Melvin Varghese

പാശ്ചാത്യ ചിന്താധാരയുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ, ഹിമാലയം പോലെ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിത്വത്തെ നമുക്ക് കാണാം – വിശുദ്ധ തോമസ് അക്വിനാസ് (Saint Thomas Aquinas). “മാലാഖയെപ്പോലെയുള്ള പണ്ഡിതൻ” (Angelic Doctor) എന്നും “ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരുടെ രാജകുമാരൻ” എന്നും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന അക്വിനാസ്, കേവലം ഒരു മതപണ്ഡിതൻ മാത്രമായിരുന്നില്ല. അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ യുക്തിചിന്തയെയും (Logic) ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസത്തെയും (Faith) തമ്മിൽ ഇണക്കിച്ചേർത്ത്, പാശ്ചാത്യ ലോകത്തിന് പുതിയൊരു ചിന്താസരണിയായ “തോമിസം” (Thomism) സമ്മാനിച്ച മഹാനാണദ്ദേഹം.

ആധുനിക ലോകം ഇന്നും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന പല വിഷയങ്ങൾക്കും – ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വം, മനുഷ്യന്റെ അവകാശങ്ങൾ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ ധാർമ്മികത, യുദ്ധത്തിന്റെ നീതി – നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് തന്നെ അക്വിനാസ് വ്യക്തമായ ഉത്തരങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. തത്ത്വചിന്തയെ സ്നേഹിക്കുന്ന മലയാളം വായനക്കാർക്കായി, തോമസ് അക്വിനാസിന്റെ സങ്കീർണ്ണമായ ദർശനങ്ങളെ ഏറ്റവും ലളിതമായും എന്നാൽ അതിവിശദമായും അവതരിപ്പിക്കാനാണ് ഈ ലേഖനം ശ്രമിക്കുന്നത്.

1. ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം: അറിവിന്റെ വിപ്ലവകാലം

തോമസ് അക്വിനാസിനെ മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്ന 13-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ നാം അറിയണം. അത് യൂറോപ്പിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ മാറ്റങ്ങളുടെ കാലമായിരുന്നു.

അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ തിരിച്ചുവരവ്

നൂറ്റാണ്ടുകളായി യൂറോപ്പിന് പ്ലേറ്റോയുടെ ചിന്തകളോട് മാത്രമായിരുന്നു പരിചയം. എന്നാൽ 12-ാം നൂറ്റാണ്ടോടെ, അറബ് പണ്ഡിതന്മാരായ അവിസെന്ന (Avicenna), അവറോസ് (Averroes) എന്നിവരിലൂടെ ഗ്രീക്ക് തത്ത്വചിന്തകനായ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ കൃതികൾ വീണ്ടും യൂറോപ്പിലെത്തി. അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ കൃതികൾ ശാസ്ത്രീയവും യുക്തിപരവുമായിരുന്നു. ഇത് ക്രൈസ്തവ സഭയിൽ വലിയ ഭയം സൃഷ്ടിച്ചു. “ശാസ്ത്രം വിശ്വാസത്തെ തകർക്കുമോ?” എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പേടി. ഈ വെല്ലുവിളിയെ ഏറ്റെടുത്ത്, അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ യുക്തിക്ക് ക്രിസ്തുമതത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് തെളിയിച്ചതാണ് അക്വിനാസിന്റെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം.

സർവ്വകലാശാലകളുടെ ഉദയം

മൊണാസ്റ്ററികൾക്ക് (സന്യാസ ഭവനങ്ങൾ) പുറമെ, പാരീസ്, ഓക്സ്ഫോർഡ്, ബൊലോഗ്ന തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിൽ സർവ്വകലാശാലകൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാലമായിരുന്നു ഇത്. അവിടെ വൻതോതിൽ ചർച്ചകളും വാദപ്രതിവാദങ്ങളും നടന്നിരുന്നു. അക്വിനാസ് ഈ അക്കാദമിക് ലോകത്തിന്റെ നടുവിലേക്കാണ് കടന്നുവന്നത്.

2. തോമസ് അക്വിനാസിന്റെ ജീവിതകഥ (1225–1274)

പ്രഭുകുടുംബത്തിലെ ജനനം

ഇറ്റലിയിലെ നേപ്പിൾസിനടുത്തുള്ള റോക്കാസെക്ക (Roccasecca) എന്ന സ്ഥലത്ത്, അക്വിനോയിലെ പ്രഭുവായ ലാൻഡോൾഫിന്റെയും തിയോഡോറയുടെയും മകനായി 1225-ൽ തോമസ് ജനിച്ചു. അദ്ദേഹം വലിയൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥനാകണമെന്നായിരുന്നു കുടുംബത്തിന്റെ ആഗ്രഹം. അതിനായി അഞ്ചാം വയസ്സിൽ പ്രശസ്തമായ മോണ്ടെ കാസിനോ ആശ്രമത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് അയച്ചു.

കുടുംബത്തിന്റെ എതിർപ്പും തടവറയും

യുവാവായ തോമസ്, അക്കാലത്ത് പുതുതായി തുടങ്ങിയ ‘ഡൊമിനിക്കൻ സഭ’യിൽ ചേരാൻ തീരുമാനിച്ചു. ദാരിദ്ര്യവും പഠനവും വ്രതമായി എടുത്ത ഭിക്ഷാടക സന്യാസികളായിരുന്നു അവർ. ഒരു പ്രഭുകുടുംബത്തിന് ഇത് വലിയ നാണക്കേടായി തോന്നി. തോമസിനെ പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ സഹോദരന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി സ്വന്തം കൊട്ടാരത്തിൽ ഒരു വർഷത്തോളം തടവിലിട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സ് മാറ്റാൻ ഒരു വേശ്യയെപ്പോലും അവർ മുറിയിലേക്ക് അയച്ചതായി ചരിത്രം പറയുന്നു. എന്നാൽ തോമസ് ആ സ്ത്രീയെ ഒരു കനലെടുത്ത് ഓടിച്ചുവിടുകയും, തന്റെ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ ഗത്യന്തരമില്ലാതെ കുടുംബം അദ്ദേഹത്തെ വിട്ടയച്ചു.

“ഊമയായ കാള” (The Dumb Ox)

വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി അദ്ദേഹം കൊളോണിലേക്ക് പോയി. അവിടെ മഹാനായ ആൽബർട്ട് (Albert the Great) ആയിരുന്നു ഗുരു. തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയും, അധികം സംസാരിക്കാത്ത പ്രകൃതവും കാരണം സഹപാഠികൾ തോമസിനെ “ഊമയായ കാള” (The Dumb Ox) എന്ന് വിളിച്ചു പരിഹസിച്ചു. എന്നാൽ തോമസിന്റെ ഒരു പ്രബന്ധം വായിച്ച ഗുരു ആൽബർട്ട് പ്രവചിച്ചു:

“നിങ്ങൾ ഇവനെ ഊമയായ കാള എന്ന് വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവന്റെ അലർച്ച (ചിന്തകൾ) വരുംകാലങ്ങളിൽ ലോകം മുഴുവൻ മുഴങ്ങും.”

പാരീസിലെ പ്രൊഫസർ

വളരെ വേഗം തന്നെ തോമസ് പാരീസ് സർവ്വകലാശാലയിൽ പ്രൊഫസറായി. തന്റെ 49 വർഷത്തെ ഹ്രസ്വജീവിതത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിക്കൂട്ടിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അത്ഭുതകരമാണ്. നിരന്തരമായ വായന, എഴുത്ത്, പ്രാർത്ഥന ഇതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം.

അവസാന കാലം: “എല്ലാം വയ്ക്കോൽ പോലെ”

1273 ഡിസംബർ 6-ന്, കുർബാന അർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു ദൈവീക വെളിപാടുണ്ടായി. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം എഴുത്തു നിർത്തി. എന്ത് പറ്റിയെന്ന് ചോദിച്ച ശിഷ്യനോട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് വെളിപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഞാൻ എഴുതിയതെല്ലാം വെറും വയ്ക്കോൽ (straw) പോലെ നിസ്സാരമാണ്.” 1274-ൽ ലിയോൺസിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ഫോസാനുവയിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.

3. വിശ്വാസവും യുക്തിയും: അക്വിനാസിന്റെ “മഹത്തായ സമന്വയം” (Faith and Reason)

അക്വിനാസിന്റെ തത്ത്വചിന്തയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന വിശ്വാസത്തെയും യുക്തിയെയും അദ്ദേഹം യോജിപ്പിച്ചു എന്നതാണ്.

ഇരട്ട സത്യവാദം (Double Truth Theory)

അക്കാലത്ത് ‘ലാറ്റിൻ അവറോയിസ്റ്റുകൾ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചിലർ വാദിച്ചിരുന്നത് “ഒരു കാര്യം തത്ത്വചിന്തയിൽ സത്യവും, എന്നാൽ മതവിശ്വാസത്തിൽ തെറ്റും ആകാം” (Double Truth) എന്നാണ്. അക്വിനാസ് ഇതിനെ ശക്തമായി എതിർത്തു. അക്വിനാസിന്റെ നിലപാട്: സത്യം ഒന്നേയുള്ളൂ. അത് ദൈവത്തിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. അതിനാൽ, ശരിയായ യുക്തിയും (True Reason) ശരിയായ വിശ്വാസവും (True Faith) ഒരിക്കലും പരസ്പരം എതിർക്കില്ല. ശാസ്ത്രം പറയുന്നതും ബൈബിൾ പറയുന്നതും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം തോന്നുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ഒന്നുകിൽ നമ്മുടെ ശാസ്ത്രം തെറ്റാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ബൈബിളിനെ നാം വ്യാഖ്യാനിച്ചത് തെറ്റാണ്.

അറിവിന്റെ രണ്ട് വഴികൾ

1. സ്വാഭാവിക വെളിപാട് (Natural Revelation): മനുഷ്യന് തന്റെ ബുദ്ധിശക്തി മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്ന സത്യങ്ങൾ.
   • ഉദാഹരണങ്ങൾ: ദൈവം ഉണ്ട്, ആത്മാവ് അനശ്വരമാണ്, നന്മ ചെയ്യണം.
   • ഇവയെ “വിശ്വാസത്തിന്റെ ആമുഖങ്ങൾ” (Preambula Fidei) എന്ന് അദ്ദേഹം വിളിച്ചു.
2. ദൈവിക വെളിപാട് (Supernatural Revelation): ബുദ്ധിക്ക് അതീതമായ, ദൈവം തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തിത്തരേണ്ട സത്യങ്ങൾ.
   • ഉദാഹരണങ്ങൾ: ത്രിത്വം (Trinity), യേശുവിന്റെ മനുഷ്യാവതാരം.

പ്രധാന തത്വം: “ദൈവകൃപ പ്രകൃതിയെ (ബുദ്ധിയെ) നശിപ്പിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് അതിനെ പൂർണ്ണമാക്കുന്നു.” (Grace does not destroy nature but perfects it).

4. അക്വിനാസിന്റെ മെറ്റാഫിസിക്സ് (Metaphysics): അസ്തിത്വത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം

അക്വിനാസിന്റെ തത്ത്വചിന്തയുടെ അടിത്തറ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മെറ്റാഫിസിക്സ് (ഭൗതികാതീത ശാസ്ത്രം) ആണ്. ഇത് അല്പം സങ്കീർണ്ണമാണെങ്കിലും, ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ ലളിതമായി മനസ്സിലാക്കാം.

A. ആക്ടും പൊട്ടൻസിയും (Act and Potency)

ലോകത്തിലെ ‘മാറ്റങ്ങളെ’ (Change) വിശദീകരിക്കാൻ അരിസ്റ്റോട്ടിൽ കൊണ്ടുവന്ന ഈ ആശയം അക്വിനാസ് വികസിപ്പിച്ചു.

• സാധ്യത (Potency): ഒരു വസ്തുവിന് എന്തായിത്തീരാൻ കഴിയുമോ അതാണ് അതിന്റെ പൊട്ടൻസി.
  • ഉദാഹരണം: തണുത്ത വെള്ളത്തിന് ചൂടാകാനുള്ള ‘സാധ്യത’യുണ്ട്.
• പ്രവൃത്തി/യഥാർത്ഥ്യം (Act): ആ സാധ്യത യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്ന അവസ്ഥ.
  • ഉദാഹരണം: വെള്ളം തിളച്ചു കഴിയുമ്പോൾ അത് ചൂടായ അവസ്ഥയിലാണ് (Act).
• മാറ്റം (Change): സാധ്യതയിൽ നിന്ന് പ്രവൃത്തിയിലേക്കുള്ള (Potency to Act) മാറ്റമാണ് ചലനം.
• ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തി (Pure Act): ദൈവം പൂർണ്ണനാണ്. ദൈവത്തിന് ഇനി എന്തെങ്കിലും ആയിത്തീരേണ്ട ആവശ്യമില്ല. അതിനാൽ ദൈവത്തിൽ ‘സാധ്യതകൾ’ (Potency) ഇല്ല. ദൈവം “ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തി” (Pure Act) ആണ്.

B. ദ്രവ്യവും രൂപവും (Hylomorphism)

ഭൗതിക പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളും രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടായതാണ്:

1. ദ്രവ്യം (Matter/Prime Matter): ഒരു വസ്തു നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അസംസ്കൃത വസ്തു. (ഉദാഹരണം: കളിമണ്ണ്).
2. രൂപം (Form/Substantial Form): ആ വസ്തുവിന് അതിന്റെ സ്വഭാവം നൽകുന്ന ഘടന. (ഉദാഹരണം: കളിമണ്ണ് കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ പാത്രത്തിന്റെ രൂപം).

• മനുഷ്യന്റെ കാര്യത്തിൽ, ശരീരം ദ്രവ്യവും, ആത്മാവ് രൂപവുമാണ്. ആത്മാവാണ് ശരീരത്തിന് ജീവൻ നൽകുന്നത്.

C. സത്തയും അസ്തിത്വവും (Essence and Existence) – ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയം

ഇതാണ് അക്വിനാസിന്റെ ഏറ്റവും മൗലികമായ കണ്ടുപിടുത്തം.

• സത്ത (Essence – What it is): ഒരു വസ്തു ‘എന്താണ്’ എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം.
  • ഉദാഹരണം: ‘മനുഷ്യൻ’ എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ ‘ബുദ്ധിയുള്ള മൃഗം’ എന്ന ആശയം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ വരുന്നു. ഇതാണ് സത്ത.
• അസ്തിത്വം (Existence – That it is): ആ വസ്തു യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിൽ ‘ഉണ്ടോ’ എന്ന കാര്യം.
  • ഉദാഹരണം: നമുക്ക് ഒരു ‘പറക്കും കുതിരയെ’ (Pegasus) സങ്കൽപ്പിക്കാം. അതിന് ഒരു ‘സത്ത’ (രൂപം/ആശയം) ഉണ്ട്. പക്ഷേ അതിന് ‘അസ്തിത്വം’ (Existence) ഇല്ല.
• വേർതിരിവ് (Real Distinction): ദൈവമൊഴികെ മറ്റെല്ലാ ജീവികളിലും, സത്തയും അസ്തിത്വവും രണ്ടാണ്. ഒരു മനുഷ്യൻ ഉണ്ടായേ തീരൂ എന്ന് നിർബന്ധമില്ല.
• ദൈവത്തിൽ: ദൈവത്തിൽ സത്തയും അസ്തിത്വവും ഒന്ന് തന്നെയാണ്. ദൈവത്തിന്റെ സത്ത തന്നെ ‘ഉണ്ടായിരിക്കുക’ എന്നതാണ്. ദൈവം “സ്വയം നിലനിൽക്കുന്ന അസ്തിത്വം” (Ipsum Esse Subsistens) ആണ്.

5. ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വം തെളിയിക്കുന്ന അഞ്ച് വഴികൾ (The Five Ways)

“ദൈവം ഉണ്ട്” എന്നത് കണ്ണടച്ച് വിശ്വസിക്കേണ്ട കാര്യമല്ലെന്നും, അത് യുക്തിയിലൂടെ തെളിയിക്കാമെന്നും അക്വിനാസ് വാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തമായ അഞ്ച് വഴികൾ (Quinquae Viae) താഴെ പറയുന്നവയാണ്. ഇവ ‘സുമ്മ തിയോളജിക്ക’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഒന്നാം വഴി: ചലനത്തിൽ നിന്നുള്ള വാദം (Argument from Motion)

1. ലോകത്തിൽ വസ്തുക്കൾ ചലിക്കുന്നു (മാറ്റത്തിന് വിധേയമാകുന്നു) എന്ന് നാം കാണുന്നു. (ഉദാ: വടി അനങ്ങുന്നു).
2. ചലിക്കുന്ന എന്തിനെയും മറ്റൊന്ന് ചലിപ്പിക്കണം. (വടിയെ കൈ ചലിപ്പിക്കുന്നു).
3. കൈയെ പേശികൾ ചലിപ്പിക്കുന്നു, പേശികളെ നാഡികൾ ചലിപ്പിക്കുന്നു…
4. ഈ ചങ്ങലയ്ക്ക് പിന്നിലേക്ക് അനന്തമായി പോകാൻ കഴിയില്ല (Infinite regress is impossible). കാരണം, ചലനം തുടങ്ങിയ ഒരു ‘ആദ്യ ചാലകൻ’ ഇല്ലെങ്കിൽ, ബാക്കിയുള്ള ചലനങ്ങൾ ഒന്നും നടക്കില്ലായിരുന്നു.
5. അതുകൊണ്ട്, മറ്റൊരാളാൽ ചലിപ്പിക്കപ്പെടാത്ത, എന്നാൽ മറ്റുള്ളവയെ ചലിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആദ്യ ചാലകൻ (Unmoved Mover) ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഇതിനെയാണ് എല്ലാവരും ദൈവം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

രണ്ടാം വഴി: കാരണത്തിൽ നിന്നുള്ള വാദം (Argument from Efficient Cause)

1. പ്രപഞ്ചത്തിൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും ഒരു കാരണമുണ്ട് (Cause and Effect).
2. ഒന്നും തന്നെത്താൻ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
3. കാരണങ്ങളുടെ പരമ്പര അനന്തമായി നീളാൻ കഴിയില്ല.
4. അതുകൊണ്ട്, മറ്റൊന്നാൽ ഉണ്ടാക്കപ്പെടാത്ത ഒരു ആദ്യ കാരണം (First Cause) ഉണ്ടായിരിക്കണം. അതാണ് ദൈവം.

ശ്രദ്ധിക്കുക: അക്വിനാസ് ഇവിടെ പറയുന്നത് കാലഘട്ടത്തിൽ പിന്നോട്ട് പോകുന്ന കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചല്ല (ഉദാഹരണത്തിന്: മകൻ -> അച്ഛൻ -> മുത്തച്ഛൻ). മറിച്ച്, “ഇപ്പോൾ” ഒരു വസ്തുവിനെ നിലനിർത്തുന്ന കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് (Essential Series). ഉദാഹരണത്തിന്, ചുവരിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു ചിത്രത്തിന്, അത് തൂങ്ങിനിൽക്കാൻ ആണി വേണം, ആണി നിൽക്കാൻ ചുവർ വേണം, ചുവർ നിൽക്കാൻ തറ വേണം. ഇതിൽ തറ പോയാൽ എല്ലാം വീഴും. അതുപോലെ പ്രപഞ്ചത്തെ ഇപ്പോൾ താങ്ങിനിർത്തുന്ന ആദികാരണമാണ് ദൈവം.

മൂന്നാം വഴി: ആകസ്മികതയിൽ നിന്നുള്ള വാദം (Argument from Contingency)

1. ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കൾ ‘ഉണ്ടാകാനും ഇല്ലാതിരിക്കാനും സാധ്യതയുള്ളവ’ (Contingent) ആണ്. (നാം ജനിക്കുന്നു, മരിക്കുന്നു).
2. എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഇങ്ങനെ നശിക്കുന്നവയാണെങ്കിൽ, ഒരിക്കൽ ‘ഒന്നുമില്ലാത്ത’ (Nothingness) ഒരു സമയം ഉണ്ടായിരുന്നേനെ.
3. ഒന്നുമില്ലായ്മയിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉണ്ടാവില്ല.
4. അതുകൊണ്ട്, ഒരിക്കലും ഇല്ലാതാകാത്ത, സ്വയം അസ്തിത്വമുള്ള ഒരു അനിവാര്യ സത്ത (Necessary Being) ഉണ്ടായിരിക്കണം. അതാണ് ദൈവം.

നാലാം വഴി: പൂർണ്ണതയുടെ അളവുകോലിൽ നിന്നുള്ള വാദം (Argument from Degrees of Perfection)

1. ലോകത്തിൽ നാം ചില കാര്യങ്ങൾ ‘നല്ലത്’, ‘കൂടുതൽ നല്ലത്’, ‘മെച്ചപ്പെട്ടത്’ എന്നിങ്ങനെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു.
2. താരതമ്യം ചെയ്യണമെങ്കിൽ ഒരു അളവുകോൽ (Maximum Standard) വേണം. (ഏറ്റവും ചൂടുള്ള ഒന്നിനോട് താരതമ്യം ചെയ്തേ ഒന്നിന് ചൂട് കുറവാണെന്ന് പറയാൻ പറ്റൂ).
3. അതുകൊണ്ട്, നന്മ, സത്യം, സൗന്ദര്യം എന്നിവയുടെ പരമമായ ഒരു അവസ്ഥ ഉണ്ടായിരിക്കണം. ആ പൂർണ്ണതയാണ് ദൈവം.

അഞ്ചാം വഴി: ലക്ഷ്യബോധത്തിൽ നിന്നുള്ള വാദം (Argument from Design / Teleology)

1. ബുദ്ധിയില്ലാത്ത പ്രകൃതിശക്തികൾ (ഗ്രഹങ്ങൾ, ഋതുക്കൾ, സസ്യങ്ങൾ) വളരെ കൃത്യമായ ക്രമത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി നാം കാണുന്നു.
2. അവയ്ക്ക് സ്വന്തമായി ബുദ്ധിയില്ല.
3. ഒരു അമ്പെയ്ത്തുകാരൻ (Archer) നിയന്ത്രിച്ചാൽ മാത്രമേ, ബുദ്ധിയില്ലാത്ത ഒരു അമ്പ് കൃത്യമായി ലക്ഷ്യത്തിൽ കൊള്ളുകയുള്ളൂ.
4. അതുപോലെ, പ്രകൃതിയിലെ അറിവില്ലാത്ത വസ്തുക്കളെ അവയുടെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന അതിബുദ്ധിമാനായ ഒരു രൂപകല്പയിതാവ് (Intelligent Designer) ഉണ്ടായിരിക്കണം. അതാണ് ദൈവം.

6. ദൈവത്തിന്റെ സ്വഭാവം

ദൈവം ഉണ്ടെന്ന് തെളിയിച്ച ശേഷം, ദൈവം എങ്ങനെയുള്ളവനാണെന്ന് അക്വിനാസ് പരിശോധിക്കുന്നു.

നെഗറ്റീവ് തിയോളജി (Via Negativa)

ദൈവം ‘എന്താണ്’ എന്ന് പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാൻ മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് കഴിയില്ല. അതിനാൽ ദൈവം ‘എന്തല്ല’ എന്ന് പറയുന്നതാണ് കൂടുതൽ എളുപ്പം.

• ദൈവം ശരീരമല്ല (Immaterial).
• ദൈവം മാറുന്നില്ല (Immutable).
• ദൈവത്തിന് കാലപരിധിയില്ല (Eternal).
• ദൈവത്തിന് അതിരുകളില്ല (Infinite).

ദൈവീക ലാളിത്യം (Divine Simplicity)

ഇതൊരു പ്രധാന ആശയമാണ്. മനുഷ്യൻ പല ഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത് (കൈ, കാൽ, മനസ്സ്, ശരീരം). എന്നാൽ ദൈവത്തിന് ‘ഭാഗങ്ങൾ’ ഇല്ല.

• ദൈവവും ദൈവത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളും ഒന്നാണ്. “ദൈവത്തിന് സ്നേഹമുണ്ട്” എന്നല്ല, “ദൈവം സ്നേഹം തന്നെയാണ്” എന്നാണ് പറയേണ്ടത്.
• ദൈവത്തിന്റെ നീതിയും, കരുണയും, ശക്തിയും എല്ലാം ദൈവത്തിന്റെ സത്ത തന്നെയാണ്.

അനലജി (Analogy)

ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ നാം ഉപയോഗിക്കുന്ന വാക്കുകൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: ‘നല്ലവൻ’) മനുഷ്യനെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന അതേ അർത്ഥത്തിലാണോ?

• Univocal (ഏകാർത്ഥം): അല്ല. മനുഷ്യന്റെ നന്മയും ദൈവത്തിന്റെ നന്മയും ഒരേപോലെയല്ല.
• Equivocal (നാനാർത്ഥം): അല്ല. തീർത്തും വ്യത്യസ്തവുമല്ല.
• Analogical (സാദൃശ്യം): അക്വിനാസ് പറയുന്നത് ഇത് ‘അനലജിക്കൽ’ ആണെന്നാണ്. മനുഷ്യനിലുള്ള നന്മ, ദൈവത്തിലുള്ള അനന്തമായ നന്മയുടെ ഒരു നിഴൽ മാത്രമാണ്.

7. മനുഷ്യാത്മാവും നരവംശശാസ്ത്രവും (The Human Soul)

മനുഷ്യൻ എന്നാൽ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ആത്മാവാണെന്ന് പ്ലേറ്റോ പറഞ്ഞതിനെ അക്വിനാസ് എതിർത്തു.

• ഏകത്വം: മനുഷ്യൻ ശരീരവും ആത്മാവും ചേർന്ന ഒറ്റ ജീവിയാണ്. ആത്മാവ് ശരീരത്തിന്റെ ‘രൂപം’ (Form) ആണ്.
• അറിവ് നേടുന്ന രീതി: “ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെയല്ലാതെ ഒന്നും ബുദ്ധിയിൽ എത്തുന്നില്ല” (Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu).
  • നാം കാണുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് (Sense data), നമ്മുടെ ബുദ്ധി പൊതുവായ ആശയങ്ങളെ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു (Abstraction).
  • ഉദാഹരണത്തിന്, പലതരം പൂച്ചകളെ കണ്ട്, ‘പൂച്ച’ എന്ന പൊതുവായ ആശയം ബുദ്ധി രൂപീകരിക്കുന്നു.
• ഇച്ഛാശക്തി (Free Will): മനുഷ്യന് സ്വതന്ത്രമായ ഇച്ഛാശക്തിയുണ്ട്. മൃഗങ്ങൾ വാസനകൾക്ക് (Instincts) അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യൻ ബുദ്ധിപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

8. ധാർമ്മികതയും പ്രകൃതി നിയമവും

അക്വിനാസിന്റെ ധാർമ്മിക ചിന്തകൾ ഇന്നും നിയമനിർമ്മാണത്തിലും മനുഷ്യാവകാശ ചർച്ചകളിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.

സ്വാഭാവിക നിയമം (Natural Law)

ദൈവം പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ അതിനൊരു ക്രമം (Eternal Law) നൽകി. ഈ നിയമത്തിൽ മനുഷ്യൻ പങ്കുചേരുന്നതിനെയാണ് ‘സ്വാഭാവിക നിയമം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വം: “നന്മ ചെയ്യുക, തിന്മ ഒഴിവാക്കുക” (Bonum est faciendum et prosequendum, et malum vitandum).

മനുഷ്യന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ 5 സ്വാഭാവിക പ്രവണതകൾ അക്വിനാസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു:

1. നന്മയെ സ്നേഹിക്കുക: നന്മ ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം.
2. സ്വയം സംരക്ഷണം: ജീവൻ നിലനിർത്താനുള്ള ആഗ്രഹം (അതുകൊണ്ട് ആത്മഹത്യയും കൊലപാതകവും തെറ്റാകുന്നു).
3. വംശവർദ്ധന: മക്കളെ ജനിപ്പിക്കാനും വളർത്താനുമുള്ള ആഗ്രഹം.
4. അറിവ്: സത്യം അറിയാനും ദൈവത്തെ അറിയാനുമുള്ള ആഗ്രഹം.
5. സാമൂഹിക ജീവിതം: സമൂഹമായി ജീവിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം.

ഈ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായ ഏത് പ്രവൃത്തിയും (ഉദാഹരണത്തിന്: നിരപരാധിയെ കൊല്ലുന്നത്) സ്വാഭാവിക നിയമത്തിന് വിരുദ്ധവും പാപവുമാണ്.

ഇരട്ട ഫല സിദ്ധാന്തം (Doctrine of Double Effect)

ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഒരു നല്ല കാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, അതിനൊരു മോശം ഫലം കൂടി ഉണ്ടായേക്കാം. അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ എന്ത് ചെയ്യണം? അക്വിനാസ് നൽകിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഇവയാണ്:

1. ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി നല്ലതായിരിക്കണം.
2. നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം (Intention) നല്ല ഫലം മാത്രമായിരിക്കണം.
3. മോശം ഫലം നാം ആഗ്രഹിക്കാൻ പാടില്ല (അത് സഹിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ).
4. നല്ല ഫലം ലഭിക്കാൻ വേണ്ടി മോശം ഫലം മാർഗ്ഗമായി ഉപയോഗിക്കരുത്. (ഉദാഹരണത്തിന്: അമ്മയുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ (നല്ല ലക്ഷ്യം) ഗർഭപാത്രം നീക്കം ചെയ്യേണ്ടി വരികയും, അതിലൂടെ ഗർഭസ്ഥശിശു മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അനുവദനീയമാണ്. എന്നാൽ കുഞ്ഞിനെ കൊന്നുകൊണ്ട് അമ്മയെ രക്ഷിക്കാൻ പാടില്ല).

പുണ്യങ്ങൾ (Virtues)

ധാർമ്മിക ജീവിതത്തിന് പുണ്യങ്ങൾ (നല്ല ശീലങ്ങൾ) അത്യാവശ്യമാണ്.

• 
  മൗലിക സുകൃതങ്ങൾ (Cardinal Virtues): വിവേകം (Prudence), നീതി (Justice), ധൈര്യം (Fortitude), മിതത്വം (Temperance).
• ദൈവിക പുണ്യങ്ങൾ (Theological Virtues): വിശ്വാസം (Faith), പ്രത്യാശ (Hope), സ്നേഹം (Charity). ഇവ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്നതാണ്.

9. രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകൾ: നിയമവും നീതിയും

രാഷ്ട്രീയം എന്നത് ധാർമ്മികതയുടെ ഒരു ഭാഗം തന്നെയാണ് അക്വിനാസിന്.

• നിയമത്തിന്റെ നിർവ്വചനം: “പൊതുനന്മയെ ലക്ഷ്യമാക്കി, സമൂഹത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളയാൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന, യുക്തിയുടെ കൽപനയാണ് നിയമം.”
• നീതികെട്ട നിയമം (Unjust Law): ഒരു ഭരണകൂടം സ്വാഭാവിക നിയമത്തിന് വിരുദ്ധമായ നിയമം (ഉദാഹരണത്തിന്: നിരപരാധികളെ കൊല്ലാൻ കൽപ്പിക്കുന്നത്) കൊണ്ടുവന്നാൽ, അത് യഥാർത്ഥ നിയമമല്ല, മറിച്ച് അക്രമമാണ്. അത്തരം നിയമങ്ങളെ അനുസരിക്കാൻ പൗരന്മാർക്ക് ബാധ്യതയില്ല. ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഗാന്ധിജിയെപ്പോലുള്ളവരുടെ നിയമലംഘന സമരങ്ങൾക്ക് (Civil Disobedience) പ്രചോദനമായി.
• ഭരണകൂടം: രാജവാഴ്ചയാണ് (Monarchy) നല്ലതെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു, പക്ഷേ അത് ഏകാധിപത്യമാകാതിരിക്കാൻ ജനങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യവും (Elements of Democracy) ചേർന്ന ഒരു മിശ്ര ഭരണകൂടത്തെയാണ് അദ്ദേഹം ഏറ്റവും മികച്ചതായി കണ്ടത്.

10. സഭയിലെ സ്വാധീനവും തോമിസവും

തോമിസം (Thomism)

അക്വിനാസിന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകൾ സഭയിൽ ആദ്യം ചില എതിർപ്പുകൾ നേരിട്ടെങ്കിലും, പിന്നീട് കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ ഔദ്യോഗിക ദർശനമായി മാറി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തത്ത്വചിന്തയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പഠനശാഖയാണ് ‘തോമിസം’.

ആധുനിക കാലത്ത്

1879-ൽ ലിയോ പതിമൂന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പ ‘ഏറ്റേർണി പാട്രിസ്’ (Aeterni Patris) എന്ന ചാക്രികലേഖനത്തിലൂടെ അക്വിനാസിന്റെ തത്ത്വചിന്ത പഠിക്കണമെന്ന് എല്ലാ ക്രൈസ്തവ കലാലയങ്ങളോടും ആവശ്യപ്പെട്ടു. ജാക്വസ് മാരിറ്റെയ്ൻ (Jacques Maritain), എറ്റിയെൻ ഗിൽസൺ (Etienne Gilson) തുടങ്ങിയ ആധുനിക തത്ത്വചിന്തകർ 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തോമസിനെ വീണ്ടും പ്രശസ്തനാക്കി.

ഉപസംഹാരം

തോമസ് അക്വിനാസ് വെറുമൊരു ബുദ്ധിജീവിയായിരുന്നില്ല, തികഞ്ഞ ദൈവഭക്തനായിരുന്നു. “എന്റെ രചനകളിൽ എന്തെങ്കിലും സത്യമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ദൈവമേ അങ്ങയിൽ നിന്നാണ്, തെറ്റുകളുണ്ടെങ്കിൽ അത് എന്റേതു മാത്രമാണ്” എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്.

അന്ധമായ വിശ്വാസത്തിനും (Fideism), വിശ്വാസത്തെ തള്ളിപ്പറയുന്ന യുക്തിവാദത്തിനും (Rationalism) ഇടയിൽ ഒരു സ്വർണ്ണ പാത അദ്ദേഹം വെട്ടിത്തുറന്നു. ശാസ്ത്രത്തിനും വിശ്വാസത്തിനും ഒരേ സത്യത്തിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടാൻ കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. അക്വിനാസിന്റെ “സുമ്മ തിയോളജിക്ക” പഠിക്കുന്നത് ഒരു വലിയ കത്തീഡ്രൽ സന്ദർശിക്കുന്നത് പോലെയാണ് – ഓരോ വരിയിലും കൃത്യതയും, വ്യക്തതയും, ദൈവത്തോടുള്ള സ്നേഹവും നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയും.