളെ ‘ശബ്ദപ്രമാണം’ ആയിട്ടാണ് ആസ്തിക ദർശനങ്ങൾ കാണുന്നത്. ശാസ്ത്രപുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന് നാം നേടുന്ന അറിവും ഇതിൽപ്പെടും.
4. ഉപമാനം: സാദൃശ്യത്തിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന അറിവ്.
   • ഉദാഹരണം: കാട്ടുപശുവിനെ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരാളോട് “അത് നമ്മുടെ നാട്ടിലെ പശുവിനെപ്പോലെയിരിക്കും” എന്ന് പറയുന്നു. പിന്നീട് കാട്ടിൽ വെച്ച് അത്തരമൊരു മൃഗത്തെ കാണുമ്പോൾ, മുൻപ് കേട്ട സാദൃശ്യം വെച്ച് “ഇതാണ് കാട്ടുപശു” എന്ന് അയാൾ തിരിച്ചറിയുന്നു.
5. അർത്ഥാപത്തി: പരസ്പരവിരുദ്ധമെന്നു തോന്നുന്ന രണ്ട് കാര്യങ്ങളെ വിശദീകരിക്കാൻ നടത്തുന്ന അനിവാര്യമായ ഊഹം.
   • ഉദാഹരണം: “ദേവദത്തൻ പകൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കാറില്ല, പക്ഷെ അവൻ തടിച്ചുകൊഴുത്തിരിക്കുന്നു.” പകൽ കഴിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ മെലിയണം. പക്ഷെ തടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിനർത്ഥം “അവൻ രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നുണ്ട്” എന്നാണ്. ഈ അറിവ് നേരിട്ട് കണ്ടതല്ല, പക്ഷെ ഊഹിച്ചെടുക്കുന്നതാണ്.
6. അനുപലബ്ദി: ഒരു വസ്തു ഇല്ല എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നതും ഒരു അറിവാണ്.
   • ഉദാഹരണം: ഒരു മേശപ്പുറത്ത് നോക്കിയിട്ട് “ഇവിടെ പേനയില്ല” എന്ന് നാം മനസ്സിലാക്കുന്നു. ‘ഇല്ലായ്മ’യെ (അഭാവം) അറിയാനുള്ള വഴിയാണിത്.

4. സത്യത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ

ഒരു കാര്യം സത്യമാണോ എന്ന് എങ്ങനെ പരിശോധിക്കാം? ഇതിന് പ്രധാനമായും മൂന്ന് മാനദണ്ഡങ്ങളുണ്ട്:

• A. അനുരൂപ സിദ്ധാന്തം : ഏറ്റവും ലളിതമായ സിദ്ധാന്തം. നമ്മുടെ മനസ്സിലെ ആശയം പുറത്തുള്ള വസ്തുതയുമായി ഒത്തുപോകുമ്പോൾ അത് സത്യമാകുന്നു.
  • ഉദാഹരണം: “മഞ്ഞുകട്ട വെളുത്തതാണ്” എന്ന എന്റെ വാചകം സത്യമാകണമെങ്കിൽ, പുറത്തുള്ള മഞ്ഞുകട്ടയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ വെളുപ്പ് നിറം ഉണ്ടായിരിക്കണം.
• B. സാമഞ്ജസ്യ സിദ്ധാന്തം: നമ്മുടെ അറിവ്, നിലവിലുള്ള മറ്റ് അറിവുകളുമായി വൈരുദ്ധ്യമില്ലാതെ യോജിച്ചുപോകുമ്പോൾ അത് സത്യമാകുന്നു. ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലും നിയമവ്യവസ്ഥയിലും ഇതാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
  • ഉദാഹരണം: “2+2=5” എന്നത് തെറ്റാണ്, കാരണം അത് ഗണിതത്തിലെ മറ്റ് നിയമങ്ങളുമായി യോജിക്കുന്നില്ല.
• C. പ്രായോഗിക സിദ്ധാന്തം: വില്യം ജെയിംസ്, ജോൺ ഡ്യൂയി എന്നിവരുടെ സിദ്ധാന്തം. “സത്യം എന്നത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒന്നാണ്” (Truth is what works). ഒരു വിശ്വാസം ജീവിതത്തിൽ പ്രായോഗികമായ ഗുണം നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അതിനെ സത്യമായി കണക്കാക്കാം.
  • ഉദാഹരണം: ഒരു മരുന്നിന്റെ ശാസ്ത്രീയ വശം അറിയില്ലെങ്കിലും, അത് കഴിക്കുമ്പോൾ രോഗം മാറുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, “ആ മരുന്ന് നല്ലതാണ്” എന്നത് പ്രായോഗിക സത്യമാണ്.

5. സംശയവാദം

 ജ്ഞാനശാസ്ത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു നിലപാടാണിത്. “മനുഷ്യന് ഒന്നിനെക്കുറിച്ചും 100% ഉറപ്പുള്ള അറിവ് നേടാൻ കഴിയില്ല” എന്ന വാദമാണിത്. നമ്മുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ബുദ്ധിയും പരിമിതമായതുകൊണ്ട്, പരമമായ സത്യം നമുക്ക് അപ്രാപ്യമായിരിക്കും എന്ന് സംശയവാദികൾ (ഉദാ: പൈറോ, ഡേവിഡ് ഹ്യൂം) കരുതുന്നു.

ഉപസംഹാരം 

ജ്ഞാനശാസ്ത്രം കേവലമൊരു അക്കാദമിക് വ്യായാമമല്ല. വ്യാജവാർത്തകളുടെയും വിവരങ്ങളുടെ അതിപ്രസരത്തിന്റെയും ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, “യഥാർത്ഥ അറിവ് ഏതാണ്?” എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ ജ്ഞാനശാസ്ത്രം നൽകുന്ന ടൂളുകൾ നമ്മളെ സഹായിക്കുന്നു.

നീതിശാസ്ത്രം

തത്വചിന്തയിലെ ഏറ്റവും പ്രായോഗികമായ ശാഖയാണ് ധർമ്മശാസ്ത്രം അഥവാ നീതിശാസ്ത്രം (Ethics). ‘സ്വഭാവം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ശീലം’ എന്നർത്ഥമുള്ള ‘എത്തോസ്’ (Ethos) എന്ന ഗ്രീക്ക് പദത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം.

ശാസ്ത്രം “കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെയിരിക്കുന്നു” എന്ന് വിവരിക്കുമ്പോൾ, ധാർമ്മികശാസ്ത്രം “കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെയായിരിക്കണം” എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതിനെ ‘നോർമേറ്റീവ് സയൻസ്’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ധാർമ്മിക കർത്തൃത്വം

എല്ലാ ജീവികൾക്കും ധാർമ്മികത ബാധകമാണോ? അല്ല. ധാർമ്മികത ഉണ്ടാകാൻ ‘സ്വാതന്ത്ര്യം’ അനിവാര്യമാണ്. മൃഗങ്ങൾ പ്രകൃതിനിയമങ്ങൾക്കും സഹജവാസനകൾക്കും അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് അവയുടെ പ്രവൃത്തിയെ ‘ധാർമ്മികം’ എന്നോ ‘അധാർമ്മികം’ എന്നോ വിളിക്കില്ല. വിവേകബുദ്ധിയുള്ള, തെരഞ്ഞെടുക്കാൻ സ്വാതന്ത്ര്യമുള്ള മനുഷ്യന് മാത്രമേ ധാർമ്മിക കർത്തൃത്വം ഉള്ളൂ.

ധാർമ്മികതയുടെ മൂന്ന് തലങ്ങൾ

1. നോർമേറ്റീവ് എത്തിക്സ് (മാതൃകാ നീതിശാസ്ത്രം): ശരിയും തെറ്റും നിശ്ചയിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമങ്ങളും മാനദണ്ഡങ്ങളും രൂപീകരിക്കുന്ന ശാഖയാണിത്. “നാം എങ്ങനെ ജീവിക്കണം?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരമായി ഇത് സുവർണ്ണ നിയമങ്ങൾ നൽകുന്നു. (ഉദാ: “മറ്റുള്ളവർ നിങ്ങളോട് എങ്ങനെ പെരുമാറാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അങ്ങനെ നിങ്ങൾ അവരോട് പെരുമാറുക”).
2. മെറ്റാ എത്തിക്സ് (അധിനീതിശാസ്ത്രം): ഇതൊരു പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം പരിശോധനയാണ്. ധാർമ്മിക നിയമങ്ങളെയല്ല, മറിച്ച് ധാർമ്മിക പദങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തെയാണ് ഇത് പഠിക്കുന്നത്.
   • ചോദ്യങ്ങൾ: “നന്മ” എന്ന് പറഞ്ഞാൽ എന്താണ്? അത് വസ്തുനിഷ്ഠമായ ഒന്നാണോ, അതോ വെറും മാനസിക വികാരമാണോ? “കൊലപാതകം തെറ്റാണ്” എന്ന് പറയുമ്പോൾ അത് ഒരു സത്യപ്രസ്താവനയാണോ അതോ എന്റെ വെറുപ്പ് പ്രകടിപ്പിക്കുകയാണോ?
3. അപ്ലൈഡ് എത്തിക്സ് (പ്രായോഗിക നീതിശാസ്ത്രം): സിദ്ധാന്തങ്ങളെ നിത്യജീവിതത്തിലെ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങളിൽ പ്രയോഗിക്കുന്ന രീതി.
   • ഉദാഹരണങ്ങൾ: ബയോ എത്തിക്സ് (ഗർഭച്ഛിദ്രം, ദയാവധം), എൻവയൺമെന്റൽ എത്തിക്സ് (മൃഗാവകാശം, മലിനീകരണം), ബിസിനസ് എത്തിക്സ്.

പ്രധാന പാശ്ചാത്യ ധാർമ്മിക സിദ്ധാന്തങ്ങൾ

ശരിയും തെറ്റും എങ്ങനെ തീരുമാനിക്കാം എന്നതിന് പാശ്ചാത്യ ചിന്തകർ പ്രധാനമായും മൂന്ന് മാനദണ്ഡങ്ങളാണ് മുന്നോട്ടുവെച്ചത്:

A. ഫലവാദം (Teleology / Consequentialism) 

ഒരു പ്രവൃത്തിയുടെ ധാർമ്മികത നിശ്ചയിക്കുന്നത് അതിന്റെ ‘ഫലം’ ആണ്. ഫലം നല്ലതാണെങ്കിൽ പ്രവൃത്തിയും നല്ലതാണ്. “അവസാനം നന്നായാൽ എല്ലാം നന്നായി” എന്നതാണ് ഇവരുടെ നയം.

• പ്രയോജനവാദം (Utilitarianism): ജെറമി ബെന്താം, ജെ.എസ്. മിൽ എന്നിവരാണ് ഇതിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കൾ.
  • തത്വം: “ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾക്ക്, ഏറ്റവും കൂടുതൽ സന്തോഷം (Greatest Happiness of the Greatest Number).”
  • വിശകലനം: 5 പേരെ രക്ഷിക്കാൻ ഒരാളെ കൊല്ലേണ്ടി വന്നാൽ, അത് ശരിയാണെന്ന് ഇവർ വാദിക്കും. കാരണം 5 പേരുടെ സന്തോഷമാണ് ഒരാളുടെ സന്തോഷത്തേക്കാൾ വലുത്. (ഇതിനെ ട്രോളി പ്രശ്നം വഴി വിശദീകരിക്കാറുണ്ട്).

B. കടമവാദം (Deontology) 

ഫലം എന്തായാലും വേണ്ടില്ല, പ്രവൃത്തിയുടെ സ്വഭാവത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. ചില കാര്യങ്ങൾ മൗലികമായി ശരിയാണ്, ചിലത് തെറ്റാണ്.

• ഇമ്മാനുവൽ കാന്റിന്റെ ധാർമ്മികത: കാന്റിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ധാർമ്മികത എന്നത് വികാരമല്ല, യുക്തിയാണ്. അദ്ദേഹം ‘നിരുപാധികമായ കൽപ്പന’ എന്ന ആശയം അവതരിപ്പിച്ചു.
  • നിയമം 1 (Universalizability): “നീ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി, ലോകം മുഴുവൻ ചെയ്യാനായി ഒരു നിയമമാക്കിയാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും എന്ന് ചിന്തിക്കുക. അത് ലോകത്തിന് ദോഷമാണെങ്കിൽ ആ പ്രവൃത്തി നീയും ചെയ്യരുത്.”
    • ഉദാഹരണം: ഞാൻ കള്ളം പറയുന്നു. എല്ലാവരും കള്ളം പറയാൻ തുടങ്ങിയാൽ പിന്നെ ആർക്കും ആരെയും വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് കള്ളം പറയരുത്.
  • നിയമം 2 (Humanity): “മനുഷ്യനെ വെറുമൊരു ഉപകരണമായി കാണരുത്, അവനെ ലക്ഷ്യമായി കാണണം.” സ്വന്തം ലാഭത്തിന് വേണ്ടി മറ്റൊരാളെ ഉപയോഗിക്കരുത്.

C. സൽഗുണ സിദ്ധാന്തം (Virtue Ethics) 

പ്രവൃത്തി ശരിയാണോ എന്നല്ല, മറിച്ച് വ്യക്തി  നല്ലതാണോ എന്നാണ് ഇവിടെ നോക്കുന്നത്. അരിസ്റ്റോട്ടിൽ ആണ് ഇതിന്റെ പിതാവ്.

• യൂഡൈമോണിയ (Eudaimonia): മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം കേവല സുഖമല്ല, മറിച്ച് ‘സമ്പൂർണ്ണമായ വികാസം’ അഥവാ ക്ഷേമമാണ്.
• സുവർണ്ണ മദ്ധ്യമാർഗ്ഗം (Golden Mean): സൽഗുണം എന്നത് രണ്ട് അറ്റങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള മധ്യഭാഗമാണ്.
  • ഉദാഹരണം: ഭീരുത്വം (പേടി) ഒരു അറ്റമാണ്; എടുത്തുചാട്ടം (അമിത ധൈര്യം) മറ്റേ അറ്റമാണ്. ഇതിന്റെ രണ്ടിന്റെയും നടുവിലുള്ളതാണ് യഥാർത്ഥ ‘ധൈര്യം’.

ഭാരതീയ ധാർമ്മികത: ധർമ്മവും കർമ്മവും

പാശ്ചാത്യ ധാർമ്മികത അവകാശങ്ങളിൽ ഊന്നിയുള്ളതാണെങ്കിൽ, ഭാരതീയ ധാർമ്മികത കടമകളിൽ ഊന്നിയുള്ളതാണ്.

1. ഋതം: വേദകാലഘട്ടത്തിലെ ആശയമാണിത്. പ്രപഞ്ചത്തെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന ധാർമ്മികവും ഭൗതികവുമായ ക്രമമാണ് ഋതം. സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതും നദികൾ ഒഴുകുന്നതും ഋതം അനുസരിച്ചാണ്. ഋതം തെറ്റിക്കുന്നതാണ് പാപം. പിന്നീട് ഇത് ‘ധർമ്മം’ ആയി മാറി.

2. ധർമ്മം: ധാർമ്മികതയുടെ ഭാരതീയ പദമാണ് ധർമ്മം. ‘ധൃ’ (താങ്ങിനിർത്തുക) എന്ന ധാതുവിൽ നിന്നാണ് ഇത് വന്നത്. ധർമ്മം രണ്ടുവിധമുണ്ട്:

• സാധാരണ ധർമ്മം: ജാതിയോ മതമോ നോക്കാതെ എല്ലാവരും പാലിക്കേണ്ട മൂല്യങ്ങൾ (സത്യം, അഹിംസ, മോഷണം ഒഴിവാക്കൽ).
• സ്വധർമ്മം: ഓരോ വ്യക്തിയും തന്റെ സ്ഥാനം, തൊഴിൽ, ജീവിതഘട്ടം എന്നിവയനുസരിച്ച് ചെയ്യേണ്ട കടമകൾ. (ഒരു പട്ടാളക്കാരന്റെ ധർമ്മം കൊല്ലലാണ്, എന്നാൽ ഒരു സന്യാസിയുടെ ധർമ്മം അഹിംസയാണ്).

3. നിഷ്കാമ കർമ്മം: ഭഗവദ്ഗീതയുടെ കാതലാണിത്. കർമ്മം ചെയ്യാതിരിക്കലല്ല, മറിച്ച് ഫലത്തിൽ ആഗ്രഹമില്ലാതെ കർമ്മം ചെയ്യലാണ്.

• തത്വം: ഫലം നോക്കി കർമ്മം ചെയ്താൽ (സകാമ കർമ്മം) വിജയിക്കുമ്പോൾ സന്തോഷവും തോൽക്കുമ്പോൾ ദുഃഖവും ഉണ്ടാകും. ഇത് നമ്മളെ ബന്ധനത്തിലാക്കും. എന്നാൽ ഫലേച്ഛയില്ലാതെ, ഈശ്വരാർപ്പണമായി അല്ലെങ്കിൽ കടമയായി കർമ്മം ചെയ്താൽ മനസ്സ് ശാന്തമാകും (സ്ഥിതപ്രജ്ഞൻ). ഇതാണ് ഭാരതീയരുടെ ഡിയോന്റോളജി.

ഉപസംഹാരം “

മനുഷ്യൻ ഒരു സാമൂഹിക ജീവിയാണ്” എന്ന അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ വചനം പോലെ, സമൂഹത്തിൽ ഒത്തൊരുമയോടെ ജീവിക്കാൻ ധാർമ്മികത കൂടിയേ തീരൂ. നിയമം മനുഷ്യനെ പുറത്തുനിന്ന് നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ, ധാർമ്മികത മനുഷ്യനെ അകത്തുനിന്ന് നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം 

തത്വചിന്തയിലെ ഏറ്റവും ആകർഷകവും എന്നാൽ നിർവ്വചിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമായ ശാഖയാണ് സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം അഥവാ എസ്തെറ്റിക്സ് (Aesthetics). ‘ഐസ്തെറ്റിക്കോസ്’ (ഇന്ദ്രിയാനുഭവം) എന്ന ഗ്രീക്ക് പദത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം. 1735-ൽ അലക്സാണ്ടർ ബാംഗാർട്ടൻഎന്ന ജർമ്മൻ ചിന്തകനാണ് ഈ പദം ആദ്യമായി ഒരു ശാസ്ത്രശാഖയുടെ പേരായി ഉപയോഗിച്ചത്.

ഇത് കേവലം “എന്താണ് സൗന്ദര്യം?” എന്ന അന്വേഷണം മാത്രമല്ല. കല, ആസ്വാദനം, പ്രകൃതിസൗന്ദര്യം, കലയും സത്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്നിവയെല്ലാം ഇതിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. സത്യം, ശിവം, സുന്ദരം  എന്നീ ത്രിത്വങ്ങളിൽ ‘സുന്ദര’ത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണമാണിത്.

1. സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം: രണ്ട് വീക്ഷണങ്ങൾ 

ഒരു പൂവോ, ചിത്രമോ, സംഗീതമോ മനോഹരമാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ സൗന്ദര്യം എവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്?

• A. വസ്തുനിഷ്ഠവാദം: സൗന്ദര്യം എന്നത് വസ്തുവിൽത്തന്നെ കുടികൊള്ളുന്ന ഒരു ഗുണമാണ്. പ്ലേറ്റോയും അരിസ്റ്റോട്ടിലും ഈ വാദക്കാരായിരുന്നു.
  • മാനദണ്ഡങ്ങൾ: കൃത്യമായ അനുപാതം, സമമിതി, ക്രമം, ലയം എന്നിവ ഒത്തുചേരുമ്പോഴാണ് സൗന്ദര്യം ഉണ്ടാകുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു മുഖം സുന്ദരമാകുന്നത് കണ്ണും മൂക്കും വായയും കൃത്യമായ അനുപാതത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴാണ്. ഇത് അളക്കാവുന്ന ഒരു ഗണിതശാസ്ത്ര സത്യം പോലെയാണ്.
• B. ആത്മനിഷ്ഠവാദം: ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ (ഡേവിഡ് ഹ്യൂം, ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ്) കാഴ്ചപ്പാടാണിത്. “സൗന്ദര്യം കാണുന്നവന്റെ കണ്ണിലാണ്” (Beauty lies in the eye of the beholder).
  • വിശകലനം: സൗന്ദര്യം വസ്തുവിലല്ല, മറിച്ച് അത് കാണുമ്പോൾ മനസ്സിനുണ്ടാകുന്ന സംതൃപ്തി അല്ലെങ്കിൽ സുഖം ആണ്. എനിക്ക് മനോഹരമായി തോന്നുന്ന ഒരു പാട്ട് നിങ്ങൾക്ക് അരോചകമായി തോന്നാം. അതുകൊണ്ട് സൗന്ദര്യം എന്നത് ഒരു വികാരമാണ്, വസ്തുതയല്ല.

2. സുന്ദരവും ഉദാത്തവും 

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എഡ്മണ്ട് ബർക്കും ഇമ്മാനുവൽ കാന്റും സൗന്ദര്യത്തെ രണ്ടായി തിരിച്ചു:

1. സുന്ദരം: നമ്മളിൽ സന്തോഷവും സമാധാനവും ഉണ്ടാക്കുന്നവ. (ഉദാ: വിരിഞ്ഞ റോസാപ്പൂവ്, ശാന്തമായ പുഴ).
2. ഉദാത്തം (The Sublime): നമ്മളിൽ ഭയവും അത്ഭുതവും ആദരവും ഒരേസമയം ഉണ്ടാക്കുന്നവ. നമ്മുടെ യുക്തിക്ക് ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്തത്ര വലുതോ ശക്തമോ ആയ കാര്യങ്ങളാണിവ. (ഉദാ: ഇരമ്പിയാർക്കുന്ന കൊടുങ്കാറ്റ്, നക്ഷത്രനിബിഡമായ ആകാശം, വമ്പൻ പർവ്വതങ്ങൾ). ഇത് നമ്മളെ നമ്മുടെ പരിമിതികളെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

3. കലയുടെ തത്വശാസ്ത്രം

എന്താണ് കല? അതിന്റെ ധർമ്മം എന്താണ്? പാശ്ചാത്യ ചിന്തയിൽ പ്രധാനമായും മൂന്ന് സിദ്ധാന്തങ്ങളാണുള്ളത്:

• A. അനുകരണ സിദ്ധാന്തം (Mimesis): ഗ്രീക്ക് ചിന്തകരായ പ്ലേറ്റോയും അരിസ്റ്റോട്ടിലും കലയെ ‘പ്രകൃതിയുടെ അനുകരണമായി’ കണ്ടു.
  • പ്ലേറ്റോയുടെ വിമർശനം: ഈ ലോകം തന്നെ സത്യത്തിന്റെ (ആശയങ്ങളുടെ) അനുകരണമാണ്. അപ്പോൾ കല എന്നത് ‘അനുകരണത്തിന്റെ അനുകരണമാണ്’. സത്യത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നാമത്തെ തട്ടിലാണ് കല നിൽക്കുന്നത്. അത് മനുഷ്യനെ വികാരങ്ങൾക്ക് അടിമയാക്കുന്നു, അതിനാൽ ആദർശ രാഷ്ട്രത്തിൽ നിന്ന് കവികളെ പുറത്താക്കണം എന്ന് പ്ലേറ്റോ വാദിച്ചു.
  • അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ പ്രതിരോധം: കല വെറും കോപ്പിയടിയല്ല. “ഉള്ളതിനെയല്ല, മറിച്ച് ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനെയാണ്” കല കാണിക്കുന്നത്. ചരിത്രം നടന്ന കാര്യങ്ങൾ പറയുമ്പോൾ, കല (കവിത) നടക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള കാര്യങ്ങൾ പറയുന്നു. അതിനാൽ കല ചരിത്രത്തേക്കാൾ ദാർശനികമാണ്.
• B. വികാരവിരേചനം (Catharsis): ട്രാജഡി (ദുരന്തനാടകങ്ങൾ) കാണുന്നതുകൊണ്ട് എന്ത് ഗുണമാണുള്ളത്? അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ മറുപടിയാണ് ‘കത്താർസിസ്’. നാടകത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ദുരന്തം കാണുമ്പോൾ പ്രേക്ഷകന്റെ മനസ്സിൽ സഹതാപവും ഭയവും നിറയുന്നു. നാടകം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, കെട്ടിക്കിടന്ന ഈ വികാരങ്ങൾ ഒഴുക്കിക്കളഞ്ഞ് മനസ്സ് ശുദ്ധമാകുന്നു. ഇതിനെയാണ് വികാരവിരേചനം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
• C. വികാരാവിഷ്കാര സിദ്ധാന്തം: ആധുനിക ചിന്തകനായ ക്രോച്ചെ, കോളിംഗ്‌വുഡ് എന്നിവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ കല എന്നത് ഒരു ഭൗതിക വസ്തുവല്ല (ചിത്രമോ ശില്പമോ അല്ല). കലാകാരന്റെ മനസ്സിൽ നടക്കുന്ന വികാരങ്ങളുടെ ആവിഷ്കാരമാണ് യഥാർത്ഥ കല. പുറമെ കാണുന്നത് അതിന്റെ ബാഹ്യരൂപം മാത്രമാണ്. ലിയോ ടോൾസ്റ്റോയ് പറഞ്ഞത്, “കലാകാരന്റെ മനസ്സിലെ വികാരം വായനക്കാരനിലേക്ക് പകരുകയും, അവനെ അതേ വികാരം അനുഭവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് കല” എന്നാണ്.

4. ഭാരതീയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം 

ഭാരതീയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം പ്രധാനമായും സാഹിത്യത്തെയും നാടകത്തെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് വളർന്നത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഭരതമുനിയുടെ ‘നാട്യശാസ്ത്രം’ എന്ന ഗ്രന്ഥമാണ്.

• A. രസ സിദ്ധാന്തം: ഭാരതീയ കലയുടെ ആത്മാവ് ‘രസം’ ആണ്. പാചകത്തിൽ പലതരം രുചികൾ (കയ്പ്പ്, പുളി, എരിവ്) ചേർന്ന് രുചികരമായ ഒരു വിഭവം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, നാടകത്തിലെ പല ഘടകങ്ങൾ ചേർന്ന് പ്രേക്ഷകനിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന അനുഭൂതിയാണ് രസം.
  • രസസൂത്രം:“വിഭാവ അനുഭാവ വ്യഭിചാരി സംയോഗാത് രസ നിഷ്പത്തി”
    • വിഭാവം: വികാരത്തിന് കാരണമാകുന്നവ (നായകൻ, നായിക, പശ്ചാത്തലം).
    • അനുഭാവം: വികാരം വരുമ്പോൾ ശരീരത്തിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ (കണ്ണീർ, ചിരി, വിറയൽ).
    • വ്യഭിചാരിഭാവം: വന്നുപോകുന്ന ചെറിയ വികാരങ്ങൾ (സംശയം, അസൂയ, ക്ഷീണം). ഈ മൂന്നും ചേരുമ്പോഴാണ് രസം ഉണ്ടാകുന്നത്.
  • സ്ഥായിഭാവം: എല്ലാ മനുഷ്യരിലും ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന 8 (അല്ലെങ്കിൽ 9) അടിസ്ഥാന വികാരങ്ങളുണ്ട്. കലയിലൂടെ ഇവ ഉണരുമ്പോഴാണ് രസമായി മാറുന്നത്.
    • രതി -> ശൃംഗാരം
    • ശോകം -> കരുണം
    • ഉത്സാഹം -> വീരം
    • നിർവ്വേദം -> ശാന്തം – (ഇത് പിന്നീട് അഭിനവഗുപ്തൻ കൂട്ടിച്ചേർത്തതാണ്).
• B. ധ്വനി സിദ്ധാന്തം: ആനന്ദവർദ്ധനൻ അവതരിപ്പിച്ച സിദ്ധാന്തമാണിത്. കവിതയുടെ ആത്മാവ് ധ്വനി ആണ്. വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നേരിട്ട് പറയുന്നതിനേക്കാൾ (വാച്യാർത്ഥം), പറയാതെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കാണ് (വ്യംഗ്യാർത്ഥം) സൗന്ദര്യം കൂടുതൽ.
• C. ആത്മീയ തലങ്ങൾ: വിശ്വനാഥ കവിരാജനെപ്പോലുള്ള പണ്ഡിതർ കലാനുഭവത്തെ “ബ്രഹ്മാനന്ദ സഹോദര“ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. കല നൽകുന്ന ആനന്ദം സ്വാർത്ഥതയില്ലാത്തതും, ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരത്തിന് തുല്യവുമാണ്.

5. കലയും ധാർമ്മികതയും

കലയും ധാർമ്മികതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് സൗന്ദര്യശാസ്ത്രത്തിൽ രണ്ട് പ്രധാന ചിന്താധാരകളുണ്ട്. അവയാണ് “Art for Art’s Sake” എന്ന ആശയവും “Art for Life’s Sake” എന്ന ആശയവും.

1. കല കലയ്ക്ക് വേണ്ടി

ഈ വാദപ്രകാരം കലയ്ക്ക് കലയെന്നതിലുപരി മറ്റേതൊരു ലക്ഷ്യവും ഇല്ല. കലയുടെ പ്രധാന ഉദ്ദേശം സൗന്ദര്യാനുഭവം നൽകുക എന്നതാണ്. അതിനെ സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, മതപരമായോ ധാർമ്മികമായോ മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ അളക്കരുത്.

ഈ ആശയത്തിന്റെ പ്രധാന വക്താക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഓസ്കാർ വൈൽഡ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ:

• കലയ്ക്ക് നല്ലതോ ചീത്തയോ എന്ന ധാർമ്മിക വിധി ചുമത്തരുത്.
  
• ഒരു കൃതിയുടെ മൂല്യം അതിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിലും കലാപരമായ മികവിലും മാത്രമാണ്.
  
• “A work of art is quite useless” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസ്താവന, കല ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കണമെന്ന നിർബന്ധം ഇല്ലെന്ന നിലപാടാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
  

2. കല ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി

ഈ വാദം കലയെ ജീവിതത്തിൽ നിന്നു വേർപെടുത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് പറയുന്നു. കല മനുഷ്യരുടെ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കണം എന്നും, അതിന് സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം ഉണ്ടെന്നും ഈ സമീപനം വാദിക്കുന്നു.

ഈ ആശയത്തിന് ശക്തമായ പിന്തുണ നൽകുന്നത്:

• മാർക്സിസ്റ്റ് സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം – കല സമൂഹത്തിലെ വർഗ്ഗസംഘർഷങ്ങൾ, ചൂഷണം, അനീതി എന്നിവ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുകയും സമൂഹമാറ്റത്തിന് സഹായിക്കുകയും വേണമെന്ന് വാദിക്കുന്നു.
  
• ഗാന്ധി – കല മനുഷ്യനെ ധാർമ്മികമായി ഉയർത്തുകയും സത്യവും അഹിംസയും പോലുള്ള മൂല്യങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുകയും വേണമെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
  

ഈ ചിന്താധാര പ്രകാരം:

• കല സമൂഹത്തെ ബോധവൽക്കരിക്കണം.
• അത് മനുഷ്യനിൽ നന്മ, ധാർമ്മികത, മാനവികത എന്നിവ വളർത്തണം.
• കല ജീവിതത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറരുത്.
  

അതിനാൽ ഇവിടെ, കല ജീവിതത്തെ നന്നാക്കാനും സമൂഹത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കാനും ഉള്ള ഒരു ഉപാധിയാണ്.

ചുരുക്കി പറഞ്ഞാൽ:

• കല കലയ്ക്ക് വേണ്ടി → കലയുടെ മൂല്യം അതിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിലാണ്; ധാർമ്മികത അനിവാര്യമല്ല.
• കല ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി → കല സമൂഹത്തിനും ജീവിതത്തിനും ഉപകാരപ്പെടണം; ധാർമ്മികതയും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തവും അനിവാര്യമാണ്.

ഇരുവാദങ്ങളും കലയുടെ വ്യത്യസ്ത വശങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നവയാണ്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം 

മനുഷ്യനെ മൃഗത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നത് അവന്റെ സൗന്ദര്യബോധമാണ്. അതിജീവനത്തിനുള്ള ഓട്ടത്തിനിടയിൽ, ജീവിതം സുന്ദരമാക്കുന്നത് കലയും സൗന്ദര്യവുമാണ്. വിറ്റ്ജൻസ്റ്റൈൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, “ധാർമ്മികതയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രവും ഒന്ന് തന്നെയാണ്”; കാരണം രണ്ടും ജീവിതത്തിന് മൂല്യം നൽകുന്നു.

മനസ്സും ശാസ്ത്രവും 

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തത്വചിന്ത ഏറ്റവും കൂടുതൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്ന മേഖലയാണിത്. ഒരു വശത്ത് ന്യൂറോ സയൻസ് മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിനെ അഴിച്ചു പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് ക്വാണ്ടം ഫിസിക്സ് യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ അടിത്തറ ഇളക്കുന്നു. ഇതിനിടയിൽ നിർമ്മിത ബുദ്ധി മനുഷ്യന്റെ ചിന്താശേഷിയെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നു. “എന്താണ് മനുഷ്യൻ?”, “എന്താണ് ബോധം?”, “ശാസ്ത്രം കണ്ടെത്തുന്നതെല്ലാം സത്യമാണോ?” തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഇന്ന് ലബോറട്ടറികളിൽ മാത്രമല്ല, ദാർശനിക തലത്തിലും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

1. മനസ്സും ശരീരവും

തത്വചിന്തയിലെയും മനഃശാസ്ത്രത്തിലെയും ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നമാണിത്. തലച്ചോറ് എന്നത് മാംസവും രക്തവും കോശങ്ങളും അടങ്ങിയ ഭൗതിക വസ്തുവാണ്. എന്നാൽ മനസ്സ് എന്നത് വികാരങ്ങളും, ഓർമ്മകളും, ബോധവും നിറഞ്ഞ അഭൗതികമായ ഒന്നാണ്. ഇവ തമ്മിൽ എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു?

• A. ദ്വൈതവാദം: റെനെ ദെക്കാർത്ത് മുന്നോട്ടുവെച്ച ആശയമാണിത്. മനസ്സും ശരീരവും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് ദ്രവ്യങ്ങളാണ്.
  • വാദം: ശരീരം വിസ്തൃതിയുള്ളതും നശിക്കുന്നതുമാണ്. മനസ്സ് വിസ്തൃതിയില്ലാത്തതും ചിന്തിക്കുന്നതുമാണ്. യന്ത്രം പോലെയുള്ള ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഇരിക്കുന്ന ഡ്രൈവറാണ് മനസ്സ്.
  • വിമർശനം: ഗിൽബർട്ട് റൈൽ ഇതിനെ “യന്ത്രത്തിലെ പ്രേതം” എന്ന് പരിഹസിച്ചു. ഭൗതികമല്ലാത്ത മനസ്സ് ഭൗതികമായ ശരീരത്തെ എങ്ങനെ ചലിപ്പിക്കുന്നു എന്നത് ഇന്നും ദ്വൈതവാദികൾക്ക് ഉത്തരം മുട്ടുന്ന ചോദ്യമാണ്.
• B. ഭൗതികവാദം: ആധുനിക ശാസ്ത്രം അംഗീകരിക്കുന്ന നിലപാടാണിത്. “മനസ്സ് എന്ന് വേറെ ഒന്നില്ല, തലച്ചോറുണ്ട്, അത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.”
  • ഐഡന്റിറ്റി തിയറി: മാനസികാവസ്ഥകൾ എന്നത് തലച്ചോറിലെ രാസപ്രവർത്തനങ്ങൾ തന്നെയാണ്. സന്തോഷം എന്നത് ഡോപാമിൻ എന്ന രാസവസ്തുവിന്റെ പ്രവർത്തനവും, വേദന എന്നത് സി-ഫൈബറുകൾ തലച്ചോറിലേക്ക് അയക്കുന്ന സന്ദേശവുമാണ്.
• C. ബോധത്തിന്റെ കഠിന പ്രശ്നം: ഓസ്ട്രേലിയൻ ദാർശനികനായ ഡേവിഡ് ചാൽമേഴ്സ് ആണ് ഈ പ്രശ്നം ഉന്നയിച്ചത്. ബോധത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ രണ്ട് തരം പ്രശ്നങ്ങളുണ്ട്:
  • ലളിതമായ പ്രശ്നം: തലച്ചോറ് എങ്ങനെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നു, എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു എന്ന് ശാസ്ത്രത്തിന് കണ്ടുപിടിക്കാൻ കഴിയും.
  • കഠിനമായ പ്രശ്നം: ഭൗതികമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടയിൽ “അനുഭൂതി” ഉണ്ടാകുന്നത് എങ്ങനെയാണ്? ഒരു റോസാപ്പൂവ് കാണുമ്പോൾ, അതിന്റെ ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾക്കപ്പുറം, ആ ചുവപ്പുനിറം കാണുമ്പോൾ എനിക്കുണ്ടാകുന്ന ആ അനുഭൂതിയെ ‘ക്വാലിയ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭൗതികമായ ന്യൂറോണുകളിൽ നിന്ന് അഭൗതികമായ ക്വാലിയ എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു എന്നത് ശാസ്ത്രത്തിന് ഇനിയും പിടികിട്ടാത്ത രഹസ്യമാണ്. തോമസ് നാഗൽ ചോദിച്ചതുപോലെ, “വവ്വാലായിരിക്കുക എന്നത് എങ്ങനെയുണ്ടാകും?” എന്നത് വവ്വാലിന് മാത്രമേ അറിയൂ, അതിനെ കീറിമുറിച്ചു പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞന് അത് മനസ്സിലാവില്ല.

2. നിർമ്മിത ബുദ്ധി

മനുഷ്യനെപ്പോലെ ചിന്തിക്കുന്ന യന്ത്രങ്ങൾ വരുന്നതോടെ, ബുദ്ധി എന്താണെന്ന് വീണ്ടും നിർവ്വചിക്കേണ്ടി വരുന്നു.

• ട്യൂറിംഗ് ടെസ്റ്റ്: കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന്റെ പിതാവായ അലൻ ട്യൂറിംഗ് ചോദിച്ചു: “യന്ത്രങ്ങൾക്ക് ചിന്തിക്കാൻ കഴിയുമോ?”. ഇതിന് അദ്ദേഹം ഒരു പരീക്ഷണം നിർദ്ദേശിച്ചു. ഒരു മുറിയിൽ മനുഷ്യനും മറ്റൊരു മുറിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടറും ഇരിക്കുന്നു. പുറത്തിരിക്കുന്ന ഒരാൾ ഇവരുമായി ചാറ്റ് ചെയ്യുന്നു. ആരാണ് മനുഷ്യൻ, ആരാണ് കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ പുറത്തിരിക്കുന്നയാൾക്ക് കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആ കമ്പ്യൂട്ടറിന് ബുദ്ധിയുണ്ട് എന്ന് പറയാം.
• ചൈനീസ് റൂം ആർഗ്യുമെന്റ്: ട്യൂറിംഗ് ടെസ്റ്റിനെ എതിർത്തുകൊണ്ട് ജോൺ സേൾ കൊണ്ടുവന്ന ചിന്താപരീക്ഷണമാണിത്.
  • സന്ദർഭം: ചൈനീസ് ഭാഷ ഒട്ടും അറിയാത്ത ഒരാളെ ഒരു മുറിയിലിടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ചൈനീസ് അക്ഷരങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു പുസ്തകം കൊടുക്കുന്നു. പുറത്തുനിന്ന് ഒരാൾ ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ചോദ്യങ്ങൾ എഴുതി ഉള്ളിലേക്ക് ഇടുമ്പോൾ, പുസ്തകത്തിൽ നോക്കി കൃത്യമായ മറുപടി ഇയാൾ തിരിച്ചിടുന്നു.
  • വാദം: പുറത്തുള്ളവർ വിചാരിക്കും മുറിയിലുള്ളയാൾക്ക് ചൈനീസ് അറിയാമെന്ന്. സത്യത്തിൽ അയാൾക്ക് ഒന്നും അറിയില്ല. ഇതുപോലെയാണ് കമ്പ്യൂട്ടറും. അതിന് ഭാഷയുടെ ഘടന മാത്രമേ അറിയൂ, അർത്ഥം അറിയില്ല. അതിനാൽ AI-ക്ക് ബോധമില്ല, വെറും അനുകരണം മാത്രമേയുള്ളൂ.
• AI എത്തിക്സ്:
  • ഉത്തരവാദിത്തം: ഡ്രൈവറില്ലാ കാർ അപകടം ഉണ്ടാക്കിയാൽ ആരെ ശിക്ഷിക്കും? കാറിനെയോ, നിർമ്മാതാവിനെയോ, സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനെയോ? യന്ത്രങ്ങൾക്ക് ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം നൽകാൻ കഴിയുമോ?
  • അൽഗോരിതം മുൻവിധികൾ: മനുഷ്യന്റെ മുൻവിധികൾ (വംശീയത, ലിംഗവിവേചനം) AI പഠിക്കുകയും അത് ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് നീതിരഹിതമായ തീരുമാനങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാം.

3. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ തത്വചിന്ത

ശാസ്ത്രം കണ്ടെത്തുന്നതെല്ലാം പരമമായ സത്യമാണോ? ശാസ്ത്രീയ രീതികൾ എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?

• A. ആഗമന രീതിയുടെ പ്രശ്നം: ശാസ്ത്രം പലപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നിരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയാണ്. “ഇന്നലെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചു, ഇന്നും ഉദിച്ചു, അതിനാൽ നാളെയും ഉദിക്കും.” പക്ഷേ ഡേവിഡ് ഹ്യൂം ചോദിച്ചു: “ഇതുവരെ നടന്നതുകൊണ്ട്, ഇനി നടക്കുമെന്ന് എന്ത് ഉറപ്പാണുള്ളത്?” കോടിക്കണക്കിന് വെളുത്ത അരയന്നങ്ങളെ കണ്ടശേഷം “എല്ലാ അരയന്നങ്ങളും വെളുത്തതാണ്” എന്ന് ശാസ്ത്രം വിധിയെഴുതും. എന്നാൽ ഒരൊറ്റ കറുത്ത അരയന്നത്തെ കണ്ടാൽ ആ നിയമം തെറ്റും. അതിനാൽ ശാസ്ത്രീയ സത്യങ്ങൾ 100% ഉറപ്പുള്ളതല്ല, സാധ്യതകൾ മാത്രമാണ്.
• B. റദ്ദാക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത: കാൾ പോപ്പർ ശാസ്ത്രത്തെയും കപടശാസ്ത്രത്തെയും വേർതിരിച്ചത് ഈ മാനദണ്ഡം വെച്ചാണ്.
  • സിദ്ധാന്തം: ഒരു സിദ്ധാന്തം ശാസ്ത്രീയമാകണമെങ്കിൽ, അത് തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കാനുള്ള പഴുതുകൾ അതിലുണ്ടായിരിക്കണം.
  • ഉദാഹരണം: “ദൈവം ഉണ്ട്” എന്നത് ശാസ്ത്രമല്ല, കാരണം അത് തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കാൻ ഒരു പരീക്ഷണവും നടത്താൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ “വെള്ളം 100 ഡിഗ്രിയിൽ തിളയ്ക്കും” എന്നത് ശാസ്ത്രമാണ്. വേണമെങ്കിൽ പരീക്ഷിച്ച് നോക്കാം, തെറ്റാണെങ്കിൽ തിരുത്താം. “ശാസ്ത്രം എന്നത് തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന സത്യങ്ങളാണ്.”
• C. പാരഡൈം ഷിഫ്റ്റ്: തോമസ് കൂൺ ‘ശാസ്ത്രീയ വിപ്ലവങ്ങളുടെ ഘടന’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച ആശയം. ശാസ്ത്രം കെട്ടിടം പണിയുന്നതുപോലെ ഓരോ കല്ലായി വെച്ച് വളരുന്ന ഒന്നല്ല. മറിച്ച് കുതിച്ചുചാട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് അത് വളരുന്നത്.
  • ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ എല്ലാവരും വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു മാതൃക ഉണ്ടാകും (ഉദാഹരണത്തിന് ന്യൂട്ടന്റെ ഭൗതികശാസ്ത്രം). പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ ഇതിന് വിരുദ്ധമാകുമ്പോൾ പഴയത് തകർന്ന് പുതിയൊരു മാതൃക വരുന്നു (ഐൻസ്റ്റീന്റെ റിലേറ്റിവിറ്റി). ഇതിനെയാണ് പാരഡൈം ഷിഫ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
• D. ശാസ്ത്രീയ റിയലിസം: നമ്മൾ കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാത്ത ഇലക്ട്രോണുകളും, ക്വാർക്കുകളും, തമോഗർത്തങ്ങളും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടോ? അതോ പ്രപഞ്ചത്തെ പഠിക്കാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഉണ്ടാക്കിയ വെറും ഗണിതശാസ്ത്ര മാതൃകകൾ മാത്രമാണോ അവ? റിയലിസ്റ്റുകൾ അവ ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ, ‘ഇൻസ്ട്രുമെന്റലിസ്റ്റുകൾ’ അവയെ കണക്കുകൂട്ടലുകൾക്കുള്ള ഉപാധികളായി മാത്രം കാണുന്നു.

ഉപസംഹാരം 

ശാസ്ത്രം ‘എങ്ങനെ’ കാര്യങ്ങൾ നടക്കുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ, തത്വചിന്ത ‘എന്തുകൊണ്ട്’ എന്നും ‘അതുകൊണ്ട് എന്ത്’ എന്നും ചോദിക്കുന്നു. ക്ലോണിംഗും, ജനിതക മാറ്റങ്ങളും, നിർമ്മിത ബുദ്ധിയും മനുഷ്യരാശിയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോകുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ശാസ്ത്രത്തിന് ദിശാബോധം നൽകാൻ തത്വചിന്തയുടെ വെളിച്ചം അനിവാര്യമാണ്.

പിൻകുറിപ്പ് 

“ഞാൻ ആരാണ്?”, “ശരിക്കും ദൈവം ഉണ്ടോ?”, “ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥമെന്താണ്?”, “മരണത്തിന് ശേഷം എന്ത്?”

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ഒരിക്കലെങ്കിലും ചോദിക്കാത്തവർ നമ്മളിൽ ചുരുക്കമായിരിക്കും. ഉത്തരം കിട്ടാത്തതുകൊണ്ട് പലപ്പോഴും നമ്മൾ ആ ചോദ്യങ്ങൾ പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. എന്നാൽ, മനുഷ്യരാശിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തേടി നടന്നവരാണ് തത്വചിന്തകർ.

തത്വചിന്ത എന്നത് സാധാരണക്കാർക്ക് വഴങ്ങാത്ത, കടുപ്പമേറിയ എന്തോ ഒന്നാണെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. സോക്രട്ടീസിന്റെ തെരുവിലെ ചോദ്യങ്ങൾ മുതൽ, ശങ്കരാചാര്യരുടെ അദ്വൈതവും, ആധുനിക കാലത്തെ നിർമ്മിത ബുദ്ധി ഉയർത്തുന്ന വെല്ലുവിളികളും വരെ ഇതിൽ ലളിതമായി ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.

പാശ്ചാത്യ യുക്തിയും ഭാരതീയ ദർശനവും ഒരേപോലെ കോർത്തിണക്കിയ ഈ ഗ്രന്ഥം, കേവലം ഒരു പഠനസഹായി മാത്രമല്ല; ചിന്തിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന, ജീവിതത്തെ ഗൗരവമായി കാണുന്ന ഏതൊരാൾക്കും ഇതൊരു മികച്ച വഴികാട്ടിയായിരിക്കും.

ചിന്തയുടെ വാതിലുകൾ നമുക്ക് തുറന്നിടാം. കാരണം, സോക്രട്ടീസ് പറഞ്ഞതുപോലെ, “പരിശോധിക്കപ്പെടാത്ത ജീവിതം ജീവിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല.”